Оваа поетска збирка претставува лирски запис за животот во малото село Склитрон (Зелениче) во Западна Македонија (Грција) и за патувањето на иселувањето во новата татковина, Канада. Преку сеќавањата, местото и копнежот, овие песни им оддаваат почит на луѓето и на секојдневните мигови што обликуваа една генерација.
Напишана од Козма Јотис, оваа збирка го зачувува гласот на селскиот живот и искуството на напуштање на родниот крај — пренесувајќи го минатото напред додека се гради нов живот во туѓина.
ПРОЛОГ
Песните на оваа веб-страница
Имаат за цел да ги овековечат сеќавањата
Тие создаваат миг во времето
И влеваат чувство на носталгија
Оние напишани за да нѐ потсетат
На други времиња
Стари пријатели, стари маала
И заборавени чувства
Да нѐ насмеат и да нѐ расплачат
И да воскликнеме од радост
Оваа книга е исто така
Потсетник на фактот
Дека кога растевме
Многу од приказните што ги слушавме
Беа нешто повеќе од обични приказни
Тие беа доживеани искуства
Од нашите семејства
Искуства што ги обликуваа
Не само нивните вредности
Туку и нивниот карактер
Како и
Овие песни ќе бидат
Приказни и искуства
Што ќе се пренесат на следната генерација
И ќе помогнат да се зацврсти
Трајната врска меѓу бабата/дедото и внукот
Бомби паѓаа врз селото, Камбаната биеше, Митралезите косеа сѐ, А една мајка плачеше. „Пувóло, пувóло“, Викаше едно мало дете — Но мајка му разбра Дека мисли на митралез . Ноќта беше тешка; Во темните визби, Боси и гладни, Се криеја сите малечки. Во една ваква црна ноќ, Партизаните влегоа во дворот, Барајќи да го најдат Најстарото дете. „Палај тука, палај тамо“, Велеа борците, „Овде долу нема ...
Камбаната свечено ѕвони, Есента четириесет и деветтата. Војната заврши, Но нашето село се смали. Многу деца беа убиени, Други исчезнаа. Напуштени куќи, Куќи во урнатини. Деца ги загубија мајките, Ги загубија другарите; Безброј непогребани тела Лежат по планините и ридовите. Се вративме во селото, Во нашите убави маала, Пак да спиеме во своите домови, За да ни зараснат раните. Една рана никогаш не ...
Таа деценија Беше многу важна. Носевме голема надеж, Без никакви грижи. Грижите им припаѓаа на родителите — Иако ние не го знаевме тоа. Го правеа сето она што мораше Со малкуто што им преостанало. Немавме многу пари, И не ни требаа. Кој имаше малку леб Го делеше со сите. По улиците игравме скрумбуста , Со камења и скршени плочи; По нивите собиравме стапчиња — Таа игра ја викавме кленца . ...
Во секоја куќа во селото Имаше бунар. Кај некои беше поплиток, Кај други тонеше во длабока темнина. Водата не ја пиевме, Ниту ја стававме во јадењето. Со неа само ги миевме нозете, И го полевавме дворот. Лете беше студена, И внатре ги спуштавме лубениците. Зиме беше млака; Со неа ги поевме магарињата. А во некои, како што велат, Имало дури и пијавици. Често ги користеле За младите девојки да ...
Малата Димитрула бргу истрча. Се лизна и падна во бунарот, И како Геракина , и таа Испушти силен крик. Се слушна гласот на мајка ѝ — Ужас ја беше обзел. Таткото се фрли Во длабокиот бунар да ја спаси. Еден свештеник што минуваше дотрча, Газејќи го празот во брзањето. И тој сакаше да скокне внатре, Но одеждата го задржа. Свештеникот почна да се моли, Гледајќи високо кон небото. Од длабочината ...
Едно септемвриско утро, Денот блескаше од сонце. Селото беше полно со луѓе, Како секој друг ден. Сите мажи се собраа Кај ќошето на Мишле, Не се шегуваа многу — Голема грижа им тежеше. Дедо Митос седеше Под својот прозорец, Радувајќи се со соселаните, Заедно со внукот. Овчичките пасеа По планинската падина; Ѕвончињата им се слушаа Како музика за ушите. Говедарот се приближуваше До Цернец со ...
Десет момчиња од Склихтро Ги повика татковината Да одат и да го бранат Долгот кон државата. Едниот ќе биде пешадинец, Другиот возач, Третиот ќе стане готвач, А еден капетан. Сите се прашуваа; Ноќе не можеа да спијат: „А што знам јас за возење? Роден сум земјоделец.“ Станаа блиски другари, Секоја вечер заедно — Една ноќ ги фаќаше тага, Следната сонуваа. „Од што се плашите, момчиња?“ Извика еден ...
Пред да дојдат коледарските песни и длабокиот зимски студ, ги колевме прасињата во секој двор. Правевме џумаринки * и свежо пржено месо, делејќи по малку со целото маало. А потоа колбасите — колку беа вкусни! Со праз и миризливи тревки, со добро зачинето мелено месо. Ги закачувавме да се сушат на една дрвена прачка; кучето наше ги чуваше за друг да не ги земе. Една ноќ еден другар рече: „Деца, ...
Мајко, сите момчиња Заминуваат далеку. Одат да бараат работа — Сите се по пристаништата. И јас морам да заминам некаде, Каде и да ме однесе судбината, Бидејќи Божја волја беше Да ме направи нивни заштитник. „Каде ќе ме оставиш, сине, Со три мали девојчиња?“ „Токму затоа морам да одам, мајко — Не барам дворци. Овде во близина нема работа. Дај ми го целиот свој благослов; Морам да заминам далеку За ...
Во зората на векот, Во мало и скромно село, Среде зимскиот студ, На свет дојде едно бебе. Три наречници слегле таму Да му ја запишат судбината, И пред да дојде утрото, Иднината му била запечатена. Му запишале тажна судбина, Иако детето немало вина, Товар што ќе го следи Засекогаш, без спас. Никогаш не го запозна татка си, Зашто тој веќе беше мртов— Разбојници свирепо го убиле Непосредно пред ...
