__________________________ VLADE STERIOVSKI - Part 02

Во базиликата “св. Климент” македонските митрополити одржаа молебен и беа положени венци од македонските делегации.

Во текот на оваа година, поповод денот на св. Браќа од Солун, св. Кирил и Методија, во Рим престојуваа две службени делегации: државна и делегација на Автокефалната македонска црква, на чело со Неговото Блаженство Архиепископот Охридски и Македонски Г. Доситеј, двајца митрополити и поголем број свештеници. Во државната делегација беше потпретседателот на Собранието на Македонија Ванчо Апостолски, со двајца министри, и претставители на Скопскот Универзитет “Кирил и Методија” и Македонската академија на науките и уметностите. Обете делегации беа примени во Ватикан од папата, кој покажа жив интерес за нашиот народ и за нашата земја. Покрај тоа делегациите беа примени од лордмерот на Рим и некои високи црковни лица, како и некои институции.

На гробот на св. Кирил Солунски беше поставена бакрена спомен плоча, знак на благодарност на македонскиот народ за големото дело на св. Кирил.

Во една римска сала оркестарот и хоро на Скопската опера и Радио-телевизија приреди ја концерт, што беше добро посетен од римските граѓани.

Оваа година во Фиренца беше објавено и едно крупно дело на професорот на Универзитетот во Милано, Д-р Бруно Мериџи. Станува збор за “Историја на книжевностите на Југославија.” Во ова дело на македонската книжевност и се посветен и околу 50 страници и даден е совесен и потполн приказ на историјата на македонската книжевност од самите почетоци, од Климент Охридски, преку Црноризец Храбар, Пејчиновиќ, Миладиновци, Жинзифов, Прличев, Мисирков, Рацин до нашите денови. Ова е еден од најкомплетните прикази на македонската книжевност, што е даден од еден странски научник.

Уште еден настан, што се одигра во Италија, а е во врска со нашата литература.

Македонскиот поет Гане Тодоровски, кој е присутен овде, минатата година, на еден муѓународен поетски конкурс, ја доби првата награда.

Покрај спомнатите научници, драги сонародници, сакам да ве известам дека знатен број слависти и фолклористи, и од други земји /на пример од Полска, Чехословачка, обете Германија, Франција, Израел, и др./ дале ценети трудови посветени на нашата историја, јазик и литература.

И така, со напорите на македонските научници, а со помош на југословенските и словенските научници, и таа на научници од целиот свет, се повеќе се открива вистината за македонскиот народ и за македонската земја.

Почитуван господин претседателе, завршувајќи го овој поздравен говор, ве молам од името на Матицата на иселеници на Македонија, да го примите овој скромен подарок кој се состои од колекција најнови одбрани македонски книжевни дела и дела со научен карактер. Нека овој подарок им послужи на членовите на „Јунајтед Маседонианс“ за да можат што подобро да се запознаат со минатото на својот народ, како и со денешните текови на Македонската литература, култура и наука.

Драги сонародници и сонароднички, почитувани господа гости и пријатели, пожелувајќи ви уште еднаш од името на нашата делегација плодна и успешна работа на вашиот собир, јас ви се заблагодарувам на нашето внимание.

Академик д-р Харалампие Поленаковиќ Hristo Andonovski- Balkan Solidarity in the Past The Balkan nations had a common historical destiny in the very distant past. Their roots can be found in the Byzantine middle ages. At the time of Ottoman rule, the Balkan peoples, for many centuries as neighbours, shared the same fate and suffered the same sufferings, rejoiced at the same joy and inevitably it was one neighbour influencing the other and vice versa. Proof of the above is the emergence of a series of common elements in the overall social and cultural life, customs and nature, folk wisdom, folklore, folk songs and dances.

Proof of the above is the emergence of a series of common elements in the overall social and cultural life, customs and nature, folk wisdom, folklore, folk songs and dances.

Given the fact that the roads to national liberation and emancipation are more or less the same, from the middle of the Balkan peoples, from time to time, certain individuals appeared and became interpreters of Balkan aspirations and ideals. One such person was Rigas Fereos, who two centuries ago emerged as the visionary of unity and cooperation of the Balkan peoples in their struggle for freedom and democracy.

Who was Rigas Fereos; a man closely linked with the history of the Balkan peoples whose name is written on the walls in Belgrade, the capital of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia, and stands there as a shining example for current and future generations to remind them to strive for independence, unity and cooperation between all Balkan nations.

Rigas Fereos, or Velestinlis, was born in Velestina, Thessaly in 1757. When he was 19 years old, after a failed assassination attempt against him by a Turkish thug, Rigas fled to Mount Olympus where he joined a company of haiduks (rebels). From there he went to Mount Athos (Sveta Gora) where he joined an abbot who was his friend. Later, through Tsari Grad (Constantinople), he established links with the Phanariots and left for Vlashko (Wallachia). There, as his first job, he entered the services of Prince Muruzi and later he worked as a dragoman (translator) at the French consulate in Bucharest. In Wallachia, Rigas created a wide circle of acquaintances with various Greek, Serbian, Bulgarian, Romanian and other traders, writers and people who, from time to time, traveled all across central Europe.

The outbreak of the French Revolution in 1789 had a profound influence on Rigas and was the impetus for the fateful transformation of his revolutionary ideas, which started him working on the national liberation of the Greek people.

Rigas Fereos was one of the first people to see the necessity for a common struggle of all Balkan peoples for freedom from the Ottoman yoke. And not only did he feel the need for a common struggle, but he also actively advocated its implementation. Included among the dedicated members of the Heteria (a secret organization) that was organized by Rigas were personalities from all the Balkan countries; Serbians, Bulgarians, Albanians, Macedonians, Vlachs and others. Rigas was also in constant contact even with the Turks, Albanians and other Muslims. He had frequent correspondence with Albanians, Ago Muhordari and Muhordar Potsa. (K. Paparigopoulos “History of the Greek Nation”, Volume V, p. 212.)

Rigas, who through verse expressed his revolutionary ideas, in a patriotic song wrote:

“Bulgarians and Albanians, Serbians and Romeios (Greeks were called Romeios

– Romans in those days), Black and white in the company of the hopeless, For freedom we will carry a sword!

To rid us of the wolves, Who hold the yoke, Both Christians and Turks, Who cruelly oppress...” Rigas did not have a narrow and hateful view of all the Ottomans and did not call for a struggle against them as a nation, but as the Sultan’s bearers of oppression, violence and usurpation. That is why Rigas also called on the Ottomans to join that struggle as we saw in the above excerpt of his poem. According to Rigas, the Balkan peoples were nationally subjugated and oppressed, and the entire Ottoman Empire rested in darkness without rights or political freedom. Rigas, who became an advocate of the ideas of the great French Revolution of the 18th century, said that, in addition to the Christians and oppressed Turks, all the Balkan nations could join the struggle for a just, free and more conscious life. In one of his famous works, specifically in his constitution, in Article 34, Rigas invited all the Balkan peoples when he wrote: “The Bulgarian should intervene when the Greek suffers and the second for the first and the two together for the Albanian and for the Vlach.” Rigas, in his endeavours to attract the Turks in the struggle for freedom, addressed the Pasha Pazvanoglu when he wrote the following in his patriotic song:

“What are you waiting for Pazvanoglu, Standing there in thought.

Rebel in the Balkans, Build a nest like an eagle, Unite with the Raya, If you want to win...” As the first visionary of Balkan unity, Riga’s plan, according to a consul’s report sent to the Austro-Hungarian Emperor, was for him to go to the Peloponnesus, take over the leadership of the people of the Peloponnesus and free the peninsula, then cross into mainland Greece and unite with the people of Epirus but primarily with the belligerent Sulioti. Rigas then foresaw the formation of a Republic of Macedonia with all the nations living in Macedonia, and then he intended to cross into Albania.

The means for supporting the revolution, Rigas figured, would be provided through confiscations of the rich monasteries, while weapons and food would be provided by the population. Rigas placed high hopes in Napoleon Bonaparte, who was expected to intervene in favour of the oppressed Balkan people’s struggle. His expectations and hopes were encouraged by the French occupation of the Ionian Islands. Rigas repeatedly tried to make contact with Napoleon through the French consul in Trieste. But his plan did not pan out because Napoleon proved himself not to be a liberator, as Rigas expected, but an oppressor and an occupier. Rigas was betrayed to the Austrian authorities by Oikonomou from Kozheni and his movement, it was suspected, was infiltrated by the French.

Rigas Fereos was jailed on December 31, 1797 in Trieste and then taken to Vienna by escort. Captured with him were nine other people, including three Macedonians, one Cypriot, a Greek from Epirus, three from the island of Chios and one from Thessaly.

After some long and secret negotiations between the Austro-Hungarian and Ottoman governments, the nine, on April 29, 1798, were unjustly handed over to the Ottoman Pasha in Belgrade, and on June 17, 1798 they were executed most probably in the Kalemegdan fortress in Belgrade.

Rigas’s revolutionary plan suffered a setback. He himself sacrificed his own life on the altar of freedom, but his ideas, his patriotic songs, his proclamations continued to live and so did his immortal revolutionary work, energizing the enslaved Balkan nations and making them realize Rigas’s ideas of freedom, cooperation and Balkan unity. The spirit of solidarity of the enslaved Balkan nations continued to live on after Rigas’s death.

Prominent leaders of the various nations gathered together and made arrangements for common goals.

Among the leaders of the Greek conspiratorial organization, known as “Filiki Eteria”, for example, was Karagiorgi. He was among the first activists to conceive of the 1804 Serbian uprising. At the time Karagiorgi took an oath that he would forever hate the tyrants, and that he would forever fight for Serbia, Greece and the other nations under the Ottoman yoke, regardless of nationality or religion. (Philemon I. “Dokmion Istorias tis Elinikis epanastaseos”, Vol I, p. 6.) The Greek rebel Georgakis Olimpios was among the first revolutionaries who, together with his comrades, tried to assist the Serbian rebellion.

The same was done by Petar Ichko from Katranitsa, Chardaklia from Tetovo and many other Macedonians. Giorgi Savarkovski Bulgarski, a reformer and revolutionary, the Romanian Vladimirescu and others were closely associated with Rigas Fereos as pioneers of Balkan solidarity. The glittering list of Macedonians who participated in the Greek national uprising is long. Included among them were Hadji Christo from Ostrovo, Angel Gatso from Voden Region, Naum from Kostur Region, Panaiote Bino again from Voden Region, who with his courage became a legend in the Peloponnesus and in the Greek south.

The progressive Athenian newspaper “Esi” (Century) at the time tried to popularize the idea of Balkan unity and a Balkan federation, saying that typical students in Serbia walked in groups in the streets and squares of Belgrade, publicly and loudly singing Rigas Fereos’s revolutionary songs while the Belgrade Pasha had built new jails and dungeons for them. It is worth mentioning at this point that the Macedonian revivalist Giorgi Dimkata from Solun worked for the newspaper after being expelled by the Turkish authorities and by the wealthy men from the school in Kostur where he was a teacher. In 1860 when Montenegro incited a rebellion, the Serbian government took the initiative to organize a Balkan alliance for freeing all the Balkan peoples. It was at this time that the Serbian government found understanding and readiness for joint action against the Ottoman Empire in Greece and Bulgaria.

At the same time Ilia Garashevich, an important Serbian politician, had close ties with the Greek ambassador in Constantinople. A Greek politician named Koumanoudis in Athens also worked along the same lines. A Commission to collect contributions for the Montenegrins and other Charity Commissions to collect aid for orphans and widows in Serbia was also organized in the Greek capital. Garashanin was one of the first people to coin the phrase “The Balkans for the Balkan people”, while Koletis, a Greek politician, was the first man in free Greece to work on a plan for Balkan cooperation and solidarity but was met with fierce opposition from the Great Powers which skillfully implemented the policy of “divide and conquer”.

After Greece and Serbia had won their national freedom and independence, after the Russian-Turkish war of 1877/78 ended with the Treaty of San Stefano and after the Bulgarian kingdom was created, the brotherhood of the peoples under the Ottoman Empire began to weaken and the spirit of solidarity began to fade away along with the strong links to common beliefs, which were “one of the strongest ideological ties between the various nations”. The flaming sermons delivered by Rigas from Fere, Karagiorgi, Rakovski, Vladimirescu, etc., about Balkan unity and brotherhood, were also forgotten.

Poisoned by the European Great Powers, the simple desires for unity and freedom for all Balkan nations were quickly replaced with desires for land expansion, trade, joining the feudal class, the Chifliks, Pan Hellenism, Pan Slavism, Pan Turkism, etc. The Greeks became obsessed with the idea of creating a “Greater Greece” extending from Kachanik to the north of the Black Sea. The Serbians became obsessed with resurrecting the Serbian Empire of Dumanovo. The Bulgarians became obsessed with creating a “Greater Bulgaria” that was to include all of Macedonia. Kleantis Nikolaides, a Greek journalist, in his extensive work entitled “History of Hellenism in the centre of Macedonia”, has provided us with evidence which points to the great Greek nationalist organizations created in Macedonia in the middle of the last century; created under the guise of cultural institutions by the “Silogos pros dijdosim ton Ellinikon gramaton” (Society for the dissemination of Greek literacy) and others, which were all bankrolled by British governments.

Under the influence of the European Great Powers, extreme nationalist circles in the liberated Balkan countries: Greece, Serbia and, later, Bulgaria began to implement policies that worked against Balkan unity and solidarity. They began to work against the Balkan people’s interests in general. A Greek journalist named Goudas, in his book entitled “Comparative lives”, wrote: “Pan Hellenism, Pan Slavism, Pan Romanticism and Pan Mohammed-izm are the same raven...” In time, especially in the circles of Balkan intellectuals, personalities and followers of Rigas’s work continued to surface. One such person was a Greek writer named Alexandros Soutsos who, in one of his poems dedicated to Balkan unity, wrote:

“The Serbians are summoning us, The Dachians are calling us.

Thessalians, Epiroti, Macedonians And Thracians And Athos to Emos and Pindus to Osa, Are carrying this coloured call…” When the Bulgarian patriot Giorgi Sava Rakovski visited Kanaris, an old Greek revolutionary from the Greek uprising of 1821, in Athens, and explained to him his plans for the Balkans, the old man rejoiced like a little child. While in Athens, Rakovski joined the ranks of a Macedonian organization established by Macedonian migrant workers and political migrants, who fought for a future Balkan federation. This organization, called

“Macedonian Неѓепа", was soon headed by Rakovski who selected his own Macedonian fighters and went to Vlashko (Walachia) to start a rebellion against the Ottoman oppressor there.

Rigas Fereos, the first fighter for Balkan unity and solidarity had no less influence on the freedom of the Romanian people and especially the youth. There are many Romanian sources of information that claim Rigas was one of the foremost bearers of the ideas of the French Revolution on Romanian soil. In Rigas’s revolutionary Heteria, in addition to Serbians, Macedonians, Bulgarians and Albanians, there were also Romanians, including famous names such as Slatineanu and Golesku. The newspaper called “Greek newspaper”, published in Vienna, was distributed all throughout Romania by owners and brothers Puliovtsi from Siatista, western Macedonia. In the newspaper’s first issue, published on December 31, 1790, there were statements made that the newspaper would be published in Greek and Slavic-Serbian, which meant that it would come out twice a week, one version for each language. The brothers Puliovtsi often published books in the “Slavic-Serbian” language, while in Vienna they opened another printing house which carried the name “Slavic-Serbian, Vlach and Eastern languages printing house”.

Noted by history was a Conference held in Bucharest on April 5, 1867, at which were gathered representatives from all nationalities in the Balkans. The project was then widened for a broader alliance which included Serbians, Bulgarians, Romanians, Greeks and Albanians. Sadly the name “Macedonians” was not mentioned because the Bulgarian representatives at this international meeting stepped up on behalf of the Macedonians (claiming that Macedonians were Bulgarians). On the other hand Greek historians, as noted by Professor Stilpon Kiriakides: “Called every person who spoke ‘Slavic Macedonian’, Bulgarian” (also claiming that Macedonians were Bulgarians). There was also an alliance protocol signed between the Romanians and the Bulgarians, known in the political history of the Balkans as “an act of holy coalition between Romanians and Bulgarians.” Later in the 1890’s, Mladen Giorgievich, a Serbian diplomat, suggested that a military and customs union of all Balkan countries be formed and led by Turkey against any intervention and interference from the European Great Powers. But this idea too, which was meant to strengthen Balkan unity, collapsed because, in the meantime, the capitalist class in all Balkan countries began to cultivate the seeds of chauvinism and, with outside influences and interventions, to enflame racial hatred and intolerance. Regardless of the separate official politics in each country, people with progressive ideas began to organize circles and committees in the Balkans which worked in a spirit of close cooperation and friendship between the various Balkan nations against Ottoman imperial despotism and economic exploitation of nations.

The first progressive movement proved particularly active in the northern Balkan countries and its result was the establishment of a Central Geneva Association, which later developed into a broader organization called the “East-Democratic Federation” (1874-1877). At that time many Greeks, Romanians, Serbs, Macedonians, Albanians, as well as students from other Balkan nations, studied in Geneva. They influenced ideas advanced in Europe and came up with the idea of forming an Eastern Democratic Federation.

The first proclamation, which the supporters of the Eastern Democratic Federation of Balkan countries drafted, said: “The Balkan people are suffering because they have never worked together. Their movements organized unilaterally and in isolation have failed to suppress the united forces of the ruling elite. Divergent interests disunite the people of the east. Each of these nations should strive towards its freedom and to flourish in freedom.

But this goal will never be realized by isolated unilateral actions. Success depends on collaboration. This should be well understood by the peoples of the East. Let us unite and be saved. Greeks, Albanians, Serbs, Romanians, Bulgarians; Greek, Slavic, Latin, Tartar races, all of you live in the wide countries which lie between the three seas - the Black, Mediterranean and Adriatic Sea - Unite!” In those days, the Athens newspaper the “Ergatis” (Worker), as the organ of the Eastern Democratic Federation Movement, according to information provided by Janis Kordatos, a Greek publicist wrote that the intellectuals Rokos Hoidas, P. Panas and Likiardopoulos were among the Greek activists involved in this movement. After the “Ergatis” was banned another newspaper entitled the “Rigas” (1876-1877) came into existence which was considered a more advanced newspaper.

We learned about the Eastern Federation Proclamation, circulating among advanced democratic circles in Athens, for example, through the newspaper “Ergatis” which read:

“We fully share the ideas of the Eastern Democratic Federation, and because we believe that the famous East issue will not be decided by one or another Great Power, but by the Balkan countries themselves in the interest and in the spirit of brotherhood and understanding of the working people...” The Internal Macedonian Revolutionary Organization (IMRO), which came into existence a little later, was permeated by the ideas of unity and equality of the Balkan peoples. The Krushevo Republic constitution and manifesto, which called for cooperation and harmony between the Ottomans themselves, reflected the democratic attitudes of the Organization’s founders and the organization’s high principles by which this organization was led.

The objectives proclaimed by IMRO found approval even in democratic circles in Greece even though there were narrow-minded Greek-oriented Macedonian nationalist movements there. These democratic circles were in favour of a Macedonian republic with equal rights for all nations. During the Ilinden Uprising Andrinopoulos, the mayor of Patra in the Peloponnese, later suspended by the then Greek Prime Minister Rallis, confirmed that he and other like-minded individuals who belonged to an Eastern Democratic Federation and were in possession of the above mentioned newspaper “Ergatis” were in favour of a Republic of Macedonia.

After the Balkan Wars, and especially after the First World War, the idea of cooperation and mutual understanding among the Balkan peoples gained new ground. In parallel with the international organization, such as the International Parliamentary Union, founded in Paris in 1927, was a separate Balkan organization to support Balkan regional conferences.

After the International Peace Conference held in October 1927, in Athens, the then Greek Prime Minister Alexandros Papanastasiou drafted a resolution of cooperation between Balkan countries which was unanimously accepted. The results of that resolution were the conferences that followed in Athens in 1930, in Ankara and Istanbul in 1931, in Bucharest in 1932 and in Solun in 1933. These were attended by representatives from Yugoslavia, Greece, Bulgaria, Turkey, Romania and Albania.

The reason why all those contacts and efforts to establish a permanent and real Balkan unity and solidarity did not work out, lies in a series of unresolved issues that exist between these countries, lack of mutual trust and suspicion cultivated by Balkan and outside forces, which have no interest in the unification of the Balkan peoples. However, the desire of our peoples has always been and remains the same: the realization of sincere friendship, mutual cooperation, equality and peace between these people whose desires and ideals are manifested through the martyrdom of the first Balkan patriots and inspirers of those ideas – Rigas Fereos, the Macedonian revivalist Giorgi Dimkata of Solun and the sons of the other Balkan nations, whose example of altruism, selflessness and love for the people can teach and inspire today’s and future generations.

Христо Андоновски - Балканската Солидарност во Минатото Балканските народи имаат заедничка историска судбина од многу подалечно минато. Нејзините корени се наоѓаат во византиското средновековие. Во времето на турското ропство, балканските народи долги векови како соседи, ја делеа истата судбина и ги трпеа истите страдања, се радуваа на истата радост и неминовно беше тоа едниот сосед да влијае врз другиот и обратно. Доказ за горното е појавата на низа заеднички елементи во целокупниот социјален и културен живот, во обичаите и наравите, во народните умотворби, фолклорот, народните песни и ора.

Со оглед на фактот што и патиштата за национално ослободување и еманципација малку или повеќе се заеднички, од средината на балканските народи одвреме-навреме се појавуваа и одделни личности, кои станаа толкувачи на балканиските стремежи и идеали. Прва таква личност е Ригас Фереос, кој пред два века се истакна како визионер на единството и соработката на народите од Балканот во нивната борба за слобода и демократија.

Кој е Ригас Фереос, чие име е тесно поврзано со историјата на балканските народи и е запишано на зидините од главниот град на Социјалистичка Федеративна Република Југославија –Белград, и што ќе остане како светол пример за сегашните и идните поколенија во стремежот за независност, единство и соработка на балканскизе народи?

Ригас Фереос, или Велестинлис, е роден во местото Велестина во Тесалија 1757 година. Кога имал 19 години по еден неуспешен атентат против него од некој турски силеџија, Ригас се одметнал на планината Олим и и се придружил на една хајдумка чета. Оттаму заминал за Света Гора каде имал пријател еден игумен.

Подоцна преку Цариград, каде воспоставил врски со фанариотите, заминал за Влашко. Тука стапил во служба во прво време кај кнезот Мурузи, а подоцна на работа како драгоман во францускиот конзулат во Букурешт. Во Влашко, Ригас создал широк круг на познанство со Грци, Срби, Бугари, Романци и други трговци, писатели и други лица, кои патувале во тоа време низ цела Средна Европа.

Избувнувањето на француската револуција од 1789 година прави судбоносно преобразување во идеите на Ригас и од него создава пламен пропагатор на револуционерните идеи на Француската револуција и голем патриот кој наполно се оддава на работа за национално ослободување на грчкиот на род.

Ригас Фереос прв ја согледал неопходноста од заедничка борба на сите народи на Балканот за ослободување од отоманскиот јарем. И не само што ја почуствувал потребата од таа заедничка борба, туку и активно се заложил за нејзиното реализирање. Меѓу посветените членови на Хатеријата (тајна организација) што ја организирал Ригас биле вкључени лица од сите балкански земји –Срби, Бугари, Албанци, Македонци, Власи и други. Ригас се наоѓал во постојана врска дури со Турци, и Албанци –муслимани. Имал честа преписка со Албанците Аго Мухордари и Мухордар Поца. (К. Папаригопулос “Историја на грчката нација”, том V, стр.

212) Ригас кој и преку стихови ги изразувал своите револуционерни идеи, во една патриотска песна пишува:

“Бугари и Арнаути Срби и Ромеи, Црни и бели во дружен штурм, За слобода нек, опашеме меч!

Да ги искорниме волците, Што јаремот го држат И христијани и Турци Сурово ги угнетуваат...” Ригас не гледа тесноградо и со омраза на сите Турци и не повикувал на борба против нив како народност, туку против султаните како носители на угнетувањето, насилието и узурпацијата. Затоа токму Ригас во таа борба ги повикува и Турците, како што видовме во горната одломка од Химната на Ригас. Според него балканските народи се национално подјармени и обесправени, но и целото отоманско царство се наоѓа во мракот на бесправието и без никакви политички слободи. Впрочем, човекот кој станува поборник на идеите на големите милители од француската револуција од 18 век, смета дека покрај христијаните и обесправените Турци можат да се придружат кон другите народи на Балканот за еден посправедлив, посносен и слободен живот. Во едно од знаменитите дела на Ригас, конкретно во неговата Конституција и во член 34 канејќи ги на соработка балканските народи тој пишува: “Бугаринот треба да интервенира кога страда Гркот и овој вториот за него и двајцата заедно за Албанецот и Влаот”. Ригас во својот стремеш да ги опфати –како што видовме и Турците во борбата за слобода, му се обраќа и на видинскиот паша, Пазваноглу – и во својата патриотска песна пишува:

“Што стоиш Пазваноглу, Толку замислен.

Одметни се во Балканот Загнести се ко орел Со рајата обедини се Ако сакаш да победуваш...” Планот на првиот визионер на балканското единство –според еден конзулски извештај до австро-унгарскиот император –предвидувал едно негово патување до Пелопонез, каде би застанал на чело на пелопонежаните и ослободувајќи го овој полуостров би преминал во континентална Грција да се обедини со епирците, пред се со воинствените Сулиоти. Ригас предвидувал создравање на република во Македонија, со оглед на повеќето народности што тука живеат освен Македонците, а потоа би преминал во Албанија.

Средствата за реализирање на револуционерниот потват, Ригас сметал дека ќе ги обезбеди со конфискација од богатите манастири, а оружје и храна од самото население. Големи надежи Ригас полагал во Наполеон Бонапарта, од кого очекувал интервенција во полза на борбата на угнетените балкански народи. Во тоа негово очекување и надежи беше охрабрен од француската окупација на Јонските Острови. Ригас повеќе пати се обидел да дојде со Наполеон преку францускиот конзул во Трст. Меѓутоа, неговиот план не е остварен поради тоа што Наполеон и тука не се покажал како ослободител туку како поробувач и окупатор. Ригас бил предаден од кожанецот Иконому на австриските власти, кои во движењето на Ригас подозирале француски прст.

Ригас Фереос е затворен на 31.XII.1797 г. во Трст и со спровод е одведен во Виена. Заедно со него се фатени уште деветмина, меѓу кои тројца македонци, еден кипранин, еден Грк од Епир, тројца од островот Хиос и еден Тесалиец. По долги тајни пазарувања меѓу австро-унгарската и отоманската влада,овие родољупци на нечесен начин се предадени на 29 април на турскиот паша во Белград, а на 17 јуни 1797 г. на зверски начин се ликвидирани, по секоја веројатност во крепоста Калемегдан во Белград.

Револуционерниот план на Регас Фереос претрпе неуспех. Тој самиот го жртвува сопствениот живот на олтарот на слободата, но неговите идеи, неговите патриотски песни, позивите и прокламации со еден збор неговото бесмртно револуционерно дело остана и натаму да живеат, да ги електрезираат поробените балкански народи и да ги тераат на остварување идеите на Ригас за слобода, балканскио единство и соработка. Духот на солидарноста на поробените балкански народи продолжува и по смтта на Ригас Фереос. Истакнати водачи на народите се состанувале и се договарале за заеднички цели.

Водачите на грчката конспиративна организација, позната под името Филики Етерија, на пример, меѓу првите дејци го покрстуваат водачот на српското востание од 1804 г. Караѓорѓе. Тогаш Караѓоѓре се заколнал дека вечно ќе го мрази тиранинот и дека вечно ќе се бори за Србија, Грција и за сите други народи под отоманскиот јарем, без разлика на националност и вера”. (Филимон И. “Докмион Историјас тис елиникис епанастасеос”, том I, стр. 6). Грчкиот востаник Георгакис Олимпиос е меѓу првите револуционери кој со голема дружина се обидува да му притекне во помош на востанатиот српски народ. Истото го прават како Петар Ичко од Катраница, Чардаклија од тетовско и други многу Македонци. Имињата на Ѓорѓи Саварковски бугарски преродбеник и револуционер, на романецот Владимиреску и други, се тесно поврзани со името на Ригас Фереос како на пионери на балканската солидарност. Голем е списокот од блескавата истина на македонци што учествуваат и во грчкото национално востание. Да ги споменеме само Хаџи Христо од Острво, Ангел Гацо од Воденско, Наум од Костурско, Панајот Бино пак од Воденско, кои со својата храброст станаа легендарни на Пелопонез на грчкиот југ.

Атинскиот прогресивен весник во тоа време “Еси” (век), кој ги пропагирал идеите на балканското единство и балканската федерација, карактеристично пишуваше дека учениците во Србија во групи шетајќи се по улиците и плоштадите на Белград, јавно и гласно ги пееле револуционерните песни на Рифас Фереос, и белградскиот паша за нив отворил нови затвори и зандане. Заслужува за одбележување дека во тој весник соработувал и видниот македонски преродбеник Ѓорѓи Димката од Солун, откако бил протеран од чорбаџиите и турските власти во Костурско, каде учителствува. И кога во 1860 година Црна Гора се дигнала на востание, српската влада презела иницијатива за организирање на се балкански сојуз за ослободување на сите балкански народи. Тогашната српска влада во Бугариија и во Грција нашла големо разбирање и готовност за една заедничка акција против Отоманската империја.

Српскиот напреден и напреден политичар Илија Гарашевиќ имал тесна соработка со грчкиот амбасадор во тоа време во Цариград, а во Атина на истиот план работел политичарот Куманудис. Во грчкиот главен град била организирана Комисија за собирање на доброволни прилози за црногорскиот народ, а друга една добротворна комисија за собирање на помош за сираци и вдовици во Србија.