СРПСКАТА ДРЖАВА ВО ПРОГРАМИТЕ НА ПОЛИТИЧКИТЕ ПАРТИИ ВО СРБИЈА ДО ДЕЈТОНСКАТА С - Part 01

СРПСКАТА ДРЖАВА ВО ПРОГРАМИТЕ НА ПОЛИТИЧКИТЕ ПАРТИИ ВО СРБИЈА ДО ДЕЈТОНСКАТА СПОГОДБА

Белешка

Извадоци од истонасловениот научен труд на Момчило Суботиќ, објавен во Политичка ревија, Белград, Година (XVIII), V, Vol.12, Бр. 4/2006, стр. 809-828; овде се преземени само деловите што се однесуваат на неколку позначајни партии, односно на Социјалистичката партија на Србија и на Српската радикална странка.

Социјалистичката партија на Србија (СПС) беше доминантна политичка сила во Србија во нејзиното десетгодишно плуралистичко раздобје . Нејзината моќ и влијание, особено она на нејзиниот претседател Слободан Милошевиќ, силно се рефлектираше и на другите српски подрачја – во Република Српска Краина и во Република Српска. Настаната на “конгресот на обединување” на СКС со ССРНС (16 јули 1990 година), СПС извојува победа на сите повеќепартиски избори во споменатиот период: четири пати на изборите за републичкиот парламент (1990, 1992, 1993, 1997) и три пати на изборите за сојузниот парламент (мај 1992, декември 1992 и 1997).

Во Програмските основи, од октомври 1990 година, СПС во Основните определби се залага за чување и продолжување на “идејата за народна самоуправа на српскиот народ” на која кон крајот на 19 век нова содржина ѝ дале српските социјалисти, проткајувајќи ја со идејата на социјализмот. Исто така: “Таа ги чува и ги развива антифашистичките и слободарските вредности на НОБ и на социјалистичката револуција, затоа што се вклопуваат во најдлабоките и најсветлите текови на историската традиција на српскиот и на другите југословенски народи во борбата за слобода и независност и претставуваат продолжување на долгогодишната борба на работничкото движење, на социјалистите и комунистите, кои на сцена доведоа нови општествени сили, ја ослободија и ја создадоа Југославија како федеративна држава и социјалистичка

заедница”. (Програмски основи на Социјалистичката партија на Србија – Основни определби, Белград, октомври 1990, стр. 4).

Доведувајќи ги во врска слободарската традиција и универзалните хумани вредности на човековото општество, СПС, во својот прв документ, “се залага за општество во кое луѓето ќе бидат слободни и меѓусебно рамноправни во сите сфери на општествениот живот. Во таа смисла, социјализмот претставува само друг израз за најголемиот досег на демократијата”. (Исто, стр 6).

Во доменот на националната и државната политика СПС ги актуелизира своите политички определби. Тоа се: 1) единствена Србија; 2) однос кон деловите на српскиот народ надвор од Србија; 3) национална рамноправност, федерализам; 4) решавање на кризата на Косово и Метохија.

Поаѓајќи од единствената Србија, во документот се истакнува дека во Србија “надлежностите својствени на државата треба да ги вршат органите на Републиката на целата територија, со што се обезбедува рамноправност на сите граѓани на Републиката, ефикасност и рационалност на државната власт”. Тоа значи “дека автономните покраини во Србија не можат да бидат држави, туку само облик на територијална автономија, за која со Уставот на Србија се утврдуваат и гарантираат оние автономни права што се израз на специфичните национални, историски и културни особености на подрачјата на кои се формирани”. (Единствена Србија. Исто, стр. 34).

Кога станува збор за односот кон деловите на српскиот народ надвор од Србија, СПС истакнува дека постојано ќе ги следи условите на живот и развојот на деловите на српскиот народ во другите републики и во странство и ќе одржува врски со нивните политички, културни и други организации.

СПС доследно се залага за национална рамноправност и за федерализам и смета, во согласност со меѓународното и внатрешното право, дека народите кои се здружени во заедничка држава мораат да имаат право за самоопределување и отцепување, како и тоа дека со новиот Устав треба да се

утврди можност за формирање автономни покраини на териториите кои имаат свој посебен културно-историски континуитет. Тука се мисли на автономија на Србите во Хрватска и во Босна и Херцеговина. СПС се определува за југословенска држава како современа федерација на рам-ноправни граѓани и федерални единици. Во Соборот на граѓаните на Сојузното собрание треба да бидат претставени сите граѓани на Југославија и да одлучуваат во согласност со демократското начело “еден граѓанин – еден глас”, а Соборот на федеративни единици се формира и одлучува врз паритетен принцип.

Прашањето за решавање на кризата на Косово и Метохија, СПС го гледа како “приоритетно национално, етичко, историско и државно прашање на српскиот народ и неразделив дел од Србија”.

Определувајќи се за национална рамноправност и за побрз економски развој на Косово и Метохија, СПС во својата програма се обврзува дека ќе работи на запирање на иселувањето и ќе обезбеди услови за враќање на иселените Срби и Црногорци и за доселување на граѓаните кои сакаат да живеат и работат на Косово и Метохија. Се истакнува дека СПС ќе “направи сe светот да ја дознае целосната вистина за Косово и Метохија, за причините и тешките последици од дејствувањето на албанските шовинисти и сепаратисти”.(Решавање на кризата на Косово и Метохија, стр. 39).

Своите програмски определби СПС ги преточи во Уставот на Република Србија, донесен на 28 септември 1990 година. Во него Република Србија се дефинира како “демократска држава на сите граѓани кои живеат во неа, заснована врз слободите и правата на човекот и граѓанинот, на владеењето на правото и на социјалната правда” (Устав на Република Србија,член 1), а автономните покраини Војводина и Косово и Метохија “како облици на територијална автономија” (Исто, член 6). Со Уставот е утврдено дека “Република Србија ги одржува врските са Србите кои живеат надвор од Република Србија заради

зачувување на нивната национална и културно-историска самосвест”. (Исто, член 72).

Во текот на 1990 година и во првата половина од 1991 година – сe до сепаратистичките војни на Словенија и на Хрватска, СПС доследно се залагаше за опстанокот на Југославија како “цврста федерација” и за зачувување на самоуправниот социјализам. Кога почна насилната и противуставната сецесија на Словенците и на Хрватите, со која започна процесот на распаѓање на Југославија, раководството на СПС и на Србија и Претседателството на СФРЈ застана на становиште дека станува збор за насилна сецесија и еднострано отцепување. Оваа теза Слободан Милошевиќ ќе ја застапува на Хашката конференција за Југославија во септември 1991 година и ќе инсистира на тоа дека сецесијата нема поддршка ниту во меѓународното ниту во внатрешното југословенско право – Уставот од 1974 година ја забрануваше сецесијата.

Европските медијатори притоа го “превидоа” фактот дека административните, републички линии немаат ни етничко ни историско втемелување, туку се производ на партиско-политичка комбинаторика, која речиси една третина од српскиот народ остави надвор од границите на неговата матична република. Исто така, постојните републички граници не се утврдени со никаков правен акт. (Види Миодраг Јовичиќ, Право на народите на самоопределување (идеја и нејзино остварување), во: Српското прашање денес, Втор конгрес на српските интелектуалци, уредник Василие Крестиќ, 1995, стр. 81).

Српската делегација, на чело со Слободан Милошевиќ, на Конференцијата во Хаг се залагаше за “принципиелното становиште дека сите нејзини народи и граѓани мораат да бидат рамноправни и според истото право на самоопределување на народите по кое Словенците, Хрватите, босанските муслимани, Македонците одлучиле да се отцепат од Југославија, така и српскиот народ на териториите на кои живее во мнозинство, може да одлучи да остане во заедничка југословенска држава”. (Види Миодраг Јовичиќ, Право на народите на самоопределување (идеја и нејзино остварување), во: Српското

прашање денес, Втор конгрес на српските интелектуалци, уредник Василие Крестиќ, 1995, стр. 81). Овој политички став го потврди водството на СПС и за време на создавањето на третата Југославија – кога Србија и Црна Гора основаа заедничка држава – Сојузна Република Југославија, со намера да го задржат меѓународниот континуитет и субјективитетот на претходната Југославија. Свое место најде и во наредниот документ на СПС.

Во Основите на програмата на СПС, донесени на Вториот конгрес на СПС, 23-24 октомври 1992 година, во променети политички и геополитички констелации по признавањето на независноста на новонастанатите држави од просторот на СФРЈ, за националната и за државната политика се зборува во два блика прашања. Тоа се: Светот во кој живееме и Југославија (глава 9) и Единствена Србија (глава 10)...

Тоа овозможува заедница со црногорскиот народ. Со зачувувањето на Југославија, е сочувана матицата на српскиот народ, што е битна гаранција за заштита на сите останати делови на српскиот народ. Овозможена е легитимна грижа за Србите надвор од Србија и создадена е институционална можност во идната Сојузна Република Југославија да се приклучат и Краина и Српска Република Босна и Херцеговина... СРЈ е слободна федеративна република... Нејзиниот федеративен карактер значи дека сојзната држава ги задржува сите оние функции неопходни да биде држава, а не само асоцијација на суверени држави”. (Основи на програмата на Социјалистичката партија на Србија. Југославија, слободна, федеративна република, Белград, октомври 1992, стр. 35-36) Кога станува збор за судирот во Хрватска и во Босна и Херцеговина, СПС се залага за политичко решавање со “директни преговори на претставниците на народите во судирот и, првенствено, со директно изјаснување на граѓаните кои живеат на спорните територии”. (Меѓународна политика. Исто, стр. 36)

Во вториот дел се повторува определбата за единствена Србија, во чиј состав се покраините како облик на територијална автономија. И тука се разгледува односот кон деловите на

српскиот народ надвор од Србија и по тој повод се истакнува: “Социјалистичката партија на Србија е уверена во тоа дека се прекршени принципите на меѓународното право кога Србите од Хрватска и од Босна и Херцеговина, кои седум децении поминаа обединети со своите браќа, се спречени да останат во заедничка југословенска држава според правото на самоопределување на народите. Социјалистите на Србија и натаму ќе го поддржуваат тоа нивно право и ќе им даваат морална и материјална помош.

Што се однесува до Србите кои останаа со статус на малцинство низ големите градови и на изолираните подрачја на отцепените југословенски републики, како и оние кои како малцинства живееле во соседните држави... нив посебно ќе им се помага да ја негуваат сопствената културна традиција, да го сочуваат својот национален идентитет, да станат граѓани на Србија и Југославија и да се вклучат во општествениот живот на матичната држава”. (Односот кон деловите на српскиот народ надвор од Србија. Исто, стр. 39-40).

Напоредно со формирањето на СРЈ, конституирани се и Република Српска Краина и Република Српска, како вид на борба на Србите западно од Дрина за остварување на правото на самоопределување и државност на својот етнички и историски простор.

Поради нивното постоење Србија е изложена на немилосрдни санкции, а познато е дека сама се залагаше за демократско и политичко решавање на српско-хрватско-муслиманскиот судир. Сепак, Слободан Милошевиќ со блокадата на Дрина (август 1994 година) значајно ја ослабна преговарачката и геополитичката позиција, што го оневозможи остварувањето сите Срби навистина да останат да живеат во една држава. Настапија поразите: Република Српска Краина ѝ е препуштена на Хрватска, зашто се веруваше дека тоа е залог за задржување на Косово и Метохија, а воспоставувањето на Република Српска, како рамноправен ентитет во БиХ, претставено е како остварување на националниот геополитички оптимум во постојните констелации на меѓународните сили….

Српската радикална странка (СРС) е формирана на 23 февруари 1991 година, со обединување на Српското четничко движење и со поголемиот дел на локалните одбори на Народната радикална странка. За претседател е избран Воислав Шешељ, кој доби 489 од вкупно 509 гласови. СРС, се истакнува во нејзиниот Статут, е “правен следбеник на Српската народна радикална странка основана во 1881 година и во својата дејност се раководи со нејзината програма и статут, прилагодени на изменетите општествени околности”. (Статут на СРС, член 1, “Голема Србија,” Белград, мај 1991, стр 8.)

На изборен план, партијата на д-р Воислав Шешељ од маргинална брзо прерасна во политичка сила со која треба да се смета на просторот на сите српски земји. Со оглед на тоа дека Српското четничко движење не ја “помина” регистрацијата за првите повеќепартиски избори, д-р Воислав Шешељ како независен кандидат на претседателските избори во декември 1990 година доби речиси 100.000 гласови. За само година дена СРС стана втора најзначајна политичка партија во Србија. На првите парламентарни избори во СРЈ, одржани на 31 мај 1992 година, СРС освои 30 отсто од гласовите...

Во Програмската декларација од 1991 година, како главна цел на дејствувањето на СРС се наведува “обновување на слободна, независна и демократска српска држава на Балканот која ќе го опфати целокупното српство, сите српски земји, што значи дека во своите граници ќе ги има, покрај сегашните октроирани србијански федерални единици, и српска Македонија, српска Црна Гора, српска Босна, српска Херцеговина, српски Дубровник, српска Далмација, српска Лика, српски Кордун, српска Банија, српска Славонија и српска Барања”.(Програмска декларација на СРС, “Голема Србија”, бр. 9, Белград, мај 1991, стр. 7-8.) 32) Декларацијата беше своевидно надополнување на првата радикална Програма која не се занимава со пошироко образложение на српското политичко и национално прашање и се истакнува дека таа ја претставува делумно изменетата Програма на Српската народна радикална странка на Никола Пашиќ од 1881 година, како и тоа дека ќе се дополнува секоја година со програмска декларација.

Своите програмски цели СРС ги потврди во наредните програми донесени во 1994 и 1996 година, и таа е единствената политичка партија во Србија која, од основањето до денес, задржа истоветни политички ставови во поглед на решавањето на српското национално прашање на просторот на бившата југословенска држава. Кога станува збор за обликот на државата, СРС се залага тоа прашање да се реши со народен референдум. Бара на припадниците на кралските семејства Караѓорѓевиќ, Обреновиќ и Петровиќ да им се овозможи враќање во татковината, итн...

Посебно внимание во Декларацијата е посветено на Косово и Метохија, со цел овој дел на српската држава да се задржи во Србија и да се спаси од албанските сепаратистички и сецесионистички претензии. Во согласност со своите програмски определби СРС пожртвувано ги помагаше Србите во Краина и во Република Српска, во нивната борба за автономност и државност.

Д-р Воислав Шешељ во повеќе наврати укажуваше дека во Босна и Херцеговина се можни две сценарија: или таа ќе се сочува и ќе влезе во составот на скратената Југославија, или ќе се подели. Секое друго решение, како што истакнуваше, би значело војна. И Република Српска Краина би требало да влезе во составот на скратена Југославија, а никако повторно да биде во состав на Хрватска, бидејќи со тоа флагрантно би се кршело правото на српскиот народ за самоопределување и повторно би бил изложен на масакр и прогонство, што би претставувало продолжување на геноцидот од 1941 година. Водачот на радикалите беше против признавањето на независноста на Македонија, која пред создавањето на првата Југославија беше составен дел на српската држава, и тој сметаше, имајќи ги предвид претензиите на соседите кон македонските територии, дека е оптимално решение Македонија да биде една од единиците на југословенската федерација. Шешељ подоцна ќе ја прифати македонската етничка посебност и во повеќе наврати ќе се залага за заедничка федеративна држава на Србите и Македонците. Кога Србите во РСК и РС во текот на 1993 година го достигнаа својот државно-територијален

максимум, Шешељ предлагаше нивно обединување во држава која би се викала Западна Србија...

СРС исто така не го менува својот став и кога е во прашање организацијата на државната власт; доследно се залага за унитарна српска држава; за укинување на автономните покраини на територијата на Србија; бара на Косово и Метохија да се прогласи воена состојба, да се суспендира секоја политичка активност и да се воведе воена управа која би траела најмалку десет години; до албанската граница да се воспостави појас со широчина од 20-50 километри и да се исели населението од тој простор со правичен паричен надоместок, и тоа подрачје да се прогласи за подрачје од стратешко државно значење...

Политичко-програмското определување на СРС подразбира и организација на партијата на територијален принцип; застапена е во сите српски земји, во Република Српска Краина власта ја вршеше во коалиција со Српската демократска странка, во текот на 1994 година. Во спогодбата за формирањето на коалицијата, од 2 февруари 1994 година, повторно се споменува стратешката цел – создавање на единствена српска држава.

Српската радикална странка се спротивставуваше на мировните планови во БиХ, затоа што сметаше оти се неправедни кон српските интереси. Во пролетта 1993 година, кога Слободан Милошевиќ го поддржување Венс-Овеновиот план за БиХ, СРС се дистанцираше од актуелниот режим и предизвика паѓање на владата на Република Србија на чие чело се наоѓаше Никола Шаиновиќ.

СРС е единствената политичка партија од Србија која не ја прифати Ердутската спогодба... СРС никогаш не ја прифати Хрватска, која настана врз геноцидот и етничкото чистење на Србите и на нивната држава, а окупацијата на РКС ја смета за привремена, оживотворувањето на Српска Краина ја врзува за промената на геополитичките констелации, пред сe за јакнење на Русија и другите православни земји. Во тој контекст треба да се набљудува и одбивањето на радикалите да ја прифатат Дејтонската спогодба за разрешување на кризата во БиХ.

Имено, радикалите инсистираат, во услови на споменатите промени, со почитување на меѓународноро право – пред сe одредбата за правото на народите на самоопределување – српското прашање, како што е решено прашањето на другите народи, да се реши во целост, односно српскиот народ на својот етнички простор да формира единствена српска држава.

THE BALKAN MEGA-ETHNOS -National doctrines of Macedonian neighbors

A Summary

This book consists of a collection of ten texts presenting modern national doctrines of Macedonian neighbors, selected, edited and mainly translated into Macedonian by the author. A few of them are presented in their original form, while several, due to their length, are presented in brief version or given in fragments relevant to Macedonia, but with clear indication about of the original version of the text. Texts are listed in alphabetic order of countries and include: “The Platform for Resolution of 7 National Question”, published by the Albanian Academy of Sciences, Skenza, Tirana, 1998, and then, a short text by Arben Dzaferi, presented by the Albanian-American Civil League (http://aacl.com, October 1998) in New York. Three Bulgarian texts follow: Prof. G. Velev (Resp. editor et all.)- 1997. Bulgarian National Doctrine. First part. Fundament of the Bulgarian National Doctrine. Sofia: Znanie Publishers EOOD and Bulgarian National Doctrine. Second part. National Strategic Programs. Program No.1. Protection and Spiritual Union of Bulgarians All Over the World. (the same editor, authors, publisher, published in 1998 ). The third text is: Ivanov, Lј. et all. 2008. Bulgarian Policy Towards the Republic of Macedonia. Recommendations for Development of Good Neibourghly Relations After the Accession of Bulgaria into EU… Sofia: Foundation Manfred Werner.

The Greek national doctrine is presented by two texts: The Macedonian Question. Review of the Attempts to Create an Artificial Nation. 09 February 1993. New York: Publifax, UN. Published in Athens, Greece, by the Institute of International Political and Strategic Studies (Iketa and Tolemey, 11 104 42 Athene); Sfetas, S. and Kointros, K.. 1994. Skopјe in Search for Identity and International Recognition. Salonique: Institute for Balkan Studies. No.257. Three sources exemplified the Serbian national doctrines: The Memorandum of the Serbian Academy of Sciences and Arts in Belgrade (SANU), 1986, published 1989-Zagreb, Nashe Teme, No-33, Vol.1-2, pp.128-163; Sheshelј, V. 2002. The Ideology of Serbian Nationalism. Scientific and Publicistic Work of Prof. Lazo M. Kostic. Belgrade: Velika Srbia,

AD. Subotic, M. The Serbian State int the Programs of Political Parties in Serbia till the Dayton Agreement. Belgrade. Politicka Reviјa. Year XVIII/V, Vol.12, No-4 (2006), pp.809-828. A few of these sources have been published in and translated from English, the rest translated from national languages.

The author exposes these sources to conceptual and critical analysis, taking as a starting point the fact that all the doctrines, regardless of their academic ground and association mainly with academies and institutes of sciences, have played and are still playing a considerable role in politics, foreign policies and current events in the Balkan region. Some of them have had a direct impact on the political forces and governmental policies that led to the dynamics, disputes and conflicts in the region over the last few decades, including the disintegration of former Yugoslavia, the wars and violence on the soil of the former federation, the Kosovo conflict, the dispute over the name of Macedonia, the actual state of affairs in Bosnia and Herzegovina etc. This analysis is presented in the rather extensive introductory part of the book titled “The Balkan Mega-Ethnos. From Ethno-Romanticism to Ethno-Violence”.

Doctrines presented in this volume are a second generation of ethnic or national programs of Macedonian neighbors. The first generation of doctrines had been formulated during the national “Risorgimento” process in the mid 19th century, with strong national liberation and national emancipation focus. Nevertheless, when these countries achieved their independence and established or envisaged their statehood, the doctrines were reshaped and provided by expansionist, claiming towards others elements in territorial, population, historical, ethno-cultural sense. The author mentions here- the Serbian Draft (“Nachertaniјa”) of I. Garashanin and the Greek “Megali-Idea” of Colitis, both published in 1844, then the Bulgarian Program and Order of 1869 published in Bucharest, The Program of the Albanian Prizren League from 1878 etc. There is no doubt that these doctrinaire programs, including the ethno-political programs of other Balkan countries, had played a crucial role in decisive historical periods and conflicts, like the Great Eastern crisis (1877-78), the Macedonian Ilinden Uprising (1903), the two Balkan wars (1912-13), the two World wars etc. Meanwhile the national doctrines have been framed and dependant on the bi-polar

international relations after the WW II, but the interests for their revival and reactualization appeared again at the threshold and at the birth given to nationalism in the Balkans, during the great transformation in the early 1990-s.

This set of programmatic texts is a result of that interest, ambitions, aspirations for expansion, hegemony, avoiding human rights, rules of democracy, reconciliation and good-will or beneficial neighborly relations. Regardless of their “academic” character, at least some of them have obviously influenced the course of the political events in the neighborhood over the last two decades, often featured by disputes, pretensions, conflicts and open policies of “great states”.

Macedonians have not produced such documents. Historically, their independent state was established during the WW II and has immediately јoined the Yugoslav federation; this means there has not been a state as an instrument of national or nationalistic policies. A few attempts at formulation of doctrinaire documents were present after the year 1990, but without substantial results.. This was due to the predominance of the civic factor in the newly established political order of the country and its multicultural composition as well as due to its specific international position.

The author nevertheless, examines the nature of the conflicts in the Balkans, most of which are on inter-ethnic, inter-religious, intercultural basis and absence of dialogue, tolerance or democratic political culture and traditions. A corpus of research studies, publications, comments, particularly by western authors, describes the region in dark colors, attributing to its populations, ethnicities, leading circles, unfavorable value systems, historical traditions, even anthropological distinctions: inclinations to fragmentation, conflictualisation, intolerance, rigid conduct, ethno-centric and ego-centric patterns etc.; even the notion of Balkanism and balkanization is often defined as fragmentation into small quarrelsome states, entities, groups. However, scholars like Mariјa Todorova, Roberta Guerrina and others wrote on the unfair and inadequate image produced for the Balkans as a necessary counter-point and “Other” relating to “Us” attributed by modern and highly civilized values etc. V. Friedman even defines Balkanization as association and cohabitation of different cultures and languages.

Sociological research gives deeper insight into the ground and possible reasons for inter-ethnic, inter-religious and inter-group tensions and conflicts in the region or among or within individual countries.

The basic conclusion is that the Balkan region, regardless of the recent changes, systems’ transformation, progress and development, regardless of processes of integration into EU, altogether is in a development delay in terms of socio-economic dynamics, noticeably behind the levels of the Union or of the continent. Uneven and slow development, development and living standard gaps in the region as well as in most individual countries, this is a visible phenomenon connected with the socio-economic position of ethnic and other minorities, groups or communities. As a rule,, the typical patterns identified by the author, are as follows: minorities live in backward or less developed areas and this fact makes a ground for social groups differences and patterns of differentiation or dissatisfaction. This is the obјective basis on which ethnic or other factional interests are politisized and sometimes even conflictualized. Not less, in addition, such a social basis is a ground for massive involvement of populations in ethnic, religious and other disputes, tensions and even conflicts. Authors of doctrines rely significantly on this social basis. The essential solution is then- to accelerate the socio-economic development of the region as well as of each individual country, in addition to effective policies of balanced, sustainable, non-discriminative development.

Along these lines, theoretically and conceptually, in the following part of his analysis, the author examines particularly the correlation of the social context, the ideas and actions in the rise and expression of nationalism today. He takes as a starting point the conclusion of the American political scientist S. Bronner (1999) that “Nationalism is still ideology of our time. The petrified bureaucrats of nation-state still have an interest to reproduce that type of nationalism. The old fashioned notions of national sovereignty and self-determination, the atavistic traditions and habits still have the power of self-adduction”. It was sixty and more years earlier when the German sociologist, H. Kohn wrote in the same sense that on the periphery (in Europe) the intelligentsia, in the circumstances of lacking of self-confidence of

the middle class to secure its own way to sustainable rise, had to create a mythical feeling of “different” destiny of the entire community, by paving the way for national culture, based upon folklore elements and mobilization of masses. This is where the power of idealistic and subјectivist components of peripherical nationalism come from…” In this context, theories and concepts of nation, nationhood, ethnos and ethnicity, relevant in modern academic and political discourse are presented and discussed. This is due to the attempts of authors of most texts on national doctrines included here, to appeal to and associate with some of the important theoretical sources of modernity.

The author takes as a point that no single theory in this area is predominant, that many of them are still functioning but that several are, nevertheless considered as- out of date in contemporary social sciences. For instance, there is still a significant legacy of ethnoromanticism, influential in the 19th century, in the period of building and accomplishing the great etatist and imperial entities in Europe.