Во зората на векот,
Во мало и скромно село,
Среде зимскиот студ,
На свет дојде едно бебе.
Три наречници слегле таму
Да му ја запишат судбината,
И пред да дојде утрото,
Иднината му била запечатена.
Му запишале тажна судбина,
Иако детето немало вина,
Товар што ќе го следи
Засекогаш, без спас.
Никогаш не го запозна татка си,
Зашто тој веќе беше мртов—
Разбојници свирепо го убиле
Непосредно пред нејзиното раѓање.
Мајка ѝ немала лулка,
Ниту надеж за која да се фати;
Повојот ѝ бил искинат,
Спиела врз голи плочи.
И мајка ѝ умрела
Кога имала седум месеци;
Потоа ја одгледала баба ѝ
До нејзината седма година.
Но умрела и бабата,
Погодена од белодробна болест,
А низ тесните сокаци
Таа скитала без ничија милост.
Никој не сакал да се грижи за неа
Ниту да ја прибере—
Само оние на кои им требала помош
И работа за парче леб.
Каде и да се затекнеше,
Таму ќе заспиеше;
Некои далечни роднини понекогаш
Ќе ѝ дадеа мала помош.
И едно утро пред разденување,
Некој побарал да му работи
За само малку леб—
Ја врзал за еден столб,
Ноќе да ја чува пченката,
Да не се приближи мечка
И да крене страв и врева;
Само тоа ѝ била задачата.
Кога темнината ја покри земјата,
Ужас го обзеде девојчето.
Еден селанец го слушна плачот
И истрча да ја спаси.
И така, низ безброј страдања,
Како да го одеше патот на Голгота,
Малата Параскевула
Подоцна ја побараа за жена.
Едно момче од селото
Побара да се венчаат;
Таа веќе добро го познаваше,
А и тој ја познаваше неа.
Малата Параскевула се трудеше
Со сето срце и душа
Да стане вредна домаќинка,
Иако многу малку знаеше.
Но скришно, невидлива рака,
Внимавајќи никој да не ја види,
Фрлаше во тенџерето
Сокриена грст сол.
Мажот ѝ се врати од работа,
Јадеа надвор на чардакот—
„Какво е ова јадење?“ извика,
И безмилосно ја претепа.
„О, кутро мое чедо,
Каква е оваа невеста?
Не знае ни да работи
Ниту да зготви.“
Поминаа неколку години,
И се родија шест деца;
Но три од нив
Умреа уште многу мали.
Војна, глад и страдање
Се раширија низ селото;
Мажите избегаа во планината,
Мајките останаа со децата.
Го остави болното дете
Со малата Василики
Додека да се врати од скитањето—
Но Мицос умре во нејзините раце.
А младата Василики,
Која го загуби братчето,
Сѐ уште се сеќава и тагува,
Верувајќи дека е виновна.
Мајката трчаше како безумна
Низ соседните села
Барајќи само малку леб
Да ги нахрани гладните деца.
Една зимска ноќ,
Враќајќи се оддалеку,
Легна само малку да поспие;
Селаните ја најдоа во зори.
Беше чудо што преживеа,
Но рацете ѝ беа смрзнати;
Ноктите ѝ паѓаа,
Усните ѝ беа онемени.
Следното утро на првата светлина,
Осумгодишната Василики
Стана пред да осамне
Сама да го замеси лебот.
Како сето тоа да не беше доволно,
По толку страдања,
Целото село изгоре
И се претвори во пепел.
Добиток, жетва и покуќнина—
Ништо не можеше да се спаси;
Само на оние со мали деца
Им дозволија да избегаат.
Во нејзината топла прегратка
Ми ги раскажуваше маките,
И пред да остарам и заборавам,
Сакам да оставам спомен за неа.
Ми раскажуваше стари приказни
Што сите деца сакаат да ги слушаат;
Без училиште и без писмо,
Сепак знаеше многу нешта.
Ова е животната приказна
На баба Пацис — сирачето.