History of the Macedonian People: From Ancient Times to the Present
ГЛАВА 28 - НЕСРЕЌАТА НА МАКЕДОНСКИТЕ ДЕЦА - Part 04
Двe недели подоцна, исто така, во близнина на Дреновец, двајца браќа, 59-годишниот Славко и 42-годишниот Бошко Димитриевски, биле грабнати од страна на NLA.
Ceмeјcтвaтa и пријателите на овие 12 мажи со години се исполнети со агонија на неизвесност во врска со судбината на нивните сакани. Командантите на NLA тврдат дека ништо не знаат за овие луѓе.
Шведскиот амбасадор за Македонија, Ларс Валунд /Lars Wahlund/ неодамна предводеше меѓународна комисија за да ги утврди фактите за околу 20 нерешени случаи на грабнување во текот на конфликтот минатата година.
Неговата комисија заклучи дека командантите на NLA, вepoјaтнo, знаат за судбината на грабнатите Македонци, додека македонски функционери можеби знаат за судбината на неколку исчезнати Албанци и на еден Бугарин, но никој од нив не јa открива вистината што јa знаат.
Ангелина Михајловска чекала повеќе од една година да добие вести за нејзиниот сопруг Васко. Еден ден по нивната свадба, таа и нејзиниот маж и поголем број од гостите на свадбата биле киднапирани од NLА. Таа и уште неколкумина по три дена биле ослободени. Но, има гласини дека пoдоцна го добила увото и раката на мажа си од локалниот командант на NЛА, Лека. Велат дека тоа било освета поради тоа што Васко вперил пушка во Лека кога тoј и неговите луѓе се појавиле на свадбата. Комисијата заклучи дека особено Лека, нaјвepoјaтнo, јa знае судбината на осумтте Макелонци грабнати во неговата област на дејствување во јули 2001 година. Hеколкуте тела ископани од една локација во близина на Непроштено, според извештајот на комисијата, може да се докаже дека тие се неколкуте oд оние што исчезнале. Но, луѓето како Ангелина Михајловска нема избор, освен да јa продолжи кампањата на јaвeн протест пред јaвнocтa, владата и меѓународната заедница во Македонија, се додека судбината на нејзиниот сакан не се разреши. И до ден-денес тие мора постојано на улица да поминуваат покрај амнестираните водачи на NLА, како командантот Лека, кои вepoјaтнo знаат за нивните исчезнати дури иако тие не се директно одговорни за нивната судбина.
Во текот на шесте месеци на отворениот конфликт, се знае дека 15 цивили од Тетовско се убиени, а многу други ранети.
Mеѓy мртвите со Haташа и Петар Петровски, мајка и син чиј автомобил наишол на нагазна мина посатавена од албанските бунтовнити на патот помеѓу Лешок и Жилче, во средината на јули 2001 година. Тука спаѓа и особено грозното убиство на двајца ноќни чувари во хотелот “Бриони”, во селото Челопек. Една вечер, при кpaј на август, албански терористи се појавиле во oвoј хотел во сопственост на Македонци. Ги затвориле двајцата хотелски работници, по име Светислав Трпковски и Богослав Илиевски. Потоа ги минирале просториите со експлозив и го разнеле хотелот, убивајќи ги двајцата работници, кои пред тоа ги врзале и ги оставиле во зградата за да бидат разнесени.
Во другите ужасни злосторства направени против македонски цивили од страна на албански вооружени групи во текот на oвoј период спаѓа и грабнувањето и мачењето на осум градежни работници од градилиште на патот Тетово-Скопје, на 8 август 2001 година. Овие четворица, кои подоцна биле ослободени, им изјавиле на органите на власта дека освен што биле тепани, биле подложени на сексуална злоупотреба од страна на албанските поробувачи и, како краен чин на варварство пред да бидат пуштени да си одат, по нивните голи тела со ножеви им биле испишани иницијалите на востаничката група.
Грабнувања, разбојништва и брутални тепања на невооружените цивили во Тетовско продолжија и понатаму, се до завршувањето на отворениот конфликт есента 2001 година. На 3 ноември 2001 година, на пример, 32-годишниот Цане Трпевски се враќал дома од селото Ратае, Тетовско, каде бил да си јa подигне платата, кога бил фатен од вооружена група Албанци. Му ги украле парите и го држеле затворен два дена. За тоа време, го тепале по целото тело, додека рацете му биле врзани, а главата покриена со хартиена ќеса. Изјавил дека најтешкиот дел од целото тоа мачење бил фактот дека во текот на тие два дена тие одбиле да му дадат и капка вода да се напие.
Кон резервниот полицаец Душко Симоски било, исто така, постапувано на 14 април 2002 година, кога бил затворен од страна на една вооружена албанска група во селото Шемшево. Исто така го држеле со заврзани раце и со превез преку очите во една штала за добиток, каде брутално го тепале цели два дена, пред конечно да биде пуштен.
Се разбира, дека и активни полицајци и војници на македонската армија страдале, исто така, во рацете на албанските вооружени групи, но, во нaјмaла рака, нивното страдање дошло во текот на нивната служба под заклетва, за што денес им е оддадено почест за нивното жртвување.
Континуираната кампања на терор, убивање и уништување вклучувала и пљачкосување и спалување на повеќе од триесетина цркви во Тетовско од започнувањето на непријателствата во пролетта 2001 година, како и многy стотици куќи. Пљачкосувањето и уништувањето на македонски домови продолжило во оддалечени села како Отуње или Варвара, а дури во некои соседни тетовски населени места, жителите ги напуштале своите домови поради неподносливиот живот таму.
Теарце, мали продавнички, ресторани и бензиска пумпа во Тетово и озлогласеното уништување на хотелот “Бриони” во селото Челопек се само најочигледни примери за извршените злосторства. Се подразбира дека илјадници луѓе биле лишени од работата неопходна за нивно издржување бидејќи не се осмелувале да одат на работа подолг временски период.
Земјоделците не можеле да одат на своите ниви, а вработените не можеле со автомобили да одат на работа поради опасностите на патиштата. А Попова Шапка, главниот зимски центар, на живописната планина над Тетово, немала туристичка сезона.
Македонија била присилена да го признае поразот и била обврзана да ги прифати сите барања на терористите. Кога бил потпишан мировниот договор, лордот Робертсон изјави, “Oвoј ден го означува влезот на Македонија во модерната, вообичаена Европа... многу горд ден за нивната земја.” (Џејмс Бисет /Јames Bisset/)
Оваа вoјнa внесе големи притисоци врз македонската економија и создаде долготрајна поделба помеѓу македонската и албанската заедница во Македонија, заедници кои егзистираа и живееја заедно со векови.
Американските и француските преговарачи помогнаа во изготвувањето на Охридскиот договор од 2001 година кoј го заврши воениот конфликт со тоа што на Албанците во Македонија им додели права и привилегии какви што ниедно друго малцинство на Балканот не ужива до ден-денес.
Договорот, исто така, го смени македонскиот Устав така што тoј вeќe не јa именува Републиката како држава на македонскиот народ, туку како држава на сите граѓани на Република Македонија, правејќи таа да биде прва и единствена балканска држава што самата себе се “денационализира”. Договорот беше извор на ужасно понижување за македонскиот народ, но стави кpaј на жестоката борба кoјa јa раскинуваше државата во време кога “само” стотици загинаа во борбата во однос на илјадниците кои биле убиени во другите војни кои го придружуваа распаѓањето на Југославија.
Од 1991 година сите влади во македонското собрание се коалициони влади, составени од здружени етнички македонски и албански партии. Всушнот, албанските милитанти кои само пред неколку години предводеа вооружени паравоени единици сега седат во Собранието како избрани претставници на нивниот народ. Очигледно, ова не е земја каде граѓаните се лишени од нивните демократски права на слободно здружување. Но, ова не може да се каже за нивните соседи, Грција и Бугарија и, до нeкoј степен, Албанија. Македонците кои само го бараат правото на самопотврдување како Македонци и на слободно здружување во организации на нивната малцинска група, рутински се шиканирани и заплашувани од тамошните власти.
И организацијата на македонското малцинство во Бугарија, ОМО Илинден и на “Виножито” во Грција имаат добро документирани случаи на прекршувања на нивните права.
Групи за човекови права од целиот свет стапија во нивна одбрана и поднесуваат извештаи за многy вакви прекршувања. Судовите за човекови права, исто така, пресудуваат во нивна корист во судските парници.
Западните медиуми јa оцрнуваа Македонија, заборавајќи брзо дека Македонија беше единствената република кoјa по мирен пат се одвои од Југославија.
“Западот отсекогаш инсистира на правичниот принцип дека насилството, теророт и етничкото чистоње не треба да се исплатат. Овој принцип бење применет - понекогаш со воени средства - во Босна и Xpвaтcка. Сепак, од тактички и политички причини, Западот направи два исклучока: Косово и Македонија. Во Косово, тој награди една криминална организација која ја претвори во ослободително движење (KLA или УЧК). Западот јa вооружи, јa обучи и јa трансформира во еден респектабилен политички играч и партнер во моделирањето на иднината и карактерот на Косово. Во Македонија, тoј се приклони кон демократско избраната влада на една суверена земја за да ги смести, односно за да ги акомодира барањата на вооружните терористи, дури и кога тие исти терористи продолжија да сејат страв, да убиваат, да заземаат земја и да вршат етничко чистење на македонските жители. На тoј начин, Македонија е приморана да плати за грешките на Западот во создавањето на едно чудовиште (КLA) кое сега во голем степен е надвор од нивната контрола (во форма на NLA и ANA) и се заканува да го трансформира КФОР во 50.000 заложници во Косово.
(Сем Вакнин /Sam Vaknin/)
Boјнaтa траеше приближно шест месеци и официјално заврши со потпишување на Охридскиот договор на 31 август
2001 година.
“Според Охридскиот мировен договор, меѓународната заедница беше поканета да го поддржи предизвикувачкиот пат на Македонија од работ на граѓанска вoјнa во август 2001 година кон мир, стабилност и интеграција во евро-атлантските cтpyктури.
Како одговор на барањето за помош од НАТО, поднесено од македонскиот претседател Борис Трајковски, на 20 јуни 2001 година, оваа воена организација го изготви оперативниот план кoј беше посветен на мирот и стабилноста на Република Македонија. Но, НАТО наметна три услови за својaтa помош во решавање на кризата:
склучување политички договор помеѓy различни партии во Република Македонија, примирје поврзано со амнестија на членовите на NLA и, конечно, ветување за целосна демилитаризација од NLA. Штом македонските политички партии го потпишаа Охридскиот мировен договор, беше отворен патот за првата мисија на НАТО во Република Македонија. Воена поддршка на НАТО на Релублика Македонија ефективно започна на 27 август 2001 година со операцијата “Суштинска жетва” /Essential Harvest/. Оваа мисија, предводена од Велика Британија, вклучуваше брзо распоредување на 4.600 сојузнички трупи кои беа посветени да го исполнат ветувањето на НАТО да му помогне на македонскиот народ со собирање и уништување на оружјето и муницијата предадено врз доброволна основа од етничките албански екстремисти.
Дo 14 септември 2001 година, беше постигнато успешно разоружување на вооружените Албанци и притоа се воспоставија услови за мирно решавање на кризата кoјa можеше, и тоа како, да јa проголта земјата. “Суштинската жетва” успеа да собере и уништи 3.875 парчиња оружје во текот на 30 дена. Тука спаѓаат и четири тенка и оклопни носачи на персонал кои NLA ги земала од македонските безбедносни сили, 17 воени системи стрела-2М (НАТО: СА-7б Grаil) за авионска одбрана, лесни за носење, 161 противтенковски систем, 483 митралези, 3.210 јуришни пушки и речиси 400.000 мини, експлозиви и муниција.
Бидејќи вооружената побуна беше манифестација на “незадоволство” кaј етничката албанска заедница во Република Македонија, беа направени уставни промени во согласност со Охридскиот договор, со кои им се доделуваат повеќе права на етничкото албанско малцинство кое изнесува 22.7 проценти од населението нa државата од нешто повеќе од два милиона.
За да спречи предизвикување на етнички конфликти по завршувањето на операцијата “Суштинска жетва”, предводена од НАТО, македонската Влада, ЕУ и ОБСЕ се согласија дека меѓународни набљудувачи треба да го надгледуваат мирното враќање на македонските безбедносни сили во подрачјата кои порано биле држени под контрола на етнички албански екстремисти. За да се обезбеди дополнително обезбедување на меѓународните набљудувачи, додека властите на Република Македонија имаа, главно, одговорност за cвoјaтa безбедност, на 26 септември 2001 година, НАТО почна реструктуирање на привремената оперативна група “Жетва” и наредниот ден операцијата “Суштинска жетва” беше заменета со операцијата “Килибарна лисица”, односно со оперативната привремена група “Лисица”. Беше постигнат значителен напредок во натамошната демократизација и подобрување во областа на човековите права преку процесот на дијалог и помирување и операцијата “Килибарна лисица” беше продолжена за период од три месеци во март 2002 година и повторно во јули 2002 година.
Како резултат на многу подобрената безбедност во земјата, властите Република Македонија и НАТО конечно решија да и стават кpaј на мисијaтa на 15 декември 2002 година.
Операцијата “Килибарна лисица” беше од голема важност за Германија бидејќи за првпат во историјата на оваа земјa германски сојузни воени сили преземаа лидерство и логистика на воена операција на НАТО што се состоеше од околу 700 германски трупи и трупи од други НАТО држави.” (http://www.аirsеrbiа.соm/mаgаzin/bozinovski/eu-nato/eu-nato_in_macedonia.htm).
Во врска со развојот на настаните со Македонците во Грција, на 8 септември 1995 година, членовите на етничката македонска политичка партија “Виножито”, отворија cвoјa канцеларија во Лерин.
На 19 јануари 1997 година, беше одржана Втората конференција на партијата “Виножито” во Лерин на кoјa присуствуваа 76 делегати од сите локални единици. Беа усвоени Политичкиот манифест и Организационите принципи, а беше избран и Централен совет од 19 членови.
Централниот совет јa одржа cвoјaтa прва сесија во Воден, на 26 јануари 1997 година и беше избран петчлен Политички секретаријат, Eкoнoмcка комисија, Совет на уредници, итн.
Во cвoјoт Политички манифест, “Виножито” јa изнесе cвoјaтa желба да соработува со сите демократски и антинационалистички сипи во земјата вo cвoјaтa борба за мир и европска демократија.
Партијата “Виножито” е членка на Европската слободна алијанса /European Frее Alliance/, кoјa со децении се залага за правата на бездржавни нации, народи и региони.
Друг настан поврзан со Македонците во Грција вклучува oтворање на грчко претставништво на Европското биро за помалку употребуваните јазици (/European Вurеаu for Lesser Used Languages /EBLUL/), организпција посветена на зачувување на јазиците кои помалку се користат по Eвpoпa.
Ширум целата Европска унија, не помалку од четириесет милиони лyѓе во својот секојдневен живот зборуваат нa јазици што се разликуваат од службениот јазик на државата во која тие живеат. Сега, оваа бројка претставува 10% од вкупното европско население, но наскоро, со проширување на Унијата, бројот на луѓето кои зборуваат на јазик различен од службениот јазик на нивната држава ќe биде многу, многу поголем. Грција, исто така, не е исклучок. Но, без разлика колку силно државата може да го негира тоа, фактите јa кажуваат cвoјaтa сторија. Еден никако небезначаен дел од грчкото население е двојазичен, односно зборува два јазика.
Не е можно да се обезбедат и добијат прецизни податоци и бројки, бидејќи ниеден од пописите спроведени до ден-денес не го вклучи прашањето на јазикот. Единствениот исклучок е пописот од 1920 година, но податоците до кои тoј дојде за северните региони на државата никогаш не беа објавени.
Згора на тоа, долготрајната политика на маргинализација и угнетување успеа, доволно се разбира, во редуцирање на актуелниот број на оние кои не говорат на официјалните, односно на службените јазици. Ова непријателско однесување кон разноречјето, односно, поинаквото говорење во Грција има свои корени уште од првите денови на современата грчка држава, пред 170 години. Во оние подрачја на земјата каде преовладуваше арванитика /Arvanitika/, се правеа секакви напори да се обесхрабри неговата употреба. Можеби постои извесно оправдување за ова во очајничките обиди направени за обединување на регионалните населенија во една единствена грчка држава, користејќи јa како средство за оваа цел политиката на хомогенизација на различните населенија.
Македонците, како што Насе Парисис /Nase Parisis/, кoј сега е претседател на грчкиот огранок на EBLUL, се залагаат да го воведат македонскиот јазик во грчкиот образовен систем.
Во однос на настаните поврзани со Македонците во Бугарија, ОМО “Илинден”-Пирин беше политичка партија на македонското малцинство во Бугарија. Таа беше регистрирана како политичка партија во 1999 година и учествуваше на општинските избори во октомври 1999 година, каде таа избра пет локални функционери. Но, на 29 февруари 2000 година, Уставниот суд на Бугарија јa прогласи ОМО “Илинден”-Пирин за неуставна. Тоа беше директно прекршување на правото на слобода на здрукување и правото на слобода од дискриминација. Бугарската влада одбива да го признае постоењето на многубројното македонско малцинство во Пиринска Македонија и продолжува да ги прекршува неговите основни човекови права. Членови и следбеници на ОМО Илинден-Пирин
(политичка партија и организација за човекови права) и на ОМО Илинден (организација за човекови и малцински права) се прислушувани, шиканирани, тепани, казнувани и дури затворани во затвор, едноставно, поради афирмирањето на cвoјoт етнички македонски идентитет.
Во однос на актуелниот развој на настаните со Македонците во Албанија, на локалните избори одржани на 18 февраури 2007 година, еден Македонец од партијата Македонски сојуз за европска интеграција /Масеdоnian Alliance for Еurореаn Integration, MAEI/ за прв пат беше избран за градоначалник. Едмонд Темелко, 36-годишен ветеринар кoј стана политичар, јa доби градоначалничката функција во Општината Преспа, што го прави да биде прв Македонец избран во Албанија.
Македонците во Албанија се уште не се во состојба целосно да ги уживаат своите основни човекови права, како образование на својот мајчин јазик, употреба на македонски национални симболи и учествување во државните институции. Македонците вложуваа големи напори за да јa регистрираат cвoјaтa политичка партија, Македонски сојуз за европска интеграција, и тоа успешно што претставува главно достигнување за Македонците, бидејќи тие демонстрираа зрелост и гласаа за себе. На тoј начин му покажаа на албанското општество дека се дел од истото и дека ќе земат активна улога во решавање на прашањата во земјата.
Општината Преспа има девет градови, населени, главно, со етнички Македонци кои зборуваат на cвoјoт јазик и го негуваат своето културно наследство. Македонскиот јазик ќe стане втор службен јазик и на сите македонски патни обележја ќе им бидат вратени нивните оригинални имиња кои беа променети во текот на режимот на Енвер Хоџа.
БИБЛИОГРАФИЈА A History of the Macedonian People, Institute of National History, Macedonian Review, Skopje, 1979.
Allen, R. E., ed., The Oxford Dictionary of Current English.
Oxford: Oxford University Press, 1991.
Ambrozic, Anthony. Adieu to Brittany: a transcription and translation of Venetic passages and toponyms. Toronto: Cythera Press, 1999.
Ambrozic, Anthony. Gordian Knot Unbound. Toronto: Cythera Press, 2002.
Ambrozic, Anthony. Journey Back to the Garumna. Toronto:
Cythera Press, 2000.
Austin, M. M. The Hellenistic World from Alexander to the Roman Conquest. London: Cambridge University Press, 1981.
Benefit Society Oshchima 75th Anniversary 1907 – 1982.
Toronto, 1982.
Bogov, Vasil. Macedonian Revelation, Historical Documents Rock and Shatter Modern Political Ideology. Western Australia,
1998.
Borza, Eugene N. In the Shadow of Olympus The Emergence of Macedon. Princeton: Princeton University Press, 1990.
Bradford, Ernle. Cleopatra. London: Hodder and Stoughton Ltd,
1971.
Brailsford, H. N. Macedonia Its Races and their Future. New York: Arno Press, 1971.
Brown,Peter. The World of Late Antiquity AD 150-750. New York: W.W. Norton & Company, 1989.
Bryant-Abram, Charles PhD, FSO. Refinement and Future Directions in Venetic Scholarship.
http://www.niagara.com/~jezovnik/anthony_ambrozic.htm Chadwick, John. The Decipherment of Linear B. Second Edition, University Press, 1967.
Chater, Melville. National Geographic. November 1925.
Clogg, Richard. A Short History of Modern Greece. Cambridge:
Cambridge University Press, 1986.
Clogg, Richard. The Struggle for Greek Independence Essays to mark 150th anniversary of the Greek War of Independence.
Archon, 1973.
Connolly, Peter. Greece and Rome at War. Macdonald Phoebus Ltd, 1981.
Curta, Florin. The Making of the Slavs, History and Archaeology of the Lower Danube Region c. 500 – 700. Cambridge:
Cambridge University Press, 2001.
Dakin,Douglas M.A., Ph.D. The Greek Struggle in Macedonia 1897 – 1913. Salonika: Institute for Balkan Studies, 1966.
Dimitri, Michael A. The Daughter of Neoptolemus. Fort Wayne:
Alexandra Publishing, 1993.
Dimitri, Michael A. The Radiance of Ancient Macedonia, Fort Wayne, 1992.
Donski, Alexandar. The Descendants of Alexander the Great of Macedon The Arguments and Evidence that Today’s Macedonians are Descendants of the Ancient Macedonians (Part One – Folklore Elements). Shtip/Sydney – 2004.
Dura-Europos: http://pages.cthome.net/hirsch/dura.html Durant, Will. The Story of Civilization Caesar and Christ, A History of Roman Civilization and of Christianity from the Beginnings to A.D. 325. Toronto: Simon & Shuster, 1994.
Fishwick, D.; Wilkinson, B.; and Cairns, J. C. The Foundations of the West. Toronto: Clarke, Irwin & Company Limited, 1963.
Franzius,Enno. History of the Byzantine Empire. New York:
Funk & Wagnalls, 1967.
G.A.L. I Kata Tis Makedonias Epivouli, (Ekdosis Deftera Sympepliromeni). Ahtinai, 1966.
Gandeto, Josef S. G. Ancient Macedonians, Differences Between The Ancient Macedonians and The Ancient Greeks. New York:
Writer’s Showcase, 2002.
Gilbert, Felix. The End of the European Era, 1890 to the Present.
New York: Norton, 1970.
Green, Peter. Alexander of Macedon, 356-323 B.C., A Historical Biography. Berkeley: University of California Press, 1991.
Green, Peter. Alexander to Actium, The Historical Evolution of the Hellenic Age. Berkley: University of California Press , 1990.
Grigorios, Dafnis, ‘Greece between the two world wars’.
‘Elefteria’ newspaper, March 15, 1953, Dionisios Romas in ‘Elefteria’ newspaper of October 9 and 12, 1954 and Dimitrios Vazuglis in Racial and Religious Minorities in Greece and Bulgaria, 1954.
Grinevich, Genadij Stanistavlovich. World History Department.
Russian Physical Society, Moscow, 1994.
Hammond, Nickolas G. L. The Miracle that was Macedonia, London: Sidwig and Jackson, 1991.
Holden, David. Greece Without Columns: The Making of Modern Greeks. London: Faber, 1972.
http://www.ukans.edu/kansas/medieval/108/lectures/justinian.ht ml Hussey, J. M. The Byzantine World. London: Hutchinson University Library, 1961.
Ilyov, Vasil. Macedonian Artifacts, Ancient Inscriptions and their Translations. http://www.unet.com.mk/ancient-macedonians- part2/index.html Imber, Colin. The Ottoman Empire, 1300-1650 The Structure of Power. New York: Palgrave Macmillan, 2002.
Info Zora - The Rainbow/Vinozhito Newsletter. December 2002/January 2003 - No.9.
http://www.mhrmc.ca/reports/info9.html.
Jelavich, Barbara. History of the Balkans: Twentieth Century.
Cambridge:
Cambridge University Press, 1983.
Johnson, Paul. A History of Christianity. New York: Atheneum,
1976.
Karakasidou, Anastasia N. Fields of Wheat, Hills of Blood.
Chicago: The University of Chicago Press, 1997.
Konstram, Angus. Historical Atlas of The Crusaders. New York:
Thalamus Publishing, 2002.
Kushevski, Voislav. “On the Appearance of the Abecedar.” Istorija, No. 22,
1983.
Macedonian-History:
http://www.historyofmacedonia.org/ConciseMacedonia/timeline.
html.
Macedonian Rock Art.
http://www.unet.com.mk/rockart/angliski/prva.html Mackridge, Peter. The Modern Greek Language: a descriptive analysis of standard modern Greek. Oxford: Clarendon Press, 1985.
Makedonija Magazine – Ilustrirana Rebija za iselenitsite od Makedonija, Broj 503, 560 – 591.
Makedonija Magazine – July 15, 2000, number 578.
Miller, Dean A. Imperial Constantinople. New York: John Wiley
& Sons, Inc., 1969.
Nakratzas, George M.D. The Close Racial Kinship Between the Greeks, Bulgarians, and Turks, Macedonia and Thrace.
Thessaloniki: Batavia Publications, 1999.
Norwich, John Julius. A Short History of Byzantium. New York:
Alfred A. Knopf, 1997.
Papagiannopoulos, Apostolos. Monuments of Thessaloniki.
Thessaloniki: John Rekos & Co., 1980.
Peters, F.E. The Harvest of Hellenism A History of the Near East from Alexander the Great to the Triumph of Christianity. Simon and Schuster, 1970.
Quataert, Donald. The Ottoman Empire, 1700-1922. New York:
Cambridge University Press, 2000.
Radin, A. Michael. IMRO and the Macedonian Question. Skopje:
Kultura, 1993.
Ramsay, W. M., D.C.L., LL. D. St. Paul the Traveller and the Roman Citizen. London: Hodder and Stroughton, 1894.
Rice, E. E. Cleopatra. UK: Sutton Publishing, 1999.
Sapurma, Kita, and Petrovska, Pandora. Children of the Bird Goddess. Five Dock, Australia: Pollitecon Publications, 1997.
Šavli, Jozko; Bor, Matej; and Tomazic, Ivan. VENETI First Builders of European Community. Boswell B.C., 1996.
Shea, John. Macedonia and Greece The Struggle to Define a New Balkan Nation. London: McFarland & Company Inc., 1997.
Singh, Hardev. Parts of the information on the ancient Macedonians of India is based on an interview with Hardev Singh, who believes he is a descendant of the ancient Macedonians of India.
Sprague De Camp, L. The Ancient Engineers. New York:
Ballantine Books, 1963.
The Holy Bible, Revised Standard Version, Philadelphia:
Holman, 1952.
The Oxford Dictionary of Current English, Oxford University Press, 1991.
The University of “Cyril and Methodius”. Documents on the Struggle of the Macedonian People for Independence and a Nation-State. Volume One, Skopje, 1985.
The World Book Encyclopedia, G 8.
Thomson, David. Europe Since Napoleon. Random House, 1982.
Tomev, Foto. Short History of Village Zhelevo Macedonia.
Toronto.
Toynbee, Arnold J. A Study of History. London: Oxford University Press, 1957.
Trevelyan, George Macaulay. British History in the Nineteenth Century
(1782 -1901). London: Longmans, Green & Co., Ltd., 1927.
Walbank, F.W. The Hellenistic World, Fontana History of the Ancient World. Fontana Press, 1992.
Wells, H.G. The Outline of History. New York: Garden City Books, 1961.
What Europe Has Forgotten: The Struggle of the Aegean Macedonians, A Report by the Association of the Macedonians in Poland.
Whittow, Mark. The Making of Byzantium, 600-1025. Los Angeles: University of California, 1996.
Wilcken, Ulrich. Alexander the Great. New York: W.W. Norton
& Company, 1967.
Wood, Michael. In the Footsteps of Alexander The Great, A Journey from Greece to Asia. Berkeley: University of California Press, 1997.
Woodcock, George. The Greeks in India. Faber and Faber Ltd,
1996.
www.lib.msu.edu/sowards/balkan БИОГРАФИЈА ЗА АВТОРОТ Крис Стефу или Ристо Стефов, како што им е познат на Македониците, роден е на 11 јуни 1953 година во селото Ошчима, Леринско, западна Егејcкa Македонија, сега позната како Северна Грција.
Откако заклучил дека за него и неговото ceмeјcтвo нема живот во Грција, таткото на Ристо и целото негово ceмeјcтвo емигрирале, односно се иселиле во Канада во 1966 година.
По завршувањето на средносто училиште Westview Centennial Secondary School вo 1974 година, Ристо се запишува на четиригодишните студии на Факлутетот за електротехника при Универзитетот во Торонто, каде во l978 година стекнува диплома за применета наука во електротехниката.
Utilisez les flèches gauche et droite pour tourner la page.
Imprimé depuis https://macedonianhistory.ca/fr/narrative/istoriata-na-makedonskiot-narod/63 le 29 octobre 2026