Дел 8 – Османлиска окупација До средината на XIV век, Османлиите ја зацврстиле - Part 04

Додека се одвиваше мобилизацијата беше планирана подготовка за сериозна контраофанзива. Големиот везир Бекри Мустафа Паша беше заменет со Фазли Мустафа Купрулу, 52-годишен човек познат како човек со почит во однос на исламскиот закон и толерантен кон христијаните. За командант на целата муслиманска сила бил назначен и Која Махмуд-паша од Штип.

За да ги зголеми своите шанси за успех, отоманскиот султан на 21 јули 1689 година стапил во контакт со Кан Селим Гиреј, еден од неговите сојузници од Крим, барајќи негова помош. За да го намами да му се придружи на султанот, му испратил подарок од 75.000 златници. Канот очигледно прифатил и на 26 јули 1689 година заминал на Балканот, пристигнувајќи во Софија четири месеци подоцна, на 14 ноември 1689 година. се подготвуваше контраофанзива.

За да се врати дел од штетата нанесена на христијаните и да се закрпат односите, големиот везир Купрулу спроведе реформи за укинување на некои од даноците наметнати на христијаните со надеж дека ќе ги спречи да се приклучат на австриската војска.

На 15 ноември 1689 година биле испратени едикти до кадиите од Скопје и другите градови во Македонија, со кои се амнестирале сите оние кои должеле заостанати даноци.

Пред да ги финализира своите контраофанзивни планови, Големиот везир имаше консултации со Селим Гирај за да го добие неговиот договор. Гирај се согласил прво да се задушат бунтовите и да започне контраофанзивата во Софија, а не во Ниш. Во однос на задушувањето на Карпошовото востание беше одлучено да се распореди комбинација на сили составена од кримски Татари, албански платеници и сите расположливи османлиски војници. Силите требаше да тргнат од Софија кон Ќустендил и преку Крива Паланка и Куманово кон Скопје, а оттаму кон Качаниќ и кон Косово.

Покрај локалните сили, османлискиот султан му наредил и на Која Халил-паша, командантот на Пелопонез, да ги собере сите расположливи сили од регионите Трикала и Евбеја и да се упати кон Скопје за да му се придружи на Селим Гирај.

По неколкудневниот одмор во Софија, главниот дел на османлиската војска бил подготвен да тргне. На чело со Махмуд Паша, контраофанзивата започнала на 20 ноември 1689 година, почнувајќи со нападот на Ќустендил. На патот Османлиите наишле на чета од околу 100 хајдуци и ја уништиле. Пред нападот на Ќустандил, Махмуд Паша се консултирал со своите муслимански водачи и бил информиран дека во Кочани пристигнале уште околу 6.000 војници на чело со скопскиот назир и се подготвени да заминат за Кратово и Крива Паланка за да се приклучат во борбата.

Голема сила на христијани, од 10 до 20 илјади со шест топови, се собраа во Крива Паланка, подготвени да ја пречекаат контраофанзивата.

На чело со Селим Гиреј, првиот бран на судири меѓу напредната гарда на Гиреј и бунтовниците на Карпош започнал на 21 ноември 1689 година на влезот во Кривореканската Клисура. Не можејќи да го запре напредувањето, Карпош наредил да се запали тврдината додека тој и неговите востаници се повлекле во Куманово.

До 26 ноември Гиреј ги покори востаниците и ја зазеде Крива Паланка, а следниот ден се појави во Куманово каде што се соочи со Карпош и неговите бунтовници. Карпош возврати галантно, но не можеше да го спречи нападот и кумановската тврдина падна во рацете на непријателот. Карпош и повеќето негови борци кои се бореле на ливадите надвор од тврдината биле сите заробени. Сите што биле внатре во тврдината биле убиени, а тврдината била изгорена.

Гиреј потоа подели дел од своите сили во три колони од по околу 10.000 борци и ги испрати во три различни насоки.

Едниот бил испратен во регионот Црна Река - Раец за да ги размести бунтовниците таму, вториот бил испратен во Тиквешкиот регион и третиот бил испратен во штипскиот, велешкиот и прилепскиот регион каде што чекале околу 4.000 бунтовници.

Гиреј и главната османлиска војска од околу 10.000 војници, заедно со заробените бунтовници меѓу кои и Карпш, заминале за Скопје на 29 ноември 1689 година.

На 6 декември 1689 година австриската команда во Приштина добила информација дека Татарите ги запалиле сите села низ кои минувале и зеле 6.000 заробеници, главно жени и деца. Го масакрираа целото христијанско население во селата Раштак и Љуботен, денес познати како „месарски ливади“.

Татарите несмалено влегле во Скопје и се населиле таму.

Откако дознале дека се приближува голема османлиска сила, австриската војска и македонските востанички сили се повлекле, особено откако дознале дека Карпош е заземен.

Со оглед на новонастанатата ситуација со Османлиите, Австријците решиле повеќе да не им помагаат на бунтовниците, оставајќи ги ранливи на османлиските напади. Татарите сега стационирани на Скопско Поле продолжија со нападите врз Тетово, Велес и Мариово, задушувајќи ги бунтовите и ограбувајќи го населението. Во меѓувреме во Скопје пристигнал Која Халил-паша од Пелопонез и се сретнал со Гиреј. Иако Халил-паша не учествувал во задушувањето на Карпошовото востание, бидејќи дошол доцна, на неговите албански платеници им било дозволено да стекнат земјиште во Скопско и Тетовско во знак на благодарност за теророт што го ширеле на пат кон Скопје.

Повеќето од бунтовничките затвореници, вклучително и Карпош, кои беа донесени во Скопје беа мачени, а потоа егзекутирани. Постојат и две верзии за тоа како загинал Карпош. Една верзија вели дека Карпош бил набиен од татарски копје во близина на мостот на реката Вардар во Скопје. Другата верзија вели дека бил обесен на даб кај мостот на реката Вардар. Најверојатно бил погубен кон крајот на ноември или веројатно на почетокот на декември. Веста за неговото погубување пристигнала во Одрин на 13 декември

1689 година.

По задушувањето на Карпошовото востание, Османлиите се подготвувале да го нападнат Качаник и да ја ангажираат австриската војска. 11.500 отомански војници биле испратени од Скопје во Качаниќ на 30 декември 1689 година. Откако го дознал ова, Холштајн му наредил на полковникот Штрасер и неговите сили во Приштина да одат да им помогнат на војниците лоцирани во Качаник. Штрасер пристигна во тврдината Качаник со 9.000 коњаници, 400 Унгарци и 1.500 српски и албански доброволци и му се придружија 600-те австриски војници веќе стационирани таму. На 1 јануари 1690 година избувна битка и Австријците претрпеа катастрофален пораз со 2.000 убиени војници, вклучувајќи го и полковникот Штрасер. Кога Холштајн ја примил веста за поразот и дека сега османлиска сила се приближувала кон Приштина, тој брзо ги собрал своите сили и побегнал во Ниш.

Откако го окупирале Косово, Османлиите ја прекинале контраофанзивата за да ги остават своите сили да одморат за зимата. На Гиреј повеќе не му беше потребен и му беше наредено да се врати во Одрин додека на неговата татарска војска и беше наредено да замине за Крим.

Во меѓувреме, Австријците сфатија дека без помошта на угнетеното христијанско население не можат да преживеат уште една битка. Тие, исто така, сакаа да поправат некои од грешките што ги направија за време на нивната кампања. Беше донесена одлука да се испрати жалба до сите балкански народи во име на австрискиот император Леополд I. Апелот беше повик да се продолжи борбата против Османлиите и со тоа да им се помогне на Австријците да победат. Апелот бил упатен на 6 април 1690 година и испратен до балканските народи на 26 април 1690 година. Беше издадено и посебно писмо за заштита, но само до македонскиот народ (Gens Macedonica) како резултат на писмото испратено до императорот од Марко Краида од Кожани и Димитри Попович од Солун, двајца Македонци кои ги напуштиле своите домови и се преселиле во Австрија. Писмото напишано од Македонците било барање до императорот Леополд I да го земе македонскиот народ под своја заштита.

На 31 мај 1690 година, императорот Леополд I упати уште еден апел со кој ја прошири својата заштита на бугарското, српското, македонското и албанското население. Тој ги повика сите овие луѓе да се борат против Османлиите, нивниот заеднички непријател, под австриски бои.

За жал, и покрај сето она што беше кажано и направено, австриската интервенција се покажа како големо разочарување за Македонците, а ветувањата и апели беа премалку, предоцна.

Народот реши да застане на страната на Османлиите и да изврши притисок врз нив да ги скратат даноците и амнестиите што ги направија Османлиите.

Откако ја добија поддршката од народот, Османлиите извршија нови офанзиви против Австријците, освојувајќи ги Ниш и Смедерево и на крајот Белград ги истера Австријците назад преку реките Сава и Дунав.