Последниот здив на еден партизан
Пред зората на Велика среда,
борејќи се во битката кај Лија,
му зборувале за слободата.
Телото му се струполи врз земјата,
но веќе не чувствуваше болка.
Душата му се одвои од телото,
невидлива, гледаше одозгора.
Додека залутаните куршуми летаа,
веќе не можеа да му ја допрат душата.
Беше еден од тие залудни денови,
како чамец без весла.
Виде безброј деца
како треперат ранети птици;
крвта им се беше прелеала —
предоцна беше за некој да помогне.
Го виде брат му како трча
и си зеде за должност да го чува,
како ореол одозгора,
одбивајќи ја опасноста далеку.
Кај реката Паламас
избраа триесет момчиња.
Направија мост од јаже,
лизгајќи се како полжави.
Пред да стигнат на другиот брег,
сите беа убиени.
Тодорис како да имаше крилја —
единствен преживеа.
„Помогнете ни, Христе и Богородице“,
се прекрсти
кога ги виде телата како ги влече
крвавиот Паламас.
„Предајте се, браќа!“
викаа гласови оддалеку.
Завиваа како диви ѕверови,
борејќи се за слободата.
Се бореа тело со тело
во длабоката темнина,
мислејќи дека ја минуваат
бездната на Адот.
Тодорис викаше:
„Каде си, брате мој Панајотис?“
Го стави бајонетот на пушката,
но се плашеше да не го убие.
Битката заврши во зори.
Гаврани кружеа одозгора.
Сонот го совлада Тодорис
во пештера меѓу карпите.
Додека спиеше, сонуваше
дека повторно го сретнал Панајотис:
„Не ме барај и не страдај.
Никогаш нема да ми го препознаеш телото.
Поздрави ги мајка и татко од мене —
душата нема да ми биде далеку.
Ќе те чувам одозгора
додека пак не се сретнеме.“
Тодорис се разбуди преплашен.
Мршојадци, гаврани и диви ѕверови
ги раскинуваа
безживотните тела.
„Вода… вода… само малку вода…“
се слушна плашлив глас.
Пред да истрчам да го најдам,
последниот здив му замина.
Потрчав надолу по падината
кон непознатото село Лија.
Празнината беше ужасна;
видов само една слепа старица.
„Кој ми се приближува?“
праша таа, подавајќи ги рацете.
„Кажи ми — ја виде ли Антигони,
мојата единствена ќерка?
Партизаните ја зедоа една ноќ,
една проклета ноќ.
Сигурно ја однеле далеку,
моето кутро дете.“
„Зборуваа за слободата —
тоа е нашиот долг кон татковината,
да се бориме како ѕверови
без прашање и без страв.“
Кога се враќаше во селото,
камбаната тажно биеше.
„Ах! Го загубивме братот —
како ќе издржиме, мајко?“
Ги виде како излегуваат од црквата,
пеејќи ја тажаленката на Епитафиос.
Тивко тргна по нив;
таму никој не го препозна.
Само мајка му го виде Тодорис —
само таа го позна —
и испушти нем крик.
„Каде е Панајотис, чедо мое?
Кога ќе се врати?“
„Мајко… не му го најдов телото.
Само душата ми проговори.“