У. РАЗЛИЧНИТЕ ГЛЕДИШТА МЕЃУ ШАТОРОВ И СОСЕДНИТЕ КОМУНИСТИЧКИ ПАРТИИ - Part 03

21 раководството, неактивност, партиска недисциплина. i Bo писмото од Тито до Извршниот комитет Ha Комунистичката интернационала од 4 септември 1941 година, покрај горното, се додава дека се поврзал со ЦК на КПБ веднаш по окупацијата на Македонија, дека не се одзвал на три покани, дека презел директива за предавањето на оружјето, дека имал став за советска Македонија, дека чекал на Црвената армија, дека го клеветел раководството на КПЈ и секретарот, дека е обвинет за национален шовинизам. “Виновниците ќе ги ставиме пред

220 нашиот воен партиски суд".

Во писмото од 6 септември 1941 година до членовите на Комунистичката партија на Македонија, покрај горните обвиненија, се додаваат и следните: по негова директива членовите на партијата го предале оружјето на окупаторот и затоа сега немате оружје, припојување на организацијата кон бугарската партија, ние досега не знаевме, неорганизирање партизански одреди.

219 Тито, Собрани дела, кн. 7, стр. 72-73.

220 Исто, стр. 141.

221 Исто, стр. 144-145.

Покраинскиот комитет и Шаторов овие обвиненија ги отфрлуваат како неточни и лажни, дадени од едно лице, поради што доаѓа и до негово суспендирање.

Од горните обвиненија, како причини за сменувањето, во понатамошната постапка на ЦК КПЈ, може да се констатира дека причините за сменувањето лежат на други основи, а не во наведените во овие писма. А кои се во основа причините за сменувањето?

Новото раководство е назначено, а не избрано од членовите на КП, а секако со согласност на ПК на Србија. Со тоа ПК на Србија го презема раководството во македонската партиска организација, но го користи името на КПЈ. Не се знае кој бил секретар, односно таа функција фактички ja вршел повереникот Драган Павловиќ, а по неговото заминување го овластил Банета Андреев. Се укинува автономијата на партиската организација, во нејзиното раководење (самостојноста како што била во времето на Шаторов).

Сменувањето на старото и назначувањето на ново раководство било направено без консултација и избор од раководните кадри на базичните партиски организации. Членовите биле поставени од повереникот Драган Павловиќ.

За самостојното раководство во Македонија во писмото на Тито до ПК на КПЈ за Македонија од 16.1 1943 година стои:

“Прашањето за национална самосталност на партиската организација во Македонија не можи да се постави без јака, учврстена, со проверени и одани партиски кадри, со масовно влијание на партиската организација, способни да раководат со националното движење во Македонија".

На ЦК КПЈ, односно на ПК за Србија, му сметала самостојноста на ПК на КП на Македонија. Промената на името на организацијата во Комунистичка партија на Југославија ПК за Македонија, наспроти ПК на КП на Македонија раководството на ЦК на КПЈи на ПК за Србија не се согласувало со македонската партиска организација.

За ова Тито во истото писмо пишува: “Промената на партиското име (од КПЈ на КПМ) за кое вас ви се чини како причина за отуѓувањето на масите од нашата партија, во суштина ништо не би променило, туку значи опортунистички (узмак) попуштање пред непријателот или идните потисници на македонскиот

222 народ и на скриените или отворените агенти на фашизмот".

Благоја Нешковиќ, секретар на ПК за Србија, во писмото до Добривое Радосавлевиќ, инструктор на LIK КПЈ, од 6.ХТ 1942 година пишува: “He се колебај по прашањето “КПЈ - ПК за Македонија" тоа е одлука на КИ се друго е погрешно се додека не се реши нешто друго". >>> Понатаму во истото писмо стои:

“Ние сме против разбивањето на Југославија како и против окупацијата... Ние сме за слободна Југославија во која сите народи во Југославија, во заедничка борба ќе добијат полна и права слобода...

Поради тоа јас, лично, мислам дека паролата “Слободна Македонија", поставена изолирана од паролата “Слободна Југославија" врз (уз) паролата братство со бугарските и другите народи на Балканот денес може да “тера вода во млинот на непријателот на народот", може да штети на ослободителната борба не само на македонскиот народ ами и на сите останали народи на Југославија (“Pamo до рамо co останалите народи на Југославија ти ќе извојуваш своја права слобода")... = Македонскиот народ во заедничка борба со другите народи на Југославија, врз братска соработка со бугарскиот и останатите балкански народи најдобра гаранција е дека во Македонија нема да влезе големосрпскиот хегемонизам како нејзини “ослободители", дека нема да се повтори неправдата направена према македонскиот народ во бивша Југославија, дека македонскиот народ сам ќе си ги осигура своите национални права и желби со полна подршка од останатите народи на Југославија.... “>

222 Архив на LIK КПЈ, том VII, стр. 191.

223 Исто, стр. 180.

4 Исто, стр. 177.

225 Исто, стр. 178.

Во основа решавањето на македонското национално прашање се бара во паролата “заедно со останатите народи на Југославија, борба за слобода и равноправност". Во писмото на Тито од 16.1 1943 година стои: “Нашата КПЈ е таа гаранција дека братската заедница на равнопрвните народи со право на самоопределување (кое нема да можи да се злоупотреби) ќе биди во суштина сосема спротивно и сосема друго од бивша Југославија". Провив “автономистичките" тенденции BO Македонија кои се од организационо-партиски карактер, како и према “автономистичките" тенденции од национален карактер".

“26 Поставувањето на прашањето “автономија" или “можните специфични македонски услови" одпаѓа од оквирот на нашиот став и линија и тие кои тоа прашање го подржуваат, во суштина се во крајна линија изедначуваат со оние, кои поради името Југославија го изолираат македонскиот народ од единствената

22 борба на сите народи на Југославија". ““!

Тито BO “Пролетер" од 16 декември 1942 година пишува:

“Никогаш КП не се откажува ниту ќе се откаже од својот принцип секој народ да има право на самоопределување до отцепување. Но, во исто време КПЈ никогаш нема да дозволи и ќе се бори против тоа да го искористи тоа право непријателот

3 228 на народот".

Заземените ставови во платформата на Покраинскиот комитет на КП на Македонија за обединувањето на Македонија и формирањето на слободна македонска република, рамноправна со другите балкански народи, овде се осудени, како и самостојноста Ha ПК на Македонија, односно се негира самостојноста и рамноправноста на државност. Се предлага слобода и равноправност на југословенските народи без национална државност.

Причината за сменувањето на Покраинскиот комитет на чело со Шаторов лежи во неговата македонска платформа која се потпира врз правото на самоопределување до отцепување на

226 Исто, стр. 187.

221 Исто, стр. 190.

228 Документи, том II, стр. 393.

ceKoj Hapog noce6Ho, O4HOCHO B3 HBOTO (paMHoripaBllocTa) 3a COHCTBeHa cyepea gpAcaBa Ha BaJIIKaH0T.

0¢c ипоч HOIMOHIY HOY и ипинедт dLHOgd он eHIIAITddIo 9 ихофватоз.т онгзонпо “dr и инзоп “е(ипипефи. “еаќалку “хиерГ Lou 00 РНИПОП eHAALIrAN-0HIOXAY и exoudoron рмофватоатенпо раЌнетотоап и илзонпочхо игенмхото ижоидотои ен AMAL [OHO ипи [090 РН LOWA РН пои 9 OH “их2зИдОоТоИ гнопепео2 9 РГ(ИПЕН BLEXOHOIONEIW :ЧОЧР ТО LOUHITOI) Но Корс 2 deemed OLOHI'BHOUITEH BH 20НПО Of | голидотепкхо по е(ипетеошочо BLEXOWOHOMD и ртенпрноипен еч“ќиКоо 99 гер(ИнОПоХБИЈ BE UMNOIJOLBIANO OMe LeedArAd0 22 инГон отимонемкрОо ‘HOIrR[MIH(O oxex Mute LOMMOHOTINEN BH OHBIATOE0d ‘OLOHI'BHOUIIEH 09 OLOHORIN BH dHedAcdaon ‘murden IhULOUHAWON OLUIAdY 09 enaedionned eluiden eXRULOMHAWON eMOHOTNEW BH dHeduwdod ee ererres 99 v1egdog eH OHO Od OHIMAIDA nrredes (reedALogedgo el HOM отинеџо2 ен ипопевра 92 el elwoe eredougleoMur gun :исрДЏко о1инпеноипЕн и о1им2доЧ aurodir ‘ngexdr oLnIAdr по е(ипесинопозх 093 Е(инопоже || ОН OLOMHOIORH BH BHOWOAII BIeNhMHLY нитоап :тнодаф нопотипооо!20 MMOHOTINENW ШО eH dHeducuneado 77)

0d и UYodeH ичонежштро OLUIAAY 08 dHIKUEYT ONhULIUHAWON ОТОЖБИНТООРА 00 80d0Q BLEMOHOTONEW BH dHeRdAeddOl ee ‘maexdr muonedreg o1uIAdr 09 enaediionned eaexdr exOHOrOMeN eH dHedundod ee ‘eluHOTINER]A BH dLUhedAgodon arnrodn egdog ee ‘doroodin ичонопохек LOMHIIANOILNI ен QHRIAHUIOQO BE :рГ(ипен BLENOHOTINEW BH [UITBIrHNHOR auLodil :(LOOHLUQONWERD) 12042 РНГРНОИПЕН BXOHOIONBIW BE [MIAIT HHEOHIO dLUHIIID mwxdrod ит ewedrodn ee ‘oarmAdr ondAredorurr -OHhABH OLOMOHOINENW BH eIroheH dLmowediodin eruiedo ил efox ошожичт oHdoHOUNIAIr0g0d онпеноипен O.LOMOHOIONEN BH Lull ee (ewedrodn) ewdodrertr опипеалеи owadg oxredy ee godore[q[ и YI] ‘eluHorae od иоГот202 drmxondoron BH OLOHBERHEOI и оа12Ќмзи OHAOHONTIAIr089d OHIMUIOI0IIr0Y 0LO90.I9H 07) ‘godore[]] eluroro edugeu 01 derodxod MMRUIUION BE BHUTTO 1 0561 eLrorodu og Heduwdo@ тотииочзч тоихонивахо|Т VHUIIOI 1¥61

-0¥61 Od WII VH LALUINON LONMIDHUVJIIOII VH VIrAhVH ALUIDINVJIOJII ‘TA борба заедно со српскиот, бугарскиот и грчкиот народ за свое ослободување.“ Со резолуцијата на Покраинската конференција на КПМ од 8 октомври 1940 година бил донесен следниот заклучок:

“Политиката на национално потискање, асимилација, див терор и пресметување со се што е македонско, како и со македонската култура, јазик, песни се спроведува со целата му крвожедност, измаченото обезправеното и национално поробеното македонско население се најдува пред нови и големи борби". “7 Во Прогласот на ПК до македонскиот народ од ноември 1940 година е заземен следниот став: “Господата од Белград и Софија спорат за Македонија, а македонскиот народ не го прашуваат. Тие поробители на македонскиот народ... зборуваат оти македонскиот народ бил српски или бугарски и оти немате историја, јазик и др., поробителите лажат! Во сушност Македонците не сет ни Срби нити Бугари а сет само Македонци. Со војна помеѓу Југославија и Бугарија.

Македонија и Македонците само ке го сменат господарот. Затоа

231 да живее слободна Македонска Република". 3

2. Активноста на соседните монархии за асимилација Ha македонското население во Бугари, Срби и Грци траела со години. По ова прашање Шаторов се изјаснил уште во 1926 година. Во врска со тоа пишува: “Таа ВМРО(Обединета) не можеше да не извика високо на бугарскиот и балканските империјалисти: долу крвавите раце од Македонија! Поведе борба за запазување на Македонија од асимилацијата и за подигнување на самостојното македонско национално сознание, тие како Македонци не се ниту Срби или Грци ниту пак Бугари, а преставуваат одделна нација" > Понатаму во истиот документ пишува: “Врховистите на Тодор Александров и А. Протуѓеров и бугарската окупаторска политика и нанесоа на македонската кауза голема штета со 29 Документи и материјали, том 1. кн. 2, стр. 321 и 322.

230 Исто, стр. 334-338.

231 Исто, стр. 362-363.

232 Реферат на Шаторов, стр. 6.

насадувањето на бугарштината во Македонија и времено засенување на самостојното национално чувство во Македонија... Борбата за запазување на Македонците од асимилација и за подигнување на свеста за самостојноста на македонското национално битие, дека тие како Македонци не се ниту Срби или Грци, ниту Бугарии, а претставуваат одделна Во прогласот од август 1941 година од [1K на КПМ стои: “Ce што е убаво македонско во македонската борба и македонската историја, -бугарските фашисти го зедоја и представија како бугарско: Св. Кирил и Методија, Гоцета Делчев, македонските револуционерни борби, македонскиот јазик (јазикот ни бил:

“кршен и звучен блгарски език"). Македонската култура и традиции се претставуваат како бугарски, а од друга страна ве терајат да учите нифниот бугарски език".

ПК и Шаторов ги утврдиле сите елементи на македонската нација и активно работеле за нејзино проширување, продлабочување, зацврстување, односно нејзино издигање на висок степен на национална свест, нација која ќе биде способна да се брани од нападите, од нејзиното гушење и сите посегања за нејзино ликвидирање од страна на асимилаторите-окупаторите, српските, бугарските и грчките кои не бирале средства за постигнување на нивната цел со асимилација да го ликвидираат македонското национално битие.

Ова го потврдува искажувањето Ha [IK во 1940 година каде се заклучува: “ Но ни теророт, ни насилствата, ниту вештачки создаваната, измислената Југословенска народност, неможе да ги загушат национално ослободителните движења на угнетените народи на Југославија од страна на српската монархија". >>

3. Во однос на обединувањето на Македонија, Шаторов уште во

1926 година се определил и забележал: “Со оглед на таа перспектива на ВМРО (Обединета) во Македонија под бугарска

233 Исто, стр. 5, 6.

234 Извори, том И, кн. 1, стр. 31.

235 Илегален печат, том lI, кн. 2, стр. 120.

власт се бореа за самоопределување ЏПетричкиот крај до негово отцепување од империјалистичка Бугарија, за да се постигне обединување со другите два дела на Македонија во независна македонска држава". =° За ова прашање во писмото на Шаторов до “ Стојан" од мај 1941 година тој прецизно заклучува: “Се прашува што да се чини, одговорот е само еден: да се обединат сите Македонци и другите народности во Македонија за општото свое право за слобода и рамноправност, но не за цепење на македонската земја и македонскиот народ. За таа своја слобода и рамноправност Македонците треба да се борат заедно со Бугарите, Србите, Грците и Црногорците на Балканскиот Полуостров, затоа што судбината денеска им е еднаква". 237 ПК и Шаторов BO издадените документи се категорични BO барањето да се води борба за обединување на Македонија, а не решавањето на македонското прашање да се оствари во постојните граници поставени по Првата светска војна, што го застапувале соседните комунистички партии.

4. Покраинскиот комитет во борбата против поробувачите им придава еднакво значење, без разлика дали се тоа Србите, Бугарите или Грците. На пример: во написот под наслов “Нашиот пат" издаден 1940 година, пишува: “Се поцврсто единство на заедничката борба на Македонците, Арнаутите и Турците против секое угнетување од која и да е страна, било да доаѓа од Србија, Бугарија или Грција". “1 Ваквото еднакво третирање на поробувачите е искажано во прогласот Ha [IK од Јули 1941 година каде што се истакнува:

“Бугарската и Германската полиција прибегнвуа кај методите на српските потисници, а од друга страна како на мајтап говорат “ослободивме Be поробени браќа"... Слободата за која сте се бореле 50 години не е добиена. Вие добивте ново

239 ропство, ново насилие, нов терор".

236 Реферат на Шаторов, стр. 9.

231 Извори, том 1, кн. 1, стр. 17.

238 Илегален печат, том II, кн. 2, стр. 103.

239 Извори, том I, кн. 1, стр. 27.

Шаторов во рефератот од 1926 година истакнал: “Неможи едно револуционерно движење да го остави својот народ под ропство на Србија, Бугарија и Грција". ““

5. Идеалот за формирање на македонска држава се јавил многу одамна, уште за време на Кресненското и Илинденското востание. За ова прашање во еден документ од 1940 година се констатира: “Ако Македонците немаат своја држава: затоа тие не се криви, туку сет српските, бугарските и грчките империјалисти кои се сојузија, кои е заробија, расцепија и поробија Македонија на место да ја ослободат од Турците и да

. . 241 ja остават самостојно да живе и да се развива".

Во Прогласот од 2 август 1941 година е заземен следниот став:

“Македонскиот народ се бореше не за монархија не за султан и цар но се едно каков бил тој, дали Турчин или Германец а (туку) за слободна Македонска Република рамноправна членка

; 242 помеѓу сите комшиски балкански држави".

Формирањето на самостојна македонска држава било едно од фундаменталните прашања на [1K на КПМ.

6. Покраинскиот комитет како сојузници во борбата за ослободување на Македонија ги прифати работничките комунистички движења на другите балкански народи и СССР како заедничка цел во ослободувањето од фашистичкото ропство.

Овој став Шаторов го искажал во писмото до “ Стојан" од 1941 година “За таа своја слобода и рамноправност Македонците треба да се борат заедно со Бугарите, Србите, Хрватите, Грците, Црногорците на Балканскиот Полуостров, затоа што судбината денеска им е еднаква. Целиот Балкански п-в е окупиран од големите империјалистички држави Германија и Италија". + 240 Реферат на Шаторов, стр. 1-9.

24 Документи и материјали, том 1, кн. 2, стр. 319.

242 Извори, том I, кн. 1, стр. 30.

* Исто, стр. 17.

Овој став на Шаторов и на ПК е спротивен со ставот на КПЈ дека Македонците треба да се борат во заедничка борба со другите југословенски народи за ослободување на демократска Југославија.

7. За мобилизирање на широките македонски маси се организирал Општ македонски ослободителен фронт со учество на сите граѓани без разлика на верата, националноста и социјалната положба, кои се за ослободувањето на Македонија, само не на оние кои работеле во интерес на соседните монархии.

Во донесената Резолуција на Покраинската конференција, одржана на 8 септември 1940 година, во точка втора, се заклучува следното: “Една од основните најважни задачи на организациите од партијата во Македонија, е тактиката за создавање на општ македонски национален-револуционерен фронт, кој треба да биде како част од општата борба...

Потребата од тактика за обединение на сите македонски групи и елементи, кои сет готови да водат борба за слобода против големосрпскиот империјализам али да сет туѓи и непријатели на разните империјалистички и фашистички пропаганди

, 244 бугарска, грчка, немска, талијанска и други".

Ова становиште било спротивно со становиштето изнесено на Петтата земска конференција на КПЈ каде се предложило во Народниот фронт да влегуваат само работниците и селаните, а не и другите социјални слоеви. На ваквото становиште Шаторов му се спротивставил: “Во резолуцијата на конференцијата (8 септември) ние поставивме дека и средните слоеви и либералната буржуазија влегуваат во националниот фронт, сите со исклучок на шпиуните и на империјалистичките агенти. Група од либералната буржоазија и самите бараат допир co нас? 245

8. Категоричен став против промената на етничкиот состав на населението од страна на монархиите со колонизација со немакедонско население. Со резолуцијата на Покраинската 24 Документи и материјали, том 1, кн. 2, стр. 337

* Исто, стр. 349.

конференција на КПМ е донесен став за одземање на земјата од националните големосрпски шовинисти, големци и “терои", и таа на колонистите и доделување на македонскиот селанец и производите, а на бедните колонисти да им се даде земја во Србија.

Овој став за колонистите на Петтата Земска конференција на КПЈ не е усвоен, донесен е став колонистите да останат и да не

; 246 им се одземе земјата.

9. Етничкиот состав на населението во Македонија е користен од страна на соседните монархии за создавање на верски и национални омрази со цел да го разединат населението за да можат полесно да го асимилираат, а од друга страна за македонското националноослободително движење било потребно да се оствари единство.

Во Билтенот на ШК под наслов “Нашиот пат" од 1940 година е заземен следниот став: “Се поцврсто единство на заедничката борба на Македонците, Арнаутите и Турците против секое угнетување од која и да е страна, било да доаѓа од Србија, Бугарија, Грција или Италија зар ова не е мала заслуга на нашата партија".

Во Повикот до работничкиот народ на Македонија од Јуни 1940 година, издаден од ПК стои: “ Македонија е прва на ред за да се разиграт на неа крвавото војно оро. Арнаутите, Турците, Македонците во Македонија ќе бидат првите жртви на војното колење и пустење...

Со својата политика на национално потиснување режимот го обесправувал македонскиот народ, му ja задушувал националната свест и чувство и му ги скусувал неговите права.

Тој предизвикувал караници и сеел омраза помеѓу народите и ги разединувал..." >

246 Исто, стр. 334-337, 349 и 350.

2 Идегален печат, том II, кн. 2, стр. 103.

248 Документи и материјали, том 1, кн. 2, стр. 314.

Во повикот за празнување на Илинденското востание издаден од ПК во Јули 1940 година стои: “Исто така денеска Македонците, Турците, Арнаутите и сите потиснати и експлоатирани во Македонија од српскиот, бугарскиот, грчкиот империјализам, должни сет да се групираат за општа борба, за

24 слобода и рамноправие". >

10. Во Македонија поголемиот дел од земјата не била во посед на селаните кои ја обработувале, ами била сопственост на чивликсајбиите и други. Селаните биле заинтересирани да станат сопственици на земјата. На Покраинската конференција во донесената Резолуција е заземен следниот став: “Развивање активности и работа за спечалување на македонскиот селанин кои преставува основниот елемент на национално-револуционерното македонско движење.. Лозунка и сакање земјата во Македонија од чивликсајбиите... манастирите, црквата, круната и вакавите, треба да премине во рацете на македонските селани и произвогјачи. Македонците од големите ридови и планини да слезат и работата земјата на своите татковци и дедовци". 250

11. Шаторов како и други македонски комунисти имале став, заради успешно раководење и организирање на македонското националноослободително движење, да се формира самостојна македонска комунистичка партија која ќе ги обедини комунистите од сите три дела на Македонија. Ова нивно становиште било искажано на Втората берлинска конференција на Бугарската комунистичка партија одржана во 1927 година, како и на Задграничното биро на ЦК на БКП на 26 јануари 1937 година. Меѓутоа, овие ставови не се прифатени од соседните комунистички партии. Со неговото доаѓање за секретар Ha [IK во пролетта 1940 година се формира КПМ, но само за вардарскиот дел на Македонија. Сите документи што се издадени за негово време се издадени под име Покраински комитет на Комунистичка партија за Македонија. =

* Исто, стр. 323.

20 Исто, стр. 337.

5! Hero, стр. 313-384.

12. Македонскиот народ по завршувањето на војните од 1912-

1918 година бил под национално ропство, а комунистичките партии кои раководеле со делови од македонското комунистичко движење во основа го поставувале класното ослободување. Меѓутоа, македонските комунсити, [IK и Шаторов, познавајќи ја состојбата во Македонија, дека без поврзување на класното со националното и со историските традиции на македонскиот народ, не може да се очекуваат позитивни резултати. Поради тоа ПК во написот “Нашиот пат" за ова прашање ќе констатира: “Во оваа борба класните интереси се поклопуваат со правите, вистинските интереси на нацијата, без нивното поврзување нема активност на широките

252 маси во борбата".

13. Покраинскиот комитет зазел становиште неговите документи и написи да се издаваат на македонски Јазик.

Неговите ставови се категорични дека македонскиот јазик е посебен и дека се разликува од српскиот и од бугарскиот. Во неговите документи го пишува следното: “Пред се македонскиот јазик не е ни српски, ни бугарски, тој е специфичен македонски... борбата против теророт кој се врши над Македонците и над нивниот јазик на трите дела на

. 253 Македонија: под српско, бугарско и грчко".

Шаторов, пишувајќи за активноста на ВМРО (Обединета), истакнува: “Таа го продолжува делото на излегувањето, пред 80-Te години од минатиот век македонскиот весник “ Лоза" кој се печатеше на македонски јазик разгласувајќи на постоењето на самостојна македонска нација и пледираше на независна

254 македонска држава". = Во својот напис објавен во 1935 година во списанието “Пропагандист" од месец мај под наслов “Единствениот фронт со македонските маси и борбата со скршнувањето" Шаторов истакнува: “Се среќаваат другари, коишто неможат да ја разберат оценката на партијата, дека Македонските славјани, преставуваат одделна нација. Во никој случај ова не може да се 252 Илегален печат, том lI, кн. 2, стр. 136.

253 Документи и материјали, том 1, кн. 2, стр. 320.

24 Реферат на Шаторов, стр. 6.

стави под сомневање. Единствениот аргумент на тие другари е дека Македонските славјани зборуваат на бугарски Јазик.

Меѓутоа, Македонците кои се под бугарска и под српска власт не зборуваат на бугарски јазик. Тоа го докажале повеќе

, 255 филолози меѓународно познати".

14. Македонскиот народ, како и македонските комунисти, а посебно Покраинскиот комитет во своите документи, е категоричен дека балканските војни од 1912-1918 година за Македонија не се ослободителни ами окупаторски. Ова становиште не било прифатено од одредени личности во раководството на КПЈ. Тие стоеле на становиште дека балканските војни за Македонија се ослободителни.

Во Мајскиот проглас на ЦК КПЈ се зборува дека “народите на Југославија ја изгубија својата независност", понатаму дека тие сите се набројуваат поединечно, македонскиот народ е изедначен со српскиот и со др., односно се вели дека ја загувил слободата и независноста. За ова прашање Шаторов во извештајот до КИ од 16 септември 1941 година пишува: “3a овој проглас се дискутирало во ПК... ние и да сакавме да го издадеме овој проглас, тој негативно ќе се одразеше во Македонија. Македонија е изедначена со другите краишта во Југославија за изгубена слобода и независност со окупацијата.