70 години во изгон: Децата бегалци од Македонија од Грчката граѓанска војна

Во сабота, на 9 ноември 2019 година, Канадско-македонското историско друштво им оддаде почит на страдањата на македонските деца бегалци од Грчката граѓанска војна во Архивот на Градот Торонто. Ова неправедно страдање го одбележавме со галериска изложба на фотографии, краток филм и информации донирани од Здружението на децата бегалци од Егејскиот дел на Македонија.

Над 100 луѓе го посетија Архивот на Градот Торонто за време на викендот на Денот на сеќавањето, оддавајќи им почит на група Канаѓани кои сѐ уште чекаат нивната приказна да биде слушната. Илјадници канадски граѓани со македонско потекло биле деца бегалци од Грчката граѓанска војна од 1946–1949 година. Овие деца биле одземени од нивните домови и испратени во комунистичките земји од Источниот блок зад „Железната завеса“ од страна на грчките комунисти (Демократската армија на Грција – ДАГ).
 

Грчката граѓанска војна се случи по Втората светска војна меѓу кралските владини сили поддржани од Велика Британија и САД и комунистичките сили поддржани од Југославија и СССР. За време на Втората светска војна, ројалистите побегнаа од Грција и формираа влада во изгнанство во Египет, додека комунистичките движења одиграа важна улога во борбата против германските и италијанските окупаторски трупи.
 

На крајот од Втората светска војна, ројалистите се вратија во Грција очекувајќи да ја раководат земјата, но комунистите сметаа дека, бидејќи останаа да ја бранат земјата, треба да имаат збор во формирањето на новата влада. Конфликтот набрзо прерасна во крвава граѓанска војна која траеше од 1946 до 1949 година.
 

Многу Македонци ѝ се приклучија на Демократската армија на Грција (ДАГ), не затоа што беа комунисти, туку затоа што ДАГ вети дека ќе ги признае Македонците како посебен народ со свој јазик и култура. Доколку Македонците ѝ се приклучат на ДАГ, им беа ветени и сопствени училишта на мајчин јазик до шесто одделение и употреба на македонскиот јазик во нивните цркви.
 

Според Црвениот крст, 28.000 македонски деца на возраст од 2 до 12 години биле масовно префрлени во комунистичките земји од Источниот блок, а ројалистите ги префрлиле децата во јужна Грција или во безбедни зони подалеку од борбите. Децата кои биле префрлени од ројалистите останаа во Грција и по војната можеа да се обединат со своите родители/роднини. Повеќето од овие деца беа со грчко етничко потекло, но повеќето од децата префрлени од комунистите беа со македонско етничко потекло и не им беше дозволено да се вратат во својата татковина и да се обединат со своите родители/роднини.
 

Ова беше политика на ЕТНИЧКО ЧИСТЕЊЕ. По војната, на поранешните грчки лидери и борци и на нивните деца им беше дозволено да се вратат во Грција, но на македонските борци, на нивните деца и на македонските деца без родители не им беше дозволено да се вратат во Грција. Дури и во комунистичките земји по војната, грчките комунисти со помош на Сталин ги преселија македонските борци подалеку од нивните деца во Ташкент, Узбекистан, за да се обединат дури една деценија подоцна, по смртта на Сталин. Кога на ова ќе се додадат и асимилациските политики на грчката влада уште од 1913 година (Втората балканска војна – кога Грција го окупираше Егејскиот дел на Македонија), оваа политика беше толку делотворна што дури и денес тие го негираат постоењето на македонско малцинство во Грција. Заокружување на нивната програма за „Културен геноцид“.
 

Управувани од ова наследство, токму овие деца кои денес се во своите 70-ти и 80-ти години продолжуваат да се борат за своето право да се вратат во својата татковина по 70 години (1949–2019). Канада е дом на илјадници вакви македонски деца бегалци од Грчката граѓанска војна, на кои како канадски граѓани дури и денес им се негира влезот во Грција. Живееме во свет во кој слабите, запоставените, маргинализираните и луѓето со поинаков начин на живот се признаваат во својата посебност. Исто така, во Канада денес гледаме како сојузната влада конечно ги признава последиците од разорните асимилациски политики од минатото кон нашите Први нации. Комисијата за вистина и помирување на Канада (Привремен извештај) и документот „Дојдоа по децата“ (They Came for the Children) ја опишуваат присилната асимилација на домородните деца во канадското општество.
 

Се надеваме дека владата на Грција би можела да го следи примерот на Канада, не само во признавањето на своите дискриминаторски асимилациски политики кон Македонците кои живеат во Грција, туку и конечно да им дозволи на македонските деца бегалци од Грчката граѓанска војна (канадски граѓани) да си го побараат своето правосилно место како грчки граѓани со македонско потекло.