Овој запис сѐ уште не е преведен на македонски, затоа е прикажан на англиски.
Прелистајте Означено со „Aegean Macedonia“ од архивата, библиотеката и збирките на Канадското македонско наследствено друштво.
Канадските граѓани од Лерин, кои живеат во слободниот свет на Канада... Кога го посетуваат моето родно место, градот Лерин... На моите роднини и мои познаници, за мене лично, им го велат следново. „Срам да ѝ е, таа ги мрази Грците, зборува на македонски јазик... И оди во македонска црква...“ Моето наследство е македонско... Јас не гледам срам во тоа... Македонскиот јазик е еден од јазиците на Господ...
Во своето интервју од 1993 година со Ники Алексиу за Канадско-македонското историско друштво (Canadian Macedonian Historical Society), отец Никодим Царкниас го опиша својот премин од почитуван свештеник на Грчката православна црква до истакнат активист за човекови права на македонското малцинство во Егејска Македонија. Тој даде непосредно сведоштво за систематските обиди за хеленизација во Леринскиот регион (Florina), опишувајќи како грчката држава и црковната хиерархија работеле на потиснување на македонските верски обичаи, јазичното наследство и етничкиот идентитет. Отстранет од својата функција во 1991 година поради отвореното изјавување на своите македонски корени, Царкниас ја искористи торонтската трибина за да ѝ се обрати на дијаспората ширум светот, претставувајќи ја својата борба не како политички конфликт, туку како темелна борба за правото на верска слобода и за зачувување на една култура која се маргинализира во рамките на грчките граници.
Ова знаменито предавање на Канадско-македонското историско друштво (Canadian Macedonian Historical Society, CMHS) од 1993 година нуди сеопфатна анализа на кризата со човековите права на Македонците во раните 1990-ти, со стручни сведоштва од Мајкл Крег од „Амнести интернешнл“ (Amnesty International) и Тријан Димитриу од Македонско-канадскиот комитет за човекови права (Macedonian Canadian Human Rights Committee). Излагањето прецизно го документира „вакуумот на човековите права“ на Балканот, истакнувајќи го затворањето на етничките Македонци како затвореници на совеста и систематскиот „културен геноцид“ обележан со присилни промени на топонимите, кражба на идентитетот и државно поддржани стратегии за денационализација. Спојувајќи ја историската картографија што досега до 1477 година со извештаите од меѓународните дипломатски мисии во Хелсинки и Москва, говорниците ја издигнаа македонската борба на светската сцена, а истовремено ги разгледаа и локалните предизвици на политичкото малтретирање со кое се соочуваше дијаспората во Торонто. На крајот, овој архивски запис претставува клучен примарен извор што ја премостува празнината меѓу историското бришење и современото стремење кон меѓународно признавање и права на малцинствата.
