Во ова клучно издание од циклусот предавања на Канадско-македонското историско друштво (Canadian Macedonian Historical Society – CMHS), одржано на 19 мај 2008 година, историчарот Ристо Стефов понуди сликовито истражување на геополитичките сили што го преобразија Балканскиот Полуостров. Следејќи го текот на конфликтот од преломната 1878 година до потпишувањето на Букурешкиот договор во 1913 година, Стефов покажа како судбината на Македонија системски ја одредувале странските интереси, што довело до поделба која останува одредувачката траума на македонското национално искуство. Тој ја определи 1878 како годината во која "Македонското прашање" се глобализира, бидејќи менливите граници од Санстефанскиот договор и последователниот Берлински конгрес поставиле опасен преседан во кој македонскиот народ стана второстепен во однос на европската "рамнотежа на силите". Стефов објасни дека "Големите сили"—Британија, Австро-Унгарија, Русија, Германија и Франција—ја гледале Македонија како витална економска артерија и ги манипулирале локалните тензии за да си обезбедат влијание врз балканските трговски патишта. Овој надворешен притисок бил засилен со тактики на "мека моќ", при што соседните држави основале конкурентски цркви и училишта за да шират културна пропаганда и да го раздробат локалниот идентитет како подготовка за идни територијални претензии.
Предавањето потоа се насочи кон внатрешната борба за самоопределување, поточно кон Илинденското востание од 1903 година и раѓањето на Крушевската Република. Стефов го анализира ова како момент на длабоко национално единство, но неговиот неуспех го разложи низ призмата на меѓународната изолација и активното мешање на соседните кралски династии. Овие монархии, честопати поврзани по крв или по политички долг со европските кралски куќи, дејствувале за да обезбедат никогаш да не се појави суверена македонска држава што би се натпреварувала со нивните сопствени амбиции. Ова го отвори патот за суровите Балкански војни (1912–1913), во текот на кои соседните војски влегоа во Македонија како "ослободители", за набрзо да се наметнат како окупатори.
Излагањето заврши со подробен осврт на Букурешкиот договор, потпишан на 10 август 1913 година. Стефов ја нагласи горчливата иронија дека, иако Македонија беше главниот предмет на договорот, на ниту еден македонски претставник не му беше дозволено да учествува. Поделбата што произлезе од него ја раздели територијата на четири дела: Егејска Македонија (отстапена на Грција), Вардарска Македонија (отстапена на Србија), Пиринска Македонија (отстапена на Бугарија) и Мала Преспа и Голо Брдо (подоцна отстапени на Албанија). Со организирањето на оваа средба, Друштвото го потврди својот мандат да ја документира "одблиску и лично" историјата на заедницата, зачувувајќи го заклучокот на Стефов дека договорот не бил само дипломатски документ, туку почетна точка на еден век присилно раселување и постојана борба за македонскиот идентитет.
Од лево кон десно: Џон Томас (претседател на Друштвото), Ристо Стефов и Одисеј Белчевски (директор за предавања на Друштвото)
Имињата на 804 македонски села во Егејска Македонија изменети од Грција по 1913 година
