Македонската имиграција во Канада

На преминот од векот, една од најголемите групи небритански доселеници што пристигнале во Канада биле селани од балканските планини, кои тогаш биле дел од Отоманската Империја. Овие рани жители (и нивните потомци) се нарекуваат себеси Македонци. Говореле македонски јазик и имале свои општествени и економски институции, вклучувајќи цркви, братства, добротворни организации и заедници за меѓусебна помош, претежно во подрачјето на Метрополитскиот Торонто и јужен Онтарио.

Миграција и населување

Мнозинството Македонци што мигрирале во Канада пристигнале по Илинденското востание од 1903 година – херојски, но неуспешен обид на Македонците да стават крај на отоманската доминација.
Внатрешниот попис на групата во 1910 година забележал околу 1.090 Македонци во Торонто, главно од околијата на Костур (Касторија) и Лерин (Флорина), области кои некогаш биле важни вилаети во Отоманската Империја, а денес се дел од северна Грција. До 1940 година, читателите на разни македонски политички и национални алманаси биле известени дека во Торонто има над 1.200 семејства.

Иселувањето на Македонците од северна Грција продолжило и по Втората светска војна и Грчката граѓанска војна (1947–1949). По војната започнала и имиграцијата од Вардарска (поранешна југословенска) Македонија и Пиринска Македонија во Бугарија. Ова иселување се засилило во 1960-тите и продолжува до денес. Државните показатели за населението не се од корист при одредувањето на големината на заедницата бидејќи Македонците биле заведувани под општите категории доселеници од Турција, Грција, Србија (или Југославија) и Бугарија.

Последниот канадски попис (1996), кој овозможува самоизјаснување за етничкото потекло, бележи 30.915 Македонци во Канада – вкупниот број на поединци кои се изјасниле за една или повеќе етнички групи. Со главно седиште во Метрополитскиот Торонто, помали групи Македонци можеле да се најдат и на други места во Онтарио: Кембриџ, Ѓелф, Хамилтон, Кичинер/Ватерло, Маркам, Мисисога, Њумаркет, Нијагара Фолс, Сент Катаринс, Торнхил, Торолд и Винџор. Претставниците на заедницата веруваат дека во Канада всушност има 100.000–150.000 Македонци.

Многу од раните македонски доселеници наоѓале индустриска работа во Торонто, или како фабрички работници, или во кланици, локални индустрии за преработка на лим, или леарници за железо и челик. Од овие работни места брзо напредувале кон сопственост на голем број ресторани, бакали и месарници. Македонските претприемачи и нивните потомци на крајот ја искористиле својата бројност во угостителскиот сектор како отскочна даска за разни поголеми и посложени деловни потфати. Мнозинството Македонци денес се вработени во професионалниот, канцеларискиот и услужниот сектор на економијата.

Општествен живот и заедница

Општествениот живот на раните македонски доселеници се одвивал околу друштвата за меѓусебна помош и добротворни цели, основани врз основа на родното село или место на потекло. Таквите македонски братства и добротворни организации како Желево, Баница, Буф, Ошчима и бројни други кои делувале во Торонто станале драгоцени средишта на другарство, информации за вработување и поддршка на работното место.

Во повоениот период, македонските друштва за меѓусебна помош и братствата прераснале во социјални и национални клубови, играјќи улога на центри на имигрантската култура бидејќи работните услови и приходите на членовите дошле под окриле на социјалното осигурување и обештетувањето на работниците.

Од 1970 година, организираниот живот на македонската етничка заедница се разви и денес им служи на бројни посебни интереси и потреби. Основани се повеќе деловни и професионални здруженија, вклучувајќи ја Канадско-македонската ресторанска задруга (Canadian Macedonian Restaurant Co-op), основана во 1979 година; Канадско-македонското деловно и професионално здружение (Canadian Macedonian Business and Professional Association, 1992); и Здружението на македонско-канадските здравствени работници (Macedonian Canadian Health Professionals' Association), поранешно Македонско-канадско медицинско друштво (1992). Младинските и студентските групи ги вклучуваат Македонското здружение на канадската младина (Macedonian Association of Canadian Youth, 1992); Раерсоновото здружение на македонски студенти (Ryerson Association of Macedonian Students, 1992); и Здружението на македонски студенти при Универзитетот во Торонто (Association of Macedonian Students at the University of Toronto), коешто доби официјално признавање како универзитетска студентска група во 1989 година.

Религија, културен живот и образование

Македонците ѝ припаѓаат на источноправославната гранка на христијанството. Во 1910 година ја основале црквата „Св. Кирил и Методиј“ во Торонто. Таа ги обединила доселениците од многу различни села во единствена верска заедница.

Раните доселеници во Торонто и нивните потомци основале уште две цркви кои или се под духовна јурисдикција на патријархот во Бугарија или се дел од Бугарската епархија во рамките на Православната црква во Америка. Тоа се Македонско-бугарската православна црква „Св. Ѓорѓи“, основана во 1941 година, и Македонско-бугарската црква „Света Троица“, основана во 1976 година.

Повоените доселеници во Канада подоцна основале македонски православни парохии под духовна јурисдикција на Митрополитот и Светиот архијерејски синод на Македонската православна црква во Скопје. Тоа се следниве: „Св. Климент Охридски“, основана во Торонто во 1962 година; „Св. Димитрија Солунски“, основана во Маркам во 1992 година; „Св. Илија“, основана во Мисисога во 1979 година; „Св. Недела“, основана во Ајакс во 1993 година; и „Св. Наум Охридски“, сместена во Винџор.

Заедницата исто така создаде повеќе весници, радио и телевизиски програми, фолклорни ансамбли, спортски организации и историски и литературни друштва.

Меѓу весниците се „Македонска Трибуна“ / Macedonian Tribune, неделно гласило на Македонската патриотска организација (Macedonian Patriotic Organization, до 1952 година Политичка), основан во Индијанаполис, Индијана, во 1927 година; United Macedonians, тримесечник на организацијата „Обединети Македонци на Канада“ (United Macedonians of Canada), кој се издава во Маркам; и месечникот „Македонија“ / Macedonia, основан во 1984 година, кој се издава во Скарборо.

Радио-програмите ги вклучуваат „Глас од Македонија“ / Voice of Macedonia, „Македонски свет“ / Global Macedonia и „Македонски зрак“ / Macedonian Ray. Телевизиските програми ги вклучуваат „Македонска народност“ / Macedonian Nation и „Македонски корени“ / Macedonian Heritage.

Децата на македонските доселеници се интегрирани во главните текови на канадскиот културен живот и исто така заземаат истакнати места во професионалните области на правото, медицината, науката и технологијата, образованието, спортот и рекреацијата, како и во уметноста и забавната индустрија.

Македонскиот јазик му припаѓа на јужнословенското семејство јазици. Во домот се зборуваат и се одржуваат разни дијалекти од јазикот, а литературниот јазик им се предава на децата во наставата по мајчин јазик во заедницата и училиштето.

Препорачана литература: R.F. Harney and Harold M. Troper, Immigrants: A Portrait of the Urban Experience, 1890-1930 (1975); Harry V. Herman, Men in White Aprons (1978); Lillian Petroff, Sojourners and Settlers: The Macedonian Community in Toronto to 1940 (1995).

Погледнете еден од навистина најголемите канадски романи, „Во кожата на лавот“ (In the Skin of a Lion) од Мајкл Ондачи, кој зборува за македонските работници во урбана Канада во 1920-тите години.

Со дозвола од авторката, д-р Лилијан Петроф
[Sojourners & Settlers: The Macedonian Community in Toronto to 1940]

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -


Канадско-македонското историско друштво е непрофитна, добротворна организација која им нуди на сите Канаѓани увид во македонската историја и култура.

Нашата цел е да развиеме гордост и свест кај нашите членови и во целата канадска заедница за тоа кои сме, од каде дојдовме и каде одиме.

Историското друштво се поддржува од волонтери и се финансира преку организирани настани и донации. Доколку сакате да го поддржите Друштвото со донација, кликнете овде.

Ресурсниот центар на Историското друштво е целосно пристапен.

Декларација за недискриминација