Дел 30 – Ножското востание До средината на 1907 година македонскиот народ се н

Дел 30 – Ножското востание До средината на 1907 година македонскиот народ се нашол во состојба на анархија со војна која се наѕира на хоризонтот.

Никој не знаеше и не можеше со сигурност да потврди колку илегални вооружени банди дејствуваат во Македонија. Ниту отоманската војска ниту меѓународните мировници не сакаа ништо да имаат врска со нив. Овие грчки, српски, бугарски, албански и романски бендови беа платени да го тероризираат и жртвуваат македонското цивилно население со една единствена цел, да ја елиминираат желбата на македонските народи да создадат слободна и независна Македонија и да им олеснат на оној кој поседува македонски земји. да го асимилираат македонскиот народ откако ќе се подели Македонија. Овие бендови беа испратени и платени од грчката, српската, бугарската и романската влада за да им служат на нивните интереси.

Во тоа време, Македонската револуционерна организација (ВМРО) донекаде се опорави од неуспешното Илинденско востание, но немаше сили ниту ресурси да одговори на сите неволји со кои се соочуваше македонскиот народ. Сепак, неколкуте македонски чети кои останаа активни се бореа деноноќно за да го заштитат народот, понекогаш по две или три битки дневно. Ако се бореле со Грците, Србите и Бугарите наутро, тогаш се бореле со османлиската војска навечер.

Цивилното население не знаеше што да прави од сиот хаос и насилство и живееше под постојан страв и закана од војна.

Ситуацијата се влошила кога Османлиите почнале да ги засилуваат своите воени постројки во Битолскиот вилает со дополнителни десет баталјони. Не знаејќи какво е ова воено засилување за ВМРО, реши да реагира, особено откако Османлиите им се придружија на Грците, Србите, Бугарите и Башибазуците во извршувањето на насилни злосторства врз македонското население.

Со оглед на страшната ситуација, особено во Битолскиот вилает во април 1907 година, многу од македонските востаници и војводи кои го преживеале нападот на Илинден биле отповикани и побарани повторно да се соберат на планината Бабуна во Битола.

Први се вратиле Војводас Петар Ацев и Тане Николов заедно со 50 искусни и добро вооружени востаници. Војводасите Михаил Чаков, Христо Цветков и Мирчо Најденов заедно со нивните чети пристигнаа, а потоа и Иван Наумов-Алабаков од Велес со својата Чета. Вкупно имало 230 востаници кои се вратиле и уште 300 од локалната селска милиција. По пристигнувањето, силите од 530 востаници се преселиле во околината на Никодин, каде што им се придружиле повеќе локални чети и некои од Костурско и јужна Бугарија.

На 6 јуни 1907 година Советот на Војводас одржа состанок во Попадиски Чукари на кој се разговараше за стратегии за тоа како да се преземат соодветни мерки за заштита на населението. Предвидувајќи драматични настани, Советот им нареди на локалните организации веднаш да подготват храна за 500 лица за три дена. За среќа очекуваните драматични настани не се остварија.

Во средината на јуни 1907 година во селото Никодин се појавиле две српски вооружени чети и почнале да го мачат цивилното население. На 22 јуни 1907 година македонските чети предводени од Михаил Чаков, Тане Николов, Петар Ацев, Мирчо Најденов и Христо Цветков го опколија Никодин и почнаа да ги напаѓаат српските чети. За жал, пред да бидат фатени бандитите, повеќето го избегнаа опкружувањето со тоа што се маскираа во жени облечени во традиционална облека или овчари и овчари.

Кога османлиските власти дознале дека македонските востаници се вратиле и се наоѓаат во околината на Никодин, брзо ја испратиле својата војска и ги гарнизонирале сите села вклучувајќи ги и малите.

На 10 јули 1907 година четите, предводени од Николов, Ацев, Најденов, Цветков и Ѓорѓи Мариовски од Мариово со повеќе од 150 востаници засилени со 300 востаници од селската милиција, се прегрупирале во околината помеѓу Попадија - Ракле и Никодин на нивната и начин да пресретне друга српска вооружена група која влегла во Никодин.

На 11 јули 1907 година Советот на Војводас одлучил да ја опколи српската чета и овојпат да ја уништи засекогаш. Но, Србите повторно го нарушија опкружувањето и избегаа. Желни да ги спасат своите кожи и да им се одмаздат на македонските чети, српските агенти го пријавиле македонското натрупање до османлиските власти кои пак испратиле голема локална армиска единица, како и други единици од Битола, Прилеп, Воден, Лерин, Тиквеш и Велес. веднаш да се тргне кон планината Бабуна. Кога дознал за тоа, Прилепскиот револуционерен комитет ги советувал војводите брзо да го напуштат Никодин и да се повлечат во Мариово.

За жал, сите чети не можеа да се повлечат бидејќи очекуваа да пристигнат други чети и требаше да ги предупредат за отоманското напредување. Четата на Иван Алабаков реши да остане зад себе, додека Тане Николов и Петар Ацев, кои имаа главни улоги во Соборот на Војвода, го следеа српското движење и додека го чекаа доаѓањето на османлиската војска ги поделија своите сили во две групи. Првата група предводена од Николов, Ацев и Мариовски, заедно со локалната милиција ги зазеде ридовите Попадишки Чукари. Втората група предводена од Чаков, Цветков и Најденов го зазеде ридот Нож кај селото Ракле. Втората група потоа била поделена на две помали групи од по осум востаници, командувани од Секула Ораовдолски и Велко Попадиски. Една група била испратена да го обезбеди врвот Јасенова Глава меѓу селата Никодин и Владиловци.

На 13 јули 1907 година гласници од Прилеп, Тополица, Тројаци и Велес известиле дека колона од 3.000 османлиски војници предводена од Енвер бег, идниот водач на Младотурската револуција, била упатена кон Никодин. Истиот ден, војводите Чаков, Цетков и Најденов беа повикани да се консултираат со Николов, Ацев и Мариовски, сега лоцирани во близина на Попадишки Чукар, за да одлучат што да прават. Петко Којчев, секретар на велешката чета, во меѓувреме, ја доби улогата на в.д. Војвода во Нож да го замени Иван Алабаков кој замина со своите 50 востаници претходната вечер.

Набргу по средбата на Војводите биле информирани дека османлиската колона сега се движи кон Нож. Веднаш биле испратени гласници со наредба да ги известат четите да се повлечат од Нож и да се упатат кон Попадишка Воденица.

По добивањето на наредбата, сите освен 54 востаници го напуштија Нож. Меѓу преостанатите 54 беше и целата Костурска Чета која броеше 30 востаници и некои доброволци кои неодамна се приклучија. Командата на Костурско Чета им била доверена на 19-годишниот помошник Војвода Атанас Попов од Сестеово, Костурско и 19-годишниот Тредафил Думбалоков од Сухо, Солунско. Думбаков бил доброволец кој штотуку ја напуштил Воената академија во Софија за да се вклучи во борбата и да биде близок со македонскиот народ.

Кога Попов и Думбалоков добија наредба од Соборот на Војвода да се повлечат, тие веднаш ги отфрлија наредбите и одбија да заминат тврдејќи дека таму биле испратени од Костурско да се борат. Повторно биле информирани дека колона од 3.000 османлиски војници требало да се качат на нивната позиција, но двајцата млади луѓе и нивните востаници повторно одбиле да заминат, инсистирајќи дека тоа е нивната судбина. Тие дојдоа овде да се борат и да не се повлечат. Ова беше нивната конечна одлука и тие беа тука да ја исполнат својата обврска кон костурчани дури и ако треба да се борат до смрт.

Одлуката на Попов и Думбалоков да се борат, иако зачудувачка, беше добредојдена вест за селската милиција и за востаниците од Папрадиште предводени од Најдо Арсов и Петко Којчев, но разочарување за Советот бидејќи ќе се покаже како бесмислена загуба на толку добри борци и патриоти. .

Но, кога првите османлиски војници почнаа да пристигнуваат и да го опкружуваат Нож, дојде до промена на мислењето кај Војводите, востаниците и селската милиција додека тие се обидуваа неуспешно да го пробијат отоманското опкружување.

Беше невозможно да се помогне на храбрите души бидејќи тогаш сите патишта до Нож беа окупирани од османлиската војска и се приближуваше уште една голема армиска група.

Тане Николов и Мирче Најденов со своите чети зазедоа позиција на највисокиот рид, додека Михаил Чаков и Цветко Попадиски со своите чети се искачија на друг рид изненадувајќи го и потиснувајќи го османлиското напредување.

Востаниците на Тане Николов се бореле со Османлиите кои се приближувале од Велес, додека Иван Алабаков ги нападнал Османлиите кои се упатиле кон Нож за да отворат празнина за бегство на Костурско Чета. Сфаќајќи ја сериозноста на ситуацијата, и селската милиција се обидела да направи празнина во османлиското опкружување, но повторно безуспешно. Османлиската војска била пребројна за да ја совлада и добро информирана за ситуацијата со која располагале.

Сè уште одбивајќи да отстапи, знаејќи дека сите ќе загинат, Костурско Чета и нејзините нови доброволци останаа цврсти и решени да ги дадат своите животи за слободата на Македонија.

Во текот на ноќта на 13 и 14 јули 1907 година, храбрите востаници се заколнале дека нема да се предадат и ја зазеле својата позиција само со една мисла на ум, „победа или смрт“.

До зори на 14 јули 1907 година, 3.000-силната османлиска колона целосно го опколила Нож и следела жестока битка.

Откако го испукале првиот волеј, Османлиите испратиле порака барајќи од Македонците да се предадат. Македонците пак ја одбија нивната понуда со контрапонуда велејќи дека повеќе сакаат да се борат.

Османлискиот командант не се забавувал, па почнал да го стега обрачот и ескалирала битката од сите страни.

Нерамноправната битка продолжила, оставајќи многу мртви и ранети, но без никакви предавања и обиди за бегство, се до пладневните часови кога бил испукан последниот куршум.

Потоа, како што беше претходно договорено, 45-те бунтовници кои сè уште беа живи се стуткаа заедно, ги уништија нивните пиштоли, часовници и други вредни предмети за да не може непријателот да ги поседува, ја собраа целата нивна муниција и експлозиви, ги вперија револверите еден кон друг и почнаа да пеат. македонска патриотска песна. Тие потоа се разнеле со сопствена муниција.

Додека муницијата силно експлодираше, нивните тела беа расфрлани со раце, нозе, коски и други делови од телото кои паѓаа насекаде. Непријателот беше шокиран бидејќи никогаш не видел таква саможртва за идеализам и со толку трагичен крај. Кога на местото на настанот пристигнал османлискиот командант Енвер бег и тој бил зачуден од она што го видел. Тој немаше ништо друго освен восхит кон оние кои ги жртвуваа своите животи и го искористи моментот за да ја илустрира оваа трагедија како херојски чин. Тој ги повика своите војници и им покажа како вистинските херои се борат и умираат.

За да им оддаде почит на паднатите, по наредба на Енвер бег, 3.000 отомански војници истрелаа три волеј во воздух додека извикуваа „Алах, Алах, Алах“.

Италијанската жандармерија капетан Луциј во меѓувреме ги фотографираше паднатите, а потоа Енвер бег им дозволи на селаните да ги закопаат лешовите.