Овој запис сѐ уште не е преведен на македонски, затоа е прикажан на англиски.
Прелистајте Означено со „Ilinden Uprising“ од архивата, библиотеката и збирките на Канадското македонско наследствено друштво.
Предавање одржано за Историското друштво во Торонто на 27 јануари 2013 година: И покрај тоа што македонскиот народ се крена во 1903 година за да се бори за својата слобода и да создаде независна македонска држава, само десет години подоцна, Македонија беше брутално нападната, окупирана и поделена од нејзините соседи Грција, Србија и Бугарија — поделба потврдена од европските Големи сили на 10 август 1913 година со Букурешкиот мировен договор.
Во едно впечатливо предавање за Канадско-македонското историско друштво (Canadian Macedonian Historical Society) на 18 мај 2008 година, историчарот Ристо Стефов ја опиша системската дестабилизација и конечната поделба на Македонија меѓу 1878 и 1913 година. Тој изнесе став дека судбината на Македонија ја одредувале „Големите сили“ и соседните монархии, кои им дале предност на економските коридори и територијалното проширување наспроти самоопределувањето на македонскиот народ. Користејќи културна пропаганда на „мека моќ“ преку странски училишта и цркви, а потоа искористувајќи го неуспешното Илинденско востание од 1903 година, овие надворешни сили преминаа од „ослободители“ во окупатори за време на Балканските војни. Излагањето заврши со Букурешкиот договор од 1913 година, документ потпишан без македонско претставување со кој се институционализираше поделбата на татковината на Егејска, Вардарска и Пиринска Македонија, со што започна еден век раселување и непрекината борба за признавање на македонскиот идентитет.
На 29 март 2003 година, Канадско-македонското историско друштво (КМИД) организираше распродадена проекција на филмот „Прашина“ на Универзитетот во Торонто. Режисерот Милчо Манчевски присуствуваше и говореше за филмскиот приказ на македонската револуционерна епоха. Во чест на неговото културно влијание, КМИД му подари рачно изработена стаклена вазна од уметницата Даринка Даневска, со ликовите на главните женски фигури од филмот и неговиот препознатлив цитат: „Каде оди гласот кога тебе веќе те нема?“
Македонското прашање и нестабилноста на Балканот, од професорот Ендру Росос. На 9 март 2003 година, Ендру Росос, професор по историја на Универзитетот во Торонто (University of Toronto), одржа предавање на тема Македонското прашање и нестабилноста на Балканот. Главната мисла на професорот Росос...
Во ова значајно предавање од 1993 година, д-р Ендрју Росос дава научно испитување на 150-годишната еволуција на македонскиот национализам, нагласувајќи го неговиот уникатен развој во непријателско опкружување на спротивставени балкански интереси и отомански теократски ограничувања. Тој наведува четири клучни фази на националното будење—од првичниот отпор против грчката црковна хегемонија до формалното воспоставување на македонската држава по Втората светска војна—истовремено истакнувајќи ја "институционалната бездомност" предизвикана од недостигот на независна црква. Средишен во неговата теза е концептот на "нашизмот", народна селска идеологија што зачувала посебен македонски идентитет преку народните традиции и заедничкиот говор, ефективно изолирајќи го населението од странските обиди за асимилација. На крајот, Росос ги побива тврдењата дека Македонија е вештачка творба од 20 век, наместо тоа тврдејќи дека нејзиниот суверенитет е тешко извојуван резултат на упорна, органска борба за самоопределување и меѓународно признавање.
