Неодамна во локална книжарница, отворив примерок од собраните раскази на Jack London. Погледнувајќи надолу по списокот на наслови, се насмевнав во знак на препознавање на познати четива од моето детство.
Доаѓајќи до насловот The Sea Wolf запрев, додека сеќавањата на мојот Татко и ароганцијата на мојата младост ми дојдоа во умот.
Свртувајќи кон поглавјето 24 во оваа посебна приказна, го побарав тој посебен збор. Моите очи одеа горе-долу по страниците каде што знаев дека се наоѓа. Скенирајќи ги зборовите како што сум ги скенирал лицата на луѓето што излегуваат од салонот за пристигнување на аеродром, внимателно барајќи го лицето на саканата личност во толпата. А потоа заклучувајќи се на тоа познато и добредојдено лице кога ќе се појави на вид.
I таму беше замрзнато во времето на отпечатената страница. Го ставив показалецот на овој збор како за да го уверам дека не сум ја изгубил радоста од нашата прва средба. Тоа беше зборот Macedonia

Ја започнав навиката да читам од рана возраст. Ги читав евтините книги наменети за млади како што се Edgar Rice Burroughs, Tarzan and the Lost City и многу, ако не и сите други како нив. Чудно е, но носам јасно сеќавање за себе како читам на клупа во Riverdale Park, додека моите браќа тркаа наоколу. „Зошто донесе книга во Зоолошката градина, можеш да читаш дома?“ праша мојата Мајка. Не одговорив, децата изгледа никогаш не одговараат на такви прашања. Одговорот беше едноставен; штотуку имајќи разменето книги со еден пријател, сѐ уште ја немав прочитано оваа книга за Dick Tracy. Она што го наоѓам за чудно е сеќавањето дека Dick Tracy бил намамен во подкровјето на еден хамбар во New Jersey и паднал низ врата-замка во ограден простор со опасен бик. Зошто носиме такви безначајни сеќавања не знам?
Станав чест посетител на библиотеката во Park School; библиотекарката беше одушевена да избира книги за мене. „Ова е добро за тебе“ ќе речеше, но „ајде да се обидеме нешто различно следниот пат.“ Таа беше онаа што ме запозна со списите на Jack London.

Една ноќ, обична сама по себе, но значајна за сеќавањето, ја читав приказната на Jack London за The Sea Wolf. Пригушеното осветлување во таа мала спална соба на горниот кат не ја обесхрабри мојата навика или задоволство од читањето. Што беше една пригушена сијалица за млади остри очи и љубопитен ум?
Wolf Larsen, капетан на едреникот за лов на фоки Ghost и протагонист на оваа морска приказна, беше свесен дека неговиот соперник го прогонува. Авторот обиколно но постојано нѐ води кон неизбежното соочување.

На хоризонтот извидувачот забележува црн чад, се огласува алармот: „Тоа е таа, тоа е Macedonia“ додека покажуваше во правец на паробродот што постојано се приближуваше, исто така ловец на фоки.

Пригушената светлина во мојата соба одеднаш се чинеше посветла! Влакната на мојот врат буквално се исправија. Моите очи беа опчинети од деветте букви на ова посебно име со кое никогаш порано не се бев сретнал во печатена форма.
Печатот на страниците се чинеше дека избледува и станува помал, додека зборот MACEDONIA се чинеше дека станува поподебел во типот и доминираше над сите други зборови на страниците.

Бев син од прва генерација на македонски имигрант и да го видам овој збор во печат беше чудесно. Macedonia! Пронајден во американски акционен роман, ставен таму од познат автор! Големиот Jack London го употребил овој збор!
Никогаш во моето десетгодишно искуство не бев познал такво чувство на задоволство и изненадување при читање збор. Мојот ум кој за момент беше забавил, сега почна да се трка. Сакав да го споделам ова откритие со мојот македонски Татко.
Скокајќи од креветот се забрзав долу за да го најдам како седи во кујната со мојата Мајка.
Притискајќи ги отворените страници од книгата кон неговото лице, возбудено реков: „Погледни, погледни го ова.“ Збунет тој внимателно се загледа во левата страница, а потоа во десната страна.
Забележав постепена промена на неговото лице, како на некој фатен неподготвен. Неговиот израз на лицето забележливо се промени додека брзо почна да прелетува со очите преку двете страници. Што требаше да види, неговиот израз се чинеше дека вели.
Почувствував дека смета дека сум го ставил на тест и тој паѓа на тој тест.
Што не беше во ред? Често го бев видел наведнат над весниците, полека и внимателно вртејќи ја секоја страница. Зарем не може да го види зборот? Неговиот очај беше очигледен. Тука се случуваше нешто што не можев да го разберам. Беше како да го бев фатил во лага.
Експлозија на разбирање избувна врз мене.
Тој не знае да чита!

Мојот имигрантски татко не знае да чита англиски! Сите знаеја да читаат мислев. Моите помлади браќа знаеја да читаат, сите деца во училиште знаеја да читаат. Мојата Мајка знае да чита. Тој не знае да чита? Секој Канаѓанец во Canada знае да чита, а тој не знае да чита?
Овој силен, великодушен, сакан човек со стотици приказни и авантури не знае да чита? Овој човек кој на четиринаесет години емигрираше сам од Старата земја, оставајќи ги родителите зад себе и превирањата од Балканските војни.
Овој победник во толку многу животни културни битки, кој не можеше да изговори ниту еден збор англиски кога дојде. Тој, кој беше паметен и цврст доволно за да преживее она што беше секојдневие тогаш, но тешко за разбирање сега, од секојдневните настани и проблеми со кои се соочуваа имигрантите од раните 1900-ти. За тоа што бил однесен од колегите Македонци со кои живееше на нивното работно место, барајќи работа за ова зелено дете. Рекоа дека тој ќе направи сѐ, без оглед колку тешко, валкано или ниско, може да зборува можеби еден или два збора англиски, но ќе работи напорно, плати му што сакаш тој ќе прифати, тој е очаен.
Учејќи брзо како што можат само помладите имигранти, збор по збор, искуство по искуство тој почна да зборува англиски. Работејќи во кланици и поврзани фабрики за кожа, на работи што другите не ги сакаа, го започна процесот на акултурација.
Замина на запад со возовите за жетва во 1928 година со толпи невработени мажи од секоја националност и rasa. Тие беа ангажирани од агенти за труд за да ја донесат жетвата на пченица, условот беше бесплатен превоз таму и назад ако ја завршите сезоната. Се мешаше со мажи од целата земја кои сакаа да работат. Престој во раните, големи фабрики за автомобили од доцните 1920-ти и раните 30-ти во Detroit Michigan и Toledo Ohio. Работеше како предач во многу од трикотажните мелници во Toronto и како перач на теписи стоејќи незнајно и незаштитено во перења со киселини и разни хемикалии. Неинформирани, неспроведени, занемарени еколошки криминални практики од тие времиња. Фабрики, погони, мелници, ресторани. Градежни екипи на отворено во градот Toronto за создавање работа, рачно лопатајќи снег од раскрсници и јавни патеки и така натаму. Секој тип работа, кое било место, кое било време, дајте му можност и тој ќе ја зграпчи.
Како што кајмакот се крева на врвот, тој неизбежно се издигнуваше до главен работник или работоводник каде и да работеше. Физички силен и со животно искуство на патот, ниеден човек не можеше да го притисне во агол толку беспомошно како што го направив јас барајќи да погледне и види што видов во оваа книга.

Беше како да го мерев мојот Татко со стандард што никогаш не би можел да го исполни и како јас да го знаев тоа. Беше неправедно и можев да видам дека е вознемирен што е најден со недостаток и што можам да го видам овој недостаток кај него. Не сфатив дека мојата мајка го правеше целото читање за двајцата од денот кога станаа едно.
Таа го имаше својот дел од ова брачно партнерство и го правеше тоа добро, се грижеше за она што му недостасуваше нему, а тој за она што ѝ недостасуваше нејзе, надополнувајќи се меѓусебно така што ниеден од нив не оскудеваше. Тој беше хранител, таа беше домаќинка. Неговата неспособност за читање никогаш порано не беше доведна во прашање. А сега еден десетгодишен син го изложи овој факт ненамерно.
Го имаше имигрантското чувство на неадекватност, неспособноста да зборува или чита и пишува на јазикот на нивните усвоени земји.
За новиот дојденец зборувањето на јазикот е од примарна потреба и во тие времиња тоа беше повеќе фатено отколку поучено. Читањето и пишувањето бараа инструкција од инструктор како и место за инструкција. Многу имигранти од овој период никогаш не научија да читаат и пишуваат освен основната потреба за потпишување на нивното име. Во повеќето случаи тоа беше недостаток на можност или време наместо мрзеливост или одлука да не се учи.

Иако имав само десет години, срамноста на моментот не ми побегна. Пред да можам да му кажам што бев открил, сите брчки на неговото лице се претворија во зрачна насмевка. Неговите очи танцуваа со радост. Неговото однесување и говор на телото се променија во некој што зграпчил победа од вилиците на поразот.
Смеејќи се одушевено, тој го стави својот силен дебел прст на страницата допирајќи го печатениот збор што му беше толку познат. Зборот Macedonia изгледа слично на англиски и во кирилското писмо на неговиот јазик. Го бев збунил во мојата брзање и возбуда не правејќи јасно што сакав да види.
Ставајќи ја книгата долу ме повлече блиску до себе во емотивно прегрнување бакнувајќи го врвот на мојата глава. Тој рече: „Сине, ти имаш македонска душа“
Сфати дека мојата возбуда во брзањето во негово присуство не беше за да го тестирам, туку желба да го споделам овој збор што го поврзував со него. Неговото задоволство беше очигледно во овој посебен момент.

Доаѓајќи кај него со овој печатен збор го признав моето потекло од него на длабок начин. Во тоа време ниеден од нас не го знаеше ниту го користеше зборот длабок, но сепак го искусивеме.
Macedonia беше мојот Татко и мојот Татко беше Macedonia, тоа беше начинот на кој размислував за овој збор на десет години.
Овој збор нѐ поврза заедно во тој момент, поблиску од обичната врска меѓу еден сакан татко и неговото дете.
Ова чувство извираше и од таткото кон синот и од синот кон таткото.
Без изговарање на ниту еден збор изјавивме дека сме едно не само во гените туку и во душата.

Повлекувајќи стол, седнав до него со оваа книга отворена меѓу нас. Таму во печат напишано од познат автор на обичен англиски јазик, зборот Macedonia.
Објаснив дека тоа е името на еден пароброд што ловел фоки. Толку зафатени од ова никогаш не размисливме дека оваа приказна е фикција наместо факт. Дискутиравме зошто или како овој брод го добил своето име? Татко ми рече можеби некој богат македонски бизнисмен во Америка го крстил по земјата каде што е роден. Тоа би го направил и јас рече тој. Или можеби некоја личност која знаела за Александар Велики го почитувала крштевајќи го бродот по неговата земја.
Во ретроспектива сигурен сум дека тоа беше случајот.

Никогаш не му реков на татко ми ти не знаеш да читаш, нели? Тоа лежеше неизговорено меѓу нас. Сепак, од тоа време па натаму, кога носев дома книга или училишна работа тој ги испитуваше и поставуваше прашања за нив, особено за училишната работа.

Еден ден ме замоли да ги напишам буквите од азбуката и да ја изговорам секоја фонетски. Зошто ме праша мене а не мојата мајка? Не знам?
Отпочеток не секогаш сомневав дека има цел на ова барање.
Тој прашуваше зошто пишуваш две а, големо што е различно од помалото? Големите букви беа капитални и не можеш да го напишеш Canada со мало c бидејќи тоа беше против законот. Во мојата младешка неопитност не ја сфатив точноста на мојата изјава. Беше навистина против законот, законот на граматиката. Го имаше имигрантското почитување на законот и како последица никогаш не го погреши името на својата усвоена земја.

Често го гледав наведнат над препишаниот лист со азбука тихо изговарајќи ги буквите. Поминуваше часови пишувајќи ги овие букви и копирајќи зборови од насловите на весниците.
Многу пати ме повикуваше да изговорам одредени зборови, како некролози. Кој е овој збор, што значи, како се изговара?
Се срамам сега за многуте прилики кога го избегнував татко ми кога можев да видам дека доаѓа сесија на зборови и звуци.
Во период од околу две години тој упорно продолжуваше во својата пракса на копирање зборови, нивно изговарање и поставување прашања за нив. Сите собрани од весникот.

Библиската опомена за акростичниот збор „барај“ беше негов овен за разбивање во неговата војна против незнаењето. Не мислам на незнаење во смисла на неупатеност или грубост, зашто мојот Татко беше најмалку груб човек што некогаш сум го сретнал.
Туку незнаење во неговата примарна смисла што значи недостаток на знаење. Не знаеше како да чита, но донесе одлука дека ќе го најде и стекне знаењето да може да чита англиски.
Не ги знаеше библиските стихови од Матеј 7:7&8 но беше практичар и примател на неговите вистини. Не е ли факт потврден од многумина дека Бог им помага на оние што си помагаат самите?
Барај во акростих е Б за барај и ќе ти се даде, ова го правеше постојано. Б за барај и ќе најдеш ова го правеше постојано. Ч за чукај и ќе ти се отвори. Ова го правеше постојано. Стиховите се однесуваат секако на нашето барање, наоѓање, чукање во молитва кон Бога. Ветувањето е; за секој што бара прима;, и оној што бара наоѓа; и на оној што чука ќе му се отвори.
Можам да ве уверам дека тој не знаеше за овој духовен принцип но тоа беше она што го користеше во својата желба да чита.
Имаше упорност во целта. Како неговите древни предци, Македонците од армијата на Александар беа познати по нивната упорност. Упорноста, барањето, наоѓањето и чукањето беа четирите тркала на неговата опсадна машина во војната за знаење.

Иако можеше добро да зборува англиски и без странски акцент во својот говор, можеше да го напише своето име, беше сопруг, татко, музичар, вработен, купувач на куќа, продуктивен граѓанин, даночник, патриот тој се чувствуваше некомплетен.
Мораше да биде способен да чита за да го задоволи она што го гледаше како недостаток.

Радиото и другите луѓе беа неговиот извор на вести. Сакаше за себе да прочита што се случува во војната. Копнееше да биде независен, способен да зборува, чита и пишува на јазикот на својата усвоена земја.
Тука малку, таму малку, пукнатини почнаа да се појавуваат кај неговиот непријател наречен незнаење или неспособност за читање. Тој срамежливо би ми покажал збор што сам го открил. Бараше мое одобрување, не го сфаќав тоа тогаш, но сега го сфаќам.
Исто така, сега сфаќам колку беше многу итар, барајќи од мене да дојдам и да му читам гласно. Со нашите столови притиснати блиску еден до друг ме тераше со прстот да ги следам зборовите што ги читав. На тој начин можеше да го види зборот во печат и да го слушне изговорен линија по линија.

Целиот свој работен живот татко ми беше во контакт и беше под влијание на итри мажи. Необразовани од академијата но природни, родени водачи на работната сила.
Мажи кои се приклонија кон предниот дел на групите мажи, преку внатрешна интелигенција, способност и искуство. Овие мажи беа високо ценети од сопствениците и менаџерите на компаниите да ја водат работната сила, независно дали беше екипа за вршидба на жетва, екипа за сечење дрва или групи предачи во волнени мелници, пристанишни работници во бродоградилиштата, градежни места, што и да е.
Итри мажи ги надгледуваа полињата, шумите, фабриките.
Тие беа Шкоти, Англичани, Ирци, Финци, Германци и Евреи, мажи од секоја rasa.
Овие мажи беа наставниците на мојот млад имигрантски татко; ги гледаше и настојуваше да ги имитира. Мажи кои се грижеа да завршат добра работа и наоѓаа начини да ја направат најдобро, практичен, иновативен, паметен начин, најдобар начин за мажите и нивната опрема.
I беше прилично итро од мојот татко да ме користи мене за следење на зборот и негово читање гласно. Ги гледаше буквите и го слушаше изговорот на секој збор во исто време.
Аудио-визуелно учење, зарем не?

Една вечер непосредно пред спиење, го собра семејството околу масата во трпезаријата. Се прашувавме зошто, бидејќи никогаш порано не бевме собрани така.

Свечено отвори еден превиткан весник и почна гласно да ги чита насловите. Беше очигледно дека ова беше вежбано. Свртувајќи се кон други страници ни прочита извадоци и заврши со „Нема да ги читам некролозите“
Мојата Мајка зрачеше со гордост „Тоа е добро Spero“
Свртувајќи се кон мене рече „Сега нема толку да те вознемирувам“

Во моите постари години додека ја повикувам таа семејна сцена собрана околу таткото што чита, се сеќавам на слика од друга сцена слична на неа. Тоа е позната шкотска сцена на колиба на земјоделец. Семејство е собрано околу таткото кој ги читаше Светите писма и сега беше во молитва. Насловот е „Од такви свети сцени се прошири сјајот на Шкотска.“
Едноставната сцена во нашиот дом не е помалку света во моето сеќавање.

Мојот Татко знаеше да чита. За него неговата имигрантска етикета сега беше излишна.
Тој беше канадски граѓанин кој зборува, чита и пишува.
Не верувам дека мојот Татко некогаш прочита книга. Сѐ што се случува е објавено во весникот пред да биде отпечатено во книга беше неговиот став.
Уживаше во читањето на весниците. Го читаше секој збор, сѐ уште прашувајќи за непознати или технички зборови.
Една придобивка од неговата нова вештина беше што ми напиша писмо додека бев отсутен во камп. Во него New York излезе како Nuw Yrk бидејќи не го копираше од весник. Ова беа единствените погрешно напишани зборови во краткото писмо кое беше напишано пред шеесет и пет години. Сѐ уште го имам.

Тука ја бележам страшната ароганција на младоста. Им бев кажал на многу луѓе дека го научив мојот Татко да чита. Моите мисли не беа на постигнувањето на оној кого го сметав за мој ученик, тие беа секако на мене прекрасниот учител. Ние чиј прв јазик е англискиот земаме здраво за готово дека читањето не е ништо посебно, сите го прават.

Еден ден кога во моите постари години одев и зборував со себе (внатрешно) како што ми е навика. Се сетив на големото задоволство на мојот татко во читањето на весникот. Бев вчудоневиден во сфаќањето дека никогаш не го научив мојот Татко да чита! Тој сам се научи! Беше навистина сам самоук и ме користеше мене како средство за да ги постигне своите цели. Бев негов речник што оди и зборува и аудио-визуелна алатка за учење. Неговите наставници од „Колеџот за тешки ударци“ би биле горди на него што го нашол најдобриот начин да ја заврши работата.

Без инструктор или запознаеност со систем за учење читање, тој измисли свој. Се сеќавам дека ме тераше да напишам збор за еден звук како „a“ за able и „b“ за bee и така натаму. Стана предупреден за фактот на фонетска промена кај некои букви. Сфати дека b во bee е b а дека b во butter е buh.
Причината е што следните букви го променија звукот на првата буква. Ова ми го посочи мене. Мене кој бев брилијантниот учител.

Додека ја сваќав оваа доцнежна откровеност, повторна гордост и почит кон мојот Татко ме совлада во сеќавањето на неговата желба и дух да учи.
Бев како Mark Twain кој забележа; Беше неверојатно колку паметен станал неговиот татко кога Mark наполнил дваесет и една година. Ми требаа околу шеесет и пет години за да го сфатам овој факт за мојот.

Мојот Татко беше охрабрен да научи да чита од Jack London користејќи го зборот Macedonia, кој толку го возбуди неговиот син наоѓајќи го во книгата The Sea Wolf.
Зборот Macedonia има посебно држење врз мене од таа ноќ пред шеесет и пет години. Мојата наклонетост кон него не се намали, туку се зголеми. Делува како магнет за моите очи влечејќи ме кон контекстот во кој е напишан. Тој е како музика за моите уши кога го слушам изговорен; тој ми е познат како моето сопствено име.
Овој збор Macedonia го врзува мојот Татко за мене дури и преку големиот јаз на смртта.