ДОЖИВОТНА ЈАМКА 17

ДОЖИВОТНА ЈАМКА 17

- Не знам зошто ги враќаме работите назад. Но ете, човек понекогаш сака да ја знае вистината. Ако разберев тогаш, набргу, можеби ќе можев некако да му помогнам. Преку тебе, преку чичо.

Тизнаеш колку ме сака чичо.

- Подобро што He сизнаела. Подобро иза тебе и 3a мене, па и за нашиот чичко, кој се направи да не изведе на пат. Какода има пет деца, а не две. Само тоа уште му требаше. Да го доведеме во ситуа-ција политички да заглави! И ние ќе пропадневме. Уште пред него.

Раде почувствува дека Душица се изнервира.

- Како можеш така да размислуваш, толку ладнокрвно, за тешката судбина на Милан. И тебе ти беше другар. Ајде мене оста-ви ме. Мојата Њубов кон него. Заедничкиот живот што пропадна.

Душица молчеше. Потоа почна да зборува сосем тивко. Ка- KO cama 3a себе:

— Немунемало никој да My помогне. Kyrpuot. Никој не знаел дека е во тоа пеколно мачилиште. Толку бил обзирен, што и един-ствениот контакт што можел да го оствари, со кое било живо суш-тество надвор од тој пекол, со мене, неговата сакана, макар преку писмо, не го направил. Не сакал никого да повреди! Знаел дека тоа писмо би било жиг на семејството, на мене! На нашето семејство, за кое бил убеден дека е од другата, „титовата“ страна. Се осудил и натаму Ha Taa страшна самотија, поднесувајќи ја сам својата ужасна мака!

- А што мислиш, во тие години на најголемиот, најостриот судир на нашето раководство со советското, ќе можев јас нешто да сторам за Милан? Веднаш ќе ме исфрлеа од работа и ќе ме затво-реа, само уста кога би отворил во негова одбрана. Ќе мислеа дека сум поврзан со него, дека имаме организација, па дури и дека на-мерно сакал да се ожени со тебе, за да можеме поскриено да рабо-тиме против државата. А вотаква ситуација, чичко ниилиќе морал уште поостро од другите да не нападне, да не обвини, или итој да на- страда!

78 Драгица Најческа

- Ho како, кога тоа немаше да биде вистина, кога не сте ви- новни? - реагираше остро Душица.

—E, Ha Toa прашање не само никој што немаше да ти одгово-ри, но и не би ни смеел некој да го постави. Јас дури за Милана мис-лам дека здробил некаква глупост, за која го ставиле зад решетки.

Не верувам дека имало нешто посериозно. Како и да е, добро си од- лежал. Којзнае колку се изнамачил!

—Toa се обиде и дамиго каже, cera, кога се видовме по толку време. Вели, ме крстија - информбировец. Јас не бев. Но таму ста- нав, на Голи Оток. Тие 3a тоа придонесоа, со невиденото физичко и психичко измачување.

Раде постојано се об5рнуваше де лево де десно, де наназад. И во воздухот имаше уши што можеа да прислушуваат. Патот до ку-ќата му се стори бесконечно долг. Целиот овој разговор, секој збор на сестра My за Милан му длабеше воглавата, како сврдел. Дали на-вистина не можеше да му помогне? Самиот тој, Раде?! Зошто во тие денови беше толку исплашен? Можеби, ако тогаш не скриеше од сестра му, таа ќе помогнеше! Можеби таа ќе бараше други луѓе што ќе можеа да докажат дека е невин. Дека погрешно бил раз- бран. Сакајќи да ја заштити, тој можеби најмногу придонесе да се уништи животот на Милан. И нејзиниот... Целиот беше згрчен. Ни во еден момент не можеше да се сретне со нејзиниот поглед... Не...

сите ќе ги уништеше власта. Целото нивно семејство, заедно со Милана... A зарем Baka не се? И Baka се уништени!!!

- Не ми кажа како заврши средбата со него? - Раде сакаше нешто повеќе да разбере од Душица.

- Подобро да не знаеш. Се однесов како најголема идиотка.

Нема да можам никогаш да сипростам.

- Незборувај глупости!

Душица помолче. Како да собираше сили да продолжи.

- Ни сега не можам да објаснам што се случи со мене од мо- ментот кога Милан тропна на вратата. Кога му отворив. Кога вле- ДОЖИВОТНА ЈАМКА 79 зе. Одеднаш ми се сторикако да нее човекот што сум госакала. Ka- ко да не беше тој со кого сум била подготвена да почнам заеднички живот. Тоа беше некој друг.

...Ce сеќавам дека многу зборуваше. Долго зборуваше. Ка-жуваше за се што издржал во затворот, тука во Б. Па на патот до Голи Оток. Тоа беше толку многу и толку мачно! Боже, низ какви страдања поминал! Почнав да се задушувам. Мислев, секој момент ќе ce онесвестам. Не можев да поднесам даго примам сетотоа. Уш-те повеќе што му се случувало токму нему. На мојот Милан!

Не можев ни даго дослушам тоа што сакаше да миго каже. A тој кутриот се исповедуваше како пред сакана жена. Ми кажуваше за маките...

- Ишто,гопрекина иму рече да зборува за нешто друго? — ce поослободи Раде.

- Тоа даго направев, ќе личеше на нешто! - рече Душица от- како MOMOITYE.

— A ти, што направи? - беше упорен Раде. Се обидуваше кол- ку може повеќе да разбере.

- Штонаправив? Нешто најмизерно! Излегов Ha скалите иго оставив сам во собата!

-Е ,дурисегане можам ia Te разберам! Цел живот сиго упро-пасти заради него... Ама пречек! - Раде навистина беше изненаден.

Душица молчеше. Потоа со некој длабок, необичен гласи со нешто фатално, застрашувачко во него, продолжи:

- Можеби е најдобро што излезе така... Мислам дека и тој сфати дека за што било... е Доцна. Зошто да си создаваме празни илузии? Тој е сосема уништен... И јас истотака!

- He зборувај глупости, -и свика Раде и силноја стегна 3a pa- MOTO.

- Не ce Toa глупости... Наскоро Ke останеш без помалата cec- тра.

Раде се стресе. Се уплаши од зборовите на Душица. И го свр-

80 Драгица Hajuecka те лицето KOH себе. Бараше да прочита друго нешто Bo Hero. Toa му се виде уште побледо. Поизнемоштено од кога било. Болка го за-стега во градите. Му се стори дека тука Ke се сруши, пред неа. Боже, како ќе живеам понатаму ако навистина се случи таква трагедија, --си помисли. He, тоа не смее да биде, се обиде сам да се утеши. Треба да се растрчаат и по други доктори. Да разговара со чичкото. Да се бараат ако треба доктори и во странски земји. Се да се продаде. Не му треба куќа. Ништо не му треба. Како можеше досега да се чека ако € Taka сериозна работата со нејзиното здравје? Зошто нему ни-кој за тоа отворено не му кажува? Уште утре рано ќе оди кај Вера.

Не може од него таа да крие ако на Душица поради нарушеното здравје животот ие во опасност. Па и мајка му мора да знае. И чич-ко му. Да се презема нешто итно.

Душица разодуваше по градбата.

- Внимавај, — ja предупреди Раде. - Има многу шајки на шти- ците. Да не згазнеш на некоја.

--Големаработа... Итакаитака...

- Навистина сакаш да ме нервираш. Зборуваш неконтроли- рано...

-- Добро де,ајде така нека биде...

Раде гледаше на градбата без радост. Му се стори дека и Ду-шица исто се чувствува...

--Слушај, сестричке. Уште денеска да сиго побарала Милан!

- Ти се шегуваш! Сметај дека Милан е мртов, дека сестра ти Душица е мртва... Да си немаш никаква надеж...

- Да бешепомала, Ke Te натепав. Сериозно ти велам!

Душица гласно се изнасмеа, како што не беше ја слушнал да се смее одамна.

- Аконесакашти, бидејќитака неубаво си постапила, кажии на Верадаго побара. Да му се извини во твое име. Нека му каже де-Ka психички He си била подготвена за таа средба... И што било друго во таа смисла.

ДОЖИВОТНА ЈАМКА 81 Душица одеднаш стана сериозна, дури нервозна.

- Ајде да го оставиме Милан. Веќе претеравме. Не можеме да ги силиме работите да бидат онакви какви што не можат да би- дат.

Раде сфати дека треба за нешто друго да почнат разговор. На крајот иќе се скараат.

*x Kx Xx Телефонот упорно 5вонеше. Раде слушаше kako низ сон. He, тоа изгледа некој 5вони на вратата. Како можат толку рано да SBO-Hat? Стана. Одвај ги движеше нозете, како пред парализа. Реско ja отвори вратата. Немаше никој. Пак легна. Јас изгледа халуцини- рам. Кој може да 5вони ноќно време? Освенако има некој итен слу- чај во милиција.

-- Раде, денеска те фатила Mp3aTa, ги остави со саати работни-ците да те чекаат, - го слушна остриот глас на мајка My.

— Коиработници? - Раде пак мислеше дека тукушто легнал.

- Ама ти изгледа уште не си разбуден?! - го слушна набрзо потоа уште поостриот гласна мајка му.

— Tunak, одзори ме будиш! - грубо и свика Раде.

- Какви зори те спопаднале... Ајде станувај тука! Пладнето наближало - мајка му не замолчуваше ни за момент.

- Цел свет ce шекнал... Сега легнавме, и уште не заспани, ајде станувајте.

— CraHyBaj тука да не ти истурам кофа со вода, па веднаш ќе видиш кога си легнал и кога треба да станеш, - мајка му беше Ддош-ла до самиот негов кревет и изгледаше дека сериозно мисли да ја оствари заканата.

Стефка потоа ја тргна завесата. Силно сонце му блесна во лицето. Ги замижа уште повеќе очите. Рипна брзо и седна вкревет.

- Навистина си немилосрдна. Ако би знаела какви двајца лу-

82 Драгица Најческа даци имав ноќеска Ha исштување, ќе ме оставеше барем уште мал-ку дапоспијам. Ми ce закануваа дека ќе ме убијат. Нарипуваа Ha Me- не. Одвај ги спречи обезбедувањето да не ме повредат. Немој да се уплашиш ако дојдат тука. Во последно време се некои такви ганг-стери ми се паѓаат - те овој со нож ќе ме прободе, те оној цел шар-жер со куршуми ќе истури во мене... Што да ти расправам. Дури, си велам, ама немој пред никого да кажуваш - намерно да не ми ги да-ваат најтешките случаи. Сега, неодамна, не викна претпоставени-отини нареди - само со полн Шиштол да се движиме! [1a дурии дома

- пиштолот полн под перница! A ти се чудиш зошто немирно CITH- jam! Да незборуваме колку часови ми остануваатза спиење.

- Незнамштодативелам. Но, куќата најмногу тебе титреба.

Треба да се жениш. Дечиња да гледаш, - зборуваше посмирено Maj-ка му... И стана жал за него.

- Уште 3a жена идеца останало место. Jac He знамглавата кај МИ е. Туку кажи што да правиме со Душица. И поради неа немам сон. Да си најдеше некој да се промажи.

-- Го погодивремето. Баш сега кога пак се најдоа со Милан.

— Каковти Милан! Не бидува ништо од таа врска. Тука се е закопано. Таа самата ми кажа. Гокму сега можеби е најповолно време. Сега кога сфати дека за ништо си ги изгуби годините...

— Идавидам неверувам сестра ти сосем да се откаже од него.

A идае така, за друг не ни помислува. Зошто ме боли душава. Од толку деца, само Вера одвај некако се промажи.

— Taka Hu била среќата, -рече Раде и неколкупати се прозев- на.

-- Секој сија прави сам среќата...,а за она пред малку што 300-руваше, за работата, знам дека не ти е лесно со тие отпадници да се расправаш. Но, мислам дека не треба да им се плашиш. Тие се взат- воритреба тие да се плашат од тебе, од вас иследниците, а не вие од нив... E, ama кукавица систанал! - се обиде да направи некаква шега мајка му.