Дел 31 – Младотурското востание Се чини дека христијаните не биле единствените - Part 10

25 за прогласување на Југославија за непријател на Германија и нареди нејзино уништување. Хитлер сакаше брз напад, па ги повлече војниците од руската кампања за да го постигне тоа.

На армијата на Хитлер и беа потребни 12 дена да ја сруши Југославија, мала диверзија во неговата деструктивна кариера, но има и такви кои веруваат дека оваа мала диверзија го смени текот на историјата. За почеток, ѝ даде на Русија доволно време за адекватно да се подготви за офанзива, што на крајот доведе до пораз на Германија. Второ, насилниот карактер на нападот ги создаде вистинските услови за партизанско востание, кое на крајот помогна да се формира Република Македонија. Битката за Југославија и Грција беше брза и ефикасна. Кога беше над, Германците, како сојузник на силите на оската, и дозволија на Бугарија да го окупира српскиот окупиран дел од Македонија и источниот регион на грчката окупирана Македонија. Подоцна, по заминувањето на Италијанците, Германија и дозволи на Бугарија да ја окупира и западна Македонија.

Многу Македонци од српскиот дел на окупирана Македонија кои страдале под српските режими ги пречекале бугарските освојувачи како спасители и ослободители. Меѓутоа, нивната еуфорија беше краткотрајна бидејќи Бугарите брзо почнаа да го угнетуваат и насилно да го „бугаризираат“ македонското население. Ако имало некакво пробугарско расположение пред инвазијата, тоа брзо испарило по окупацијата. Насилниот влез на Германија во Југославија, заедно со бугарските угнетувачки ставови кон македонскиот народ, роди подземно македонско движење на отпорот.

Во окупираната Македонија од Грција, откако се населиле Германците, животот на македонскиот народ добил непријатна нормала. Грчката полиција, која го поддржуваше режимот на Метакса пред окупацијата, сега соработуваше со германската војска и повторно се активираше во Македонија. За да се спротивстават на грчката полиција и нејзините угнетувачки тактики, Италијанците ги превооружиле старите востаници од Илинденското востание во 1903 година и ги испратиле на активна должност. Многу од „олдтајмерите“ беа лути поради угнетувачките закони на Грција и беа поттикнати повторно на акција од бугарската пропаганда која ги осудува угнетувачките тактики на Грција. Бугарите беа добро запознаени со неповолните услови што ги создаде грчката влада во грчката окупирана Македонија и ја искористија можноста да им создадат проблеми на Грците. Востаничките акции во најдобар случај беа ограничени и беа ограничени на италијанските зони на окупација, бидејќи Германците не толерираа вооружени дејствија во нивните зони.

Партизанското движење во Југославија беше поорганизирано и попрогресивно од она во Грција. Предводени од Тито, комунистичките партизани во Југославија организираа народноослободителна војна во која Македонците на чело со генералот Темпо рамноправно се бореа. Македонците формираа свој дел на отпорот уште пред да бидат признати и прифатени од Тито. Првата антифашистичка народноослободителна војна започна во Република Македонија на 11 октомври 1941 година.

11 октомври е „Вториот Илинден“ за македонскиот народ.

Од 1941 година сите Македонци го слават 11 Октомври 1941 година „Денот на македонската револуција“. Македонскиот народ со своите дела, лојалност и патриотизам си го заслужи своето место во светот. Македонскиот народ со мака, решителност и пролевање крв ја покажа својата желба за слобода и волја да се управува. Големите сили во 1829 година (со Лондонскиот протокол) ги задоволиле Грците со тоа што Грција ја направиле земја. Слично во 1878 година (со конгресот во Берлин) Русија ги ослободи Бугарите, правејќи ја Бугарија земја. Меѓутоа, за разлика од Грците и Бугарите, храбрите луѓе на српската окупирана Македонија мораа да се борат сами, за себе, за да си го заслужат своето место во светот меѓу слободните народи.

Нешто повеќе од една година Македонците од српската окупирана Македонија трпеа доволно бугарско предавство за да им трае цел живот. Потоа во април 1942 година станаа и го покажаа своето незадоволство. Македонските партизани зедоа оружје против бугарската војска, но беа масакрирани во крвава битка. Невооружените Македонци потоа излегоа на улиците за да протестираат против масакрот и и тие беа исечени на парчиња.

За да избегнат прогонство, многу од македонските партизани во Југославија побегнаа во окупираната Македонија од Грција.

Некои влегле во италијанските зони кај селото Бесфина, а останатите навлегле во германските зони во регионот околу селото Света Петка и брзо преминале во илегала. Силата Бесфина, пред да има шанса да стапи во контакт со локалното население, била забележана од старите востаници кои брзо стапнале во акција. Гледајќи униформирани мажи на ридот Бесфина ги запрепасти олдтајмерите и мислејќи дека се работи за инвазија на грчката полиција, тие се обратија до локалниот италијански гарнизон и им беше дадено оружје и дозвола за напад. Кога востаниците ја започнале офанзивата, партизаните се повлекле и испратиле претставници да преговараат. Тие одеа од село до село и разговараа со локалните началници.

Непознатите носеле згодни униформи и се однесувале сериозно, со шарм и харизма. Долго и убаво зборуваа за слободата, слободата и предавството на бугарските фашисти.

Кога востаниците дознале дека униформираните се Македонци како и самите нив, ги прифатиле со раширени раце, им го дале (го предале) оружјето и многумина доброволно им се придружиле.

Партизаните кои слетаа во Света Петка, поради германско присуство, мораа да работат под прикривање, но и тие успеаја да регрутираат доброволци од локалното население. По партизанската пенетрација, македонскиот народ во грчката окупирана Македонија дозна многу за вистинската бугарска намера и престана да верува во бугарската пропаганда. Старата Илинденска гарда беше демобилизирана и заменета со партизанско движење.

Партизанските организатори презедоа вонредни мерки за да му објаснат на македонскиот народ дека се бори за слобода и ослободување на македонскиот народ од тиранијата на угнетувачките држави. Македонскиот ангажман во оваа војна, а подоцна и во Граѓанската војна во Грција, не беше за

„комунистички идеологии“ или за сојузи или обврски кон големите сили. Тоа беше едноставно следната фаза во долгата борба за „ослободување од угнетувањето“ и за исполнување на копнежот за слобода, повторно обединување и самоуправа.

За жал, македонскиот придонес во борбата против фашизмот не само што е недоволно нагласен туку и погрешно протолкуван од историчарите. Уште еднаш ќе кажам дека македонскиот народ за време на Втората светска војна се издигна на демократската страна и се бореше против фашизмот за ослободување на државите во кои живееше. Македонскиот народ, како и многу други луѓе на Балканот, се бореше да ја ослободи својата татковина и со тоа да го заслужи своето место во светот. Ова не може да се игнорира и мора да се препознае и да се запише како такво во историјата.

Веста за македонското партизанско движење во окупираната Македонија од Грција се рашири како шумски пожар. Луѓето излегоа на улиците слободно да го зборуваат својот мајчин македонски јазик, да пеат песни и да пишуваат македонски драми и поезија. Партизаните дури основаа македонски училишта и ги учеа децата на патриотски песни, песни и македонска историја, користејќи локални македонски дијалекти. Помладите генерации за прв пат видоа пишани зборови на својот сакан, свет македонски јазик.

Новопронајдената слобода донесе среќа во животот на угнетениот македонски народ кој ги пречека партизаните во нивните села како „наши деца“. Новопронајдената доверба и сила што ги проектираа Македонците ги преплаши Грците, особено оние што соработуваа со непријателот, па извесно време останаа настрана и повеќе не беа закана.

Германците и Италијанците вака или онака не се грижеа за македонските работи се додека немаа мака за нив.

Македонскиот интерес за партизанските активности продолжи да се зголемува, носејќи нови регрути и доброволци во каузата.

Беа создадени младински организации со млади мажи и жени регрутирани да бидат очите и ушите на заедницата и да помогнат во одбраната на селата. Многу млади доброволци на воена возраст беа регрутирани и обучени за извршување на полициски и граѓански должности во новоформираните организации.

Формирана е организацијата „Македонски народноослободителен фронт“ која регрутирала борци од Костурско, Леринско и Воденско. Дури и соработуваше со грчки организации со слични идеологии. Подоцна се зборуваше за повторно обединување на Македонија, евентуално преку балканска конфедерација. За жал, Британија беше против идејата и ја обесхрабри Грција да учествува во такви работи. И Бугарија не можеше да се согласи и ја повлече поддршката.

Како и обично, Бугарите сакаа да станат владетели на Македонија, што беше неприфатливо за Македонците.

Се раскажува приказна дека околу петстотини млади македонски цивили се собрале во селото Д'мбени, желни да се приклучат на партизанското движење. Веста за ова стигна до грчкото партизанско раководство, кое се чинеше дека е преплашено од изгледите за таква целосно македонска силна сила. Немаше ништо од што Грците се плашеа повеќе од губење на грчката окупирана Македонија. Грците дотогаш формираа свои партизански движења (надвор од грчката окупирана Македонија) и почнаа да преговараат со Македонците за комбинирање на силите. Извесно време грчките партизански претставници ги искушувале Македонците да им се придружат.

Кога преговорите не постигнаа резултати, Грците се обидоа да им наредат на Македонците да го предадат оружјето.

Македонците добро знаеле за грчкото предавство и одбиле.

Наместо тоа, тие ги запечатија границите од Бигла до Корча, правејќи го регионот слободен и недостапен за Грците. На почетокот Македонците дејствувале сами, но подоцна решиле да се приклучат на крилото на Грчката Народноослободителна Армија.

Во српската окупирана Македонија ситуацијата пред Втората светска војна стануваше исклучително тешка. Имаше неподнослива експлоатација на народот и одземање на неговото човечко и национално право. Македонскиот народ беше под постојан притисок под српските шовинисти и Македонија се трансформираше во колонија со нејзините природни ресурси безмилосно експлоатирани. Македонците под српска контрола беа потценети и омаловажувани најмногу.

Но, како што се зголемуваше притисокот за насилно претворање на Македонците во „Срби“, Македонците стануваа се потврдоглави и почнаа да обрнуваат повеќе внимание на сопствениот национален идентитет. Тие се најдоа во лоша ситуација од која можеа да видат бегство преку ослободување.

Токму затоа со таков ентузијазам ја дочекаа бугарската инвазиска сила од 18 април 1941 година. Им веруваа на бугарската пропаганда која им кажуваше дека Бугарите се таму за да ја ослободат Македонија од 30-годишното српско угнетување.

Но, многу брзо откако Бугарите воспоставија воена, полициска и административна власт во српската окупирана Македонија, народот почна сам да го гледа вистинското лице на Бугарија.

Бугарите не беа таму за да ги ослободат Македонците, тие беа таму за да ги поробат и да ги претворат во Бугари.

Многубројните полициски станици и бројните полицајци што ги вработија си ја извршија својата должност спроведувајќи ги сите форми на репресивни мерки врз македонското население.

Бугарите направиле попис на сите стоки, вклучително и добитокот и имотот, во сопственост на селата и ги реквизирале повеќето од нив. Се зголемија даноците и беа наметнати на добитокот, а цените беа дозволени да се зголемат, со воведување мерки кои го турнаа македонскиот народ во крајна сиромаштија.

Не можејќи да се справат економски, многу луѓе почнаа да се организираат за вооружено востание.

Нападот на Германија врз Советскиот Сојуз и Атлантскиот договор од 14 август 1941 година, кој предвидуваше „на сите нации кои ќе учествуваат во антифашистичката борба ќе им бидат признаени правата на самоопределување и ќе им биде дозволено да создадат свои независни држави “ дополнително го мотивираше македонскиот народ во сите три дела на окупирана Македонија поттикнувајќи го да се приклучи на антифашистичките движења.

Да се биде окупиран од еден или друг окупатор не беше мотив за македонскиот народ да излезе и да се бори. Македонскиот народ го гледаше овој конфликт како секој друг во низата конфликти во кои ќе најде можност да го исполни прастариот сон, да се ослободи и да ја обедини својата земја.

За жал, овој пат тие беа предводени од три различни антагонистички спротивставени режими, со што му го одзедоа македонскиот народ да се здружи под едно раководство и под единствен македонски ослободителен фронт.

Дел 42 - Заклучок Би сакал да ја завршам оваа книга во овој момент од историјата, бидејќи има премногу што се расплетувале во Македонија за време на Втората светска војна и пошироко за да се смести сето тоа во една книга. Сумирањето исто така нема да го направи тоа праведно, па ќе оставам некој друг да го продолжи понатаму.

Сепак, сакам да напоменам, за оние кои се заинтересирани, дека напишав уште една книга со наслов „Македонците во Грција 1939 – 1949“ која ги анализира настаните што учествуваат во она што ние Македонците од Грција ги нарекуваме „страшни години“. Еве дел од воведот на книгата како преглед на она за што се работи во книгата:

Многу малку е напишано за Македонците во Грција и нивното учество во Втората светска војна и во Граѓанската војна во Грција. Македонците кои живеат во Грција до ден-денес се плашат да зборуваат за нивните страшни премрежја од страв од последици од грчките власти или затоа што едноставно им е премногу болно да се сеќаваат. Во Грција до ден денес е табу да се зборува за Граѓанската војна во Грција.

Се чини дека Македонците во Грција се игнорирани од сите страни. Југославија ги игнорираше затоа што не сакаше да ги уништи добрите односи со Грција. Од друга страна, Грција до ден-денес тврди дека Македонците едноставно не постојат и не сака дел од нив. Бугарија, иако има големо македонско имигрантско население од Грција, допрва треба да го признае македонскиот народ како посебна етничка група. Значи, реално никој не се грижи за Македонците во Грција и како резултат на тоа многу малку до ништо не е напишано за нив. „Навистина, Македонците во Грција речиси никогаш не се спомнати во научната литература и се практично заборавени како народ и како национално малцинство. (Ендрју Росос)

Ова е најжалосно не само затоа што македонскиот придонес во борбата против фашизмот и нацизмот е целосно изоставен, туку затоа што самиот македонски народ кој живее во Грција и покрај нивниот придонес, е целосно игнориран како да не постоел.

Во поглавјата од книгата „Македонците во Грција 1939 – 1949“ ќе се обидеме да ја раскажеме македонската страна на приказната онака како што се одвивала од македонски аспект.

Приказната започнува со преглед на настаните почнувајќи од инвазијата, окупацијата и поделбата на Македонија од страна на Грција, Србија и Бугарија во 1912, 1913 година до настани кои доведоа до почетокот на Втората светска војна.

Потоа ќе се направи подетален пристап за да се објасни вмешаноста на Македонија во Втората светска војна и во Граѓанската војна во Грција.

Ова не е приказна за водени битки и применети стратегии, туку приказна за човечкиот фактор и за борбите за еднаквост и човекови права. Станува збор за приказна која можеби за првпат ќе им открие на англиските говорители за тоа како Македонците во Грција биле третирани од грчките власти и од големите сили за време на воените години од 1939 до 1949 година.

Грција го обвини македонскиот народ што живее во Грција дека се автономисти, сепаратисти, комунисти, па дури и дека се странски агенти. Но, како што ќе видиме, ниту едно од овие обвинувања не е точно; единствените работи за кои се виновни Македонците е да се борат за еднаквост и човекови права.

И покрај сите уверувања на македонското раководство за време на Втората светска војна и за време на Граѓанската војна во Грција дека нема намера да води автономистичко или сепаратистичко движење, грчкото раководство секогаш остана сомничаво и ја користеше секоја можност да ја задуши македонската борба.

Бидејќи македонскиот народ е од една етничка група и се препознава себеси како еден етнички македонски идентитет без разлика каде живее, терминот „Македонци“ ќе се однесува на сите Македонци ширум светот. Референците како „Македонци во Грција“ или „Македонци во Канада“ ќе значат „етнички Македонци кои живеат во Грција“ или „етнички Македонци кои живеат во Канада“.

Исто така, во овој момент е важно да се нагласи дека Македонците кои живеат во Канада, Австралија, САД и други места надвор од Македонија се македонски мигранти кои со текот на годините се доселиле во тие места, додека македонскиот народ што живее во Македонија е домороден во Македонија и живеат во Македонија многу милениуми.

Грчкиот, српскиот, бугарскиот и албанскиот народ, кои сега живеат во Македонија, се колонисти кои емигрирале во Македонија или биле сместени таму од нивните соодветни држави со текот на годините, главно по окупацијата на Македонија во 1912 година.

Решив да ги користам „Грчка окупирана Македонија“ и „Бугарска окупирана Македонија“ за да се осврнам на тие региони со цел да обрнам внимание на маките на македонскиот народ што живее таму. Иако Македонците се домородни во Македонија и чувствуваат дека се нејзини оригинални земјопоседници и чувари, Грција, Србија, Бугарија и Албанија со воен чин ја окупираа, ја поделија и анектираат Македонија за себе во 1912, 1913 година. Освен што ги загубија своите земји, овие Македонци, особено оние кои живеат во Грција и Бугарија, оттогаш се економски лишени и културно угнетени.

Ним им е одземено правото да се нарекуваат Македонци, да ја практикуваат својата македонска култура и да го зборуваат својот македонски јазик. Од 1912 година, многумина исто така биле иселени од своите домови, соголени од нивните земји, насилно асимилирани во туѓи нации, мачени, затворани, убивани и негирани од нивниот етнички идентитет, јазик и култура само затоа што се Македонци. Исто така, евидентно е дека на Македонците им биле ускратени економските можности како добро платени работни места, позиции на власт во владата, позиции во образовни институции, високи позиции во војската итн. Причините за тоа се очигледни. Со негирање на Македонците од нивниот етнички идентитет, Грција и Бугарија можат да тврдат дека Македонците не постојат и ако Македонците не постојат, нема да има никакви претензии за земјиштето што незаконски ги стекнале со војна. Згора на тоа, и Бугарија и Грција усвоија делови од македонското наследство и на тој начин презедоа делови од македонската историја како свои. Да се признае постоењето на македонскиот идентитет тогаш би значело признавање на културна кражба. Затоа од македонска гледна точка да се наречат тие региони на Македонија „окупирани“ е повеќе од оправдано.

Сепак, и покрај сето ова, македонскиот народ во Грција се бореше против фашизмот и нацизмот во Втората светска војна за да помогне да се зачува Грција. Тие го направија ова затоа што сакаа да живеат во мир како рамноправни со Грците, концепт што грчкиот ум не може да го прифати до ден-денес.

Било да е во Втората светска војна или во Граѓанската војна во Грција, македонскиот народ, пропорционално кажано, го сноси најголемиот товар на војните. Најтешките битки за време на Граѓанската војна во Грција, вклучувајќи ги и решавачките, учествуваа во окупираната Македонија од Западна Грција во областа што се граничи со Југославија и Албанија. Окупираната Македонија од Грција служеше како база за политичките и воените операции на „демократското движење“ и како штаб и на Комунистичката партија на Грција и на нејзиното воено крило Демократската армија на Грција. Окупираната Македонија од Грција беше исто така од стратешко значење за КПГ бидејќи нејзините сојузници Југославија, Албанија и Советска Русија беа лоцирани на север и пристап до нив можеше да се добие само преку соработка на македонскиот народ во Грција. „Како што рече еден учесник и близок набљудувач: „[Тие] беа претворени во воени работилници за ДСЕ (ДАГ), каде што сите, млади и стари, мажи и жени, им служеа на потребите на ДСЕ (ДАГ).“ (ДАГ). Ендрју Росос)

Покрај цивилната соработка, во редовите на левицата се вклучија и пропорционално голем број борци. „Не постои веродостојна статистика, но Македонците се чини дека сочинуваат само околу дваесетина од вкупното население од околу седум милиони. Нивната проценета застапеност во ДСЕ (ДАГ) се движеше од повеќе од една четвртина во април 1947 година до повеќе од две третини во средината на 1949 година.

Ристо Кирјазовски останува на ставот дека тие броеле 5.250 од 20.000 во април 1947 година; а потполковникот Пандо Вајнас тврдеше дека во јануари 1948 година во ДСЕ (ДАГ) имало околу 11.000 македонски партизани. Според C. M. Woodhouse, „тие броеле 11.000 од 25.000 во 1948 година, но 14.000 од помалку од 20.000 до средината на 1949 година“ “ (Ендрју Росос).

И покрај тоа што имаше пропорционално голем македонски придонес и во Втората светска војна и во Граѓанската војна во Грција, многу малку се припишува на македонскиот народ и на неговите жртви.

Освен што ќе се осврнам на македонскиот придонес, во поглавјата што следат во книгата „Македонците во Грција 1939

– 1949“, ќе се осврнам и на тактиките на насилство и заплашување што грчката држава ги применуваше за да се спротивстави на македонската борба и злосторствата што ги изврши во тој процес.

Во истражувањето за оваа книга наидов на терминот „славомакедонци“ што го користат авторите, главно Грци, за да се однесуваат на етничките Македонци. Употребата на овој термин подразбира дека има повеќе од една „сорта“ на македонски, но надвор од „славомакедонците“ не е идентификуван „друг тип“ на македонец. Така, за целите на овој напис, како што беше споменато претходно, терминот „Македонци“ ќе се користи за да се однесува на етничките Македонци без разлика каде живеат. Понатаму, ние Македонците го сметаме терминот „славомакедонски“ за навредлив за македонскиот народ кој се самоидентификува како „Македонец“. Терминот „славомакедонци“ е намерно употребен од грчките автори за да ги изолираат и сегрегираат Македонците, правејќи ги да се чувствуваат инфериорни, како странци на нивните предци. Развојот на современата македонска нација не се разликува од развојот на која било друга модерна нација, но не гледаме дека истите автори користат термини како „славо-грчки“, „славо-бугарски“, „славо-српски“, „словенски“ - Албанец“, итн., да се однесува на другите етникуми иако елементи од она што ја сочинуваат современата македонска нација се присутни кај грчкиот, бугарскиот, српскиот и албанскиот народ.

Затоа, оправдано сметаме дека употребата на терминот „Славомакедонци“ е намерна и непотребна и препорачуваме да не се користи во ниту еден контекст за да се однесува на етничките Македонци.

А бидејќи го започнав воведот на книгата „Македонска борба за самостојност“ со цитат на еден од моите омилени автори, би сакал и да го завршам со еден;

„На крајот од мојата книга („Македонија вчера и денес“)

посветена на Македонија, јас (Џорџо Нуриџиани) би сакал уште еднаш да ја изразам мојата голема наклонетост кон нејзините галантни синови кои денес се борат за посветла и посреќна иднина. Нивниот напредок е очигледен; она што можев да го видам во нивните градови и села ми приреди искрено задоволство. Остварен е еден од моите најценети соништа: да се уверам во животот и културниот подем на овој повторно буден народ, кој денес прави херојски напори да го продолжи својот духовен и материјален напредок и да ја зајакне својата национална свест.

Можеби има луѓе кои ќе ме критикуваат што не сум зборувал во мојата книга за одредени историски, етнографски права кои денешните соседи на Македонија би можеле да ги изнесат како тврдења. Сметам дека е излишно да се постави ова прашање сега кога пред очи имаме македонска држава, цврста и неподвижна во нејзиниот свет имотен лист:

Македонија за Македонците!