Во недела, 18 февруари 2018 година, Канадско-македонското историско друштво (Canadian Macedonian Historical Society) го одржа првиот настан
за 2018 година, „Разговори на чај" (Chai Chats). Во салонот на Канадско-македонскиот дом (Canadian Macedonian Place), се собраа повеќе од 35 пријатели
сеќавајќи се на нашата богата култура и историја покрај традиционален планински чај (Chai) и печива.
Предметите од центарот за ресурси и музејот што беа изложени на настанот вклучуваа: рачно изработен
кавал изработен и подарен од Пол Мангов; кукла облечена во традиционална македонска носија
подарена од Патси Сајдер; фотографија од Торонто од 1945 година на македонски пикник за Илинден; две древни
македонски монети подарени на 24 ноември 1995 година (Банкет по повод петтата годишнина) на Друштвото од
д-р Благој Белчеваски & дипл. инж. Вики Белчеваски & семејството како симбол за почетокот на
постојана збирка на македонски артефакти во Канадско-македонскиот центар за ресурси; два тома
објавени во деветнаесеттиот век: „Утешение грешним" (Utesenie gresnim, “Comfort to Sinners”) од Кирил Пејчиновиќ, книга
со поуки и молитви, објавена во Солун во 1840 година; и „Речник од три јазика" (Resnik od tri jezika) на Ѓорѓи Пулевски
(“Three Language Dictionary”), објавен во Белград во 1875 година. Овие две дела беа подарени од
професорката Кристина Крамер (Универзитетот во Торонто) на Друштвото и се од особено значење, како
за историјата на современиот македонски стандарден јазик, така и за документирањето на
македонската национална свест.
Беше направен посебен подарок — врамена слика на дедото по мајка на Зои Кристо, војводата Илија
Дигалов (1890 - 26. XI 1922). Зои Кристо даде емотивен исказ за животот на својот дедо како
македонски револуционер и за тоа како бил предаден од грчки свештеник, заробен и убиен. Неговата
отсечена глава била носена низ селото како предупредување за другите Македонци да не се приклучат кон
отпорот против нивните угнетувачки грчки окупатори.
Зои Кристо подарува врамена слика на својот дедо по мајка Илија Дигалов на претседателот на Друштвото
Тони Марковски.
Следната приказна беше објавена во Македонска нација (29 март 2017 година) и преведена од
македонски на англиски со помош на Google Translate.
Илија Дигалов (1890 - 26. XI 1922) е македонски револуционер, костурски и преспански војсководец,
член на македонското револуционерно движење. Познат како Ило Дигала, тој како млад човек
станува четник на Македонската револуционерна организација. Учествува во Балканските војни
и во Првата светска војна, а потоа, со своите пријатели, воспоставува мрежа на Внатрешната македонска
револуционерна организација. Тој е една од светлите личности на македонското револуционерно движење што дејствува по Првата светска војна во западниот дел на Македонија.
Илија Дигалов е роден во 1890 година во Костурско (В'мбел), егејскиот дел на Македонија. До
второ одделение учи во грчко училиште, а потоа уште две во егзархиското училиште. Иако
не се здобил со високо образование, имал богат школски живот. Освен својот мајчин јазик, тој умеел
да чита и пишува на грчки и на албански. Уште како ученик имал храбар карактер, а како
млад човек станал четник на Македонската револуционерна организација.
Во 1912 година, за време на Првата балканска војна, тој се приклучил на четата на Васил Чакаларов и учествувал во
борбите во Олишта и во други населби. По Втората балканска војна, не можејќи да го избегне служењето во
грчката војска, по шест месеци криење, се пријавува во Лерин. Служи најпрво во митрополитското
одделение, а подоцна станува подофицер на грчката војска. Но, сфаќајќи дека таму нема место за
него и дека треба да му служи на својот македонски народ, Дигалов со еден од своите пријатели, дезертира и
станува војвода во Костурско и Преспа.
За време на Првата светска војна, тој бил префрлен во Битола каде што Бугарите најпрво го уапсиле, а
потоа дејствувал како претставник на бугарската војска во преспанскиот регион. По 1918 година заминува за
Бугарија, каде што се обидува да го продолжи своето образование.
Кон крајот на 1919 година, со помошниците Алија Ибраим од Пласница, Кичевско, и Стојан Георгиев од
Стење, Преспа, Илија Дигалов заминал за Македонија, каде што дејствува во Горна Преспа. Во пролетта на
1920 година дејствувале во Кичевско, а во летото — во Охрид. Зимата 1920-1921 година ја поминува во
Албанија, а во пролетта дејствуваат во Преспа. Со своите другари, Дигалов воспоставува мрежа на
Внатрешната македонска револуционерна организација, ги фаќа и казнува соработниците на власта.
Во 1921 година заминал за Бугарија, но бил опколен и ранет во борба во Мариово. Се крие во
Прилеп и по нова борба се повлекува во Албанија. Дејствува во Костурско, а потоа преку
Албанија поминува низ Преспа, каде што дејствува сè до зимата.
Во Албанија, тој е во контакт со Христо Цветков и Крсто Љондев, претставници на Македонската
федеративна организација, кои во спогодба со автономистите на Александар Протогеров се обидуваат да
ги воспостават управните тела на албанската територија. Дигалов сметал дека тие не смеат да го впрегнат
македонскиот народ за туѓи интереси и дека Македонија заслужува да го држи
македонското движење.
Во пролетта на 1922 година, тој ги продолжил своите активности во Горна Преспа, во мај се преселил во Костурско,
а потоа ги организирал селата во Мала Преспа, кои во тоа време се наоѓаат на грчка територија. Во 1922 година,
Дигалов и четворица од неговите четници биле предадени на грчките власти за 20 000 драхми. Во
борба што се развива со грчката жандармерија, Дигалов загинува заедно со својот пријател Стојан Георгиев
на 26 ноември 1922 година кај селото Глобочани, во близина на селото Корчани (Албанија).
Загубата на Илија Дигалов беше оценета како една од најголемите за ВМРО во Западна Македонија пред 1924 година.
Преспанскиот регион на Дигалов го наследува Петар Ангелов.
Извор: Илија Дигалов. (n.d.). Преземено на 6 април 2018 година, од http://www.mn.mk/makedonski-legendi/13066-Ilija-Digalov
Како знак на благодарност, секој гостин присутен на „Разговори на чај" доби примерок од книгата „Мажи
во бели престилки" (Men in White Aprons) од Хари Вјекослав Херман. Исто како што Херман настојува да го промовира и раскаже канадско-
македонското искуство, така прави и Канадско-македонското историско друштво.
Архивираната збирка на текстилни артефакти, книги и филмови во голема мера постои благодарение на нашата заедница,
како и на нејзиното вклучување; Канадско-македонското историско друштво може да ги зачува предметите што ги
чуваме како скапоцености, притоа осигурувајќи се дека нашата богата култура и историја никогаш нема да биде заборавена или изгубена.
Дојдете и продолжете да ги славите вашите приказни со нас на нашиот следен настан!
Целосниот список на настани можете да го најдете на нашиот Google-календар на почетната страница (HOME).
