Дел 15 – Повеќе прашања Колку и да не сакам оваа серија да ја претворам во кол - Part 02

Колку и да звучи ова неверојатно и бизарно, тоа е вистина. Сè започнува во училиште каде што децата се учат да веруваат дека Македонците се Грци и како што овие деца растат, а некои стануваат учители, тие за возврат ги учат новите деца да веруваат дека Македонците се Грци и циклусот на лаги продолжува. Како да го знам ова? Јас лично се сретнав со тоа, но тоа не е она што ме принуди да пишувам за тоа. Неодамна добив лут мејл од Пит Кондоф кој можеби го знаете од Канадско-македонското историско друштво во Торонто, Канада. Тој е еден од нејзините основачи. Пит бил лут поради тоа што му се случило на неговиот внук на универзитетот.

Проблемот започна кога професорката на внукот побара од студентите некои основни информации за таа подобро да се запознае со нив. Кога внукот на г-дин Кондоф го прашале за неговото етничко потекло, тој одговорил: „Македонец“, на што неговиот професор му возвратил: „Тогаш мора да си Грк!“ Зошто професор на истакнат канадски универзитет би помислил дека Македонецот е „Грк“?

Внукот на г-дин Кондоф е Канаѓанец од четвртата генерација.

Семејството Кондоф живее во Северна Америка уште од раните 1900-ти, дури и пред Македонија да биде нападната и окупирана во 1912 година и поделена во 1913 година од Грција, Србија и Бугарија. Значи, технички, семејството Кондоф нема апсолутно никаква врска со Грција. Како млад, таткото на Пит емигрирал во Соединетите Држави додека Македонија сè уште била окупирана од Отоманската империја.

Да биде поправен од неговиот професор, кој всушност одел против неговите сопствени верувања, не само што беше изненадување, туку и шок за внукот на Пит. Што му велите на вашиот професор кој штотуку направи огромна грешка?

Сигурен сум дека ова е дилема со која многу Македонци се соочуваат не само на училиште, туку и на нивните работни места, па дури и на забави и излети. Тоа е фрустрирачко, а понекогаш и загрижувачко. Дали се расправате со луѓето и се соочувате со потсмев затоа што тие „сфатиле дека сте неуки за сопствениот идентитет“ или „дали го прифаќате тоа што го велат“ и молчите и трпите пустош и понижување во тишина?

Пит Кондоф и неговата сопруга Мери се активни учесници во македонската заедница ширум Северна Америка од нивната младост. Тие цел живот се бореа за правата на Македонците и Пит, бидејќи и самиот беше просветител, беше многу лут поради инцидентот. Како може професор на канадски универзитет да не знае за Македонците? Уште полошо, како може канадски професор да користи „грчка пропаганда“ против Македонец, можеби дури и без да знае? Зошто и колку често се случува? Ова се некои од прашањата што го мачат г-дин Кондоф?

Сега некои од вас можеби ќе помислат „Па што е голема работа? се прават грешки, проста грешка беше што е штетата во тоа?

Па, да се нарече Македонец „Грк“ е исто како црнец да се нарекува „роб“ или северноамерикански домороден човек „дивјак“. Тоа е многу понижувачко и повредливо и собира непријатни спомени од болните искуства од минатото. Па зошто професор кој НИКОГАШ не би нарекол црнец „роб“ или домороден човек „дивјак“ би го нарекол Македонецот „Грк“?

Оваа мисла го прогонува г-дин Кондоф од денот кога дознал.

Од инцидентот Пит Кондоф енергично води кампања за да ги информира различните универзитети и едукатори за овој проблем. Г-дин Кондоф смета дека проблемот не е во самите просветни работници, туку во образовниот систем. Со години информациите за Македонците се собираат низ Грција и Грците ги искривуваат за да одговараат на нивната агенда. Со доаѓањето на катедрите „Класици“, современите Грци беа многу влијателни во западните универзитети и беа одговорни за составување на историјата на Балканот, особено на античката историја. Без никакво противење од Македонците, Грците ја ревидираа историјата, нормално во нивна полза, а за жал на штета на Македонците. Грците со текот на годините внимателно ги позиционираа своите „специфични гледишта“ за тоа кои се Македонците како дел од нивната историја за која г-дин Кондоф верува дека е намерно направена и дизајнирана да го заведе светот за Македонците.

Едно е малку безопасно да „претерате“ за да одговарате на вашата агенда, но друго е да користите „претерувања“ за да ја избришете цела култура и да и ги одземете нејзините земји и наследство.

Ако е точно дека „законот е слеп за незнаење“, тогаш „несвесното ширење лажни информации кои придонесуваат за пропаст на култура“ би претставувало „кршење на законот“.

Само затоа што луѓето не знаат дека кажуваат лаги не значи дека не предизвикуваат штета! Г-дин Кондоф силно верува дека самите просветни работници се жртви на оваа „грчка пропаганда“ која се учи во нашите училишта повеќе од еден век. Г-дин Кондоф силно верува дека нашите воспитувачи се етички луѓе кои НЕ би ширеле доброволно нечија штетна пропаганда доколку знаат дека тоа е пропаганда. Прашањето овде е како да ги информираме нашите воспитувачи дека некои од она што го учат на нашите деца може всушност да бидат нечија пропаганда?

Ниту еден просветител не би го нарекол Македонецот „Грк“ кога би знаел какви злодела направиле Грците врз Македонците. Ниту еден просветител никогаш не би го нарекол Македонецот „Грк“ ако знаел дека Гиковите употребувале и сè уште користат сила за да ги асимилираат Македонците со цел да ја искоренат македонската култура и да го узурпираат македонското наследство.

Која интелигентна и цивилизирана личност, која го посветила својот живот на учење и правење на нашиот свет подобро место, би се согласила да промовира грчка расистичка пропаганда дизајнирана да им ја одземе земјата, името, јазикот и наследството на Македонците, ако знаеле дека тоа е навистина пропаганда? Повеќето воспитувачи се посветени на зачувување на културите, а не на нивно уништување.

Затоа, императив е сите да разбереме дека денешните Македонци се преживеани од бруталната грчка културна војна што се водела против Македонците од 1912 година и не само во Грција, туку и во целиот свет, војна која ги чинела Македонците животи, лична слобода, јазик и достоинство. Овие Македонци се преживеани од „културниот геноцид“ и не само што заслужуваат признание туку и почит за нивното страдање.

Навистина е погрешно да се нарече Македонец „Грк“ колку што е погрешно да се нарече црнец роб. Ако мислите дека Грците им згрешиле на Македонците, ве молиме престанете да ги нарекувате „Грци“. Имаат свој идентитет, наречете ги Македонци! Ве молиме престанете со злоупотребата.

Г-дин Кондоф верува дека образовниот систем мора да ја преземе одговорноста за своите постапки прво со идентификување и отстранување на она што се смета за „политички мотивирана пропаганда“ од нивните наставни програми. Ако универзитетите се грижат за правата на сите луѓе, тогаш зошто да не им дозволат на нивните едукатори да го предаваат „македонското искуство“. Ако има разлики во мислењата меѓу Македонците и Грците, тогаш кажете ги двете страни на приказната. Време е на Македонците да им се даде можност да ја кажат својата страна од приказната.

Исто така, време е светот да дознае за другата страна на Грција и што направила за (1) да си го обезбеди сопственото место во светот и (2) да го користи своето „место“ како лост за узурпирање на историјата на Македонија. Но, нашата тема денес овде не е за самата „историја“ туку за тоа како Грција ја искривува историјата за да му го ускрати идентитетот, културата и основните човекови права на македонскиот народ.

Со тоа што го нарекувате Македонец „Грк“, вие всушност несвесно ги навредувате сите Македонци и им го негирате нивното најосновно човеково право, правото да егзистираат како Македонци. Еден Македонец знае дека не е „Грк“ и ако му го ускратите правото да бидат македонци, тогаш што очекувате да бидат? Зарем не е доволно што Македонците страдаа цел век под грчко угнетување? Дали навистина ни требаат западни универзитетски професори кои ги нарекуваат „Грци“? Кога ќе заврши злоупотребата?

Сакам да разјаснам дека не ги обвинуваме воспитувачите што го предаваат она што го учат, но во исто време не можеме само да седиме со скрстени раце и да бидеме сведоци на газење на нашите човекови права. Затоа апелираме до секој читател да го направи својот дел и да се погрижи нивните локални училишни одбори и универзитети да бидат добро запознаени со овој проблем. Македонците не се „Грци“ и се противат да се нарекуваат „Грци“ затоа што нарекувајќи ги „Грци“ не само што ги злоупотребувате и навредувате туку несвесно ги газите нивните човекови права. Македонците имаат право да се нарекуваат Македонци не само затоа што се Македонци туку затоа што го имаат тоа право според меѓународното право.

Колку и да сакаме да им дозволиме на нашите професори слобода да предаваат што и да сметаат дека е соодветно, ние исто така имаме одговорност да ги заштитиме правата на оние кои погрешно се претставени. Наша должност е и да се погрижиме да се поправат „грешите од минатото“. Затоа апелираме до секоја образовна институција да ги преиспита своите политики во однос на Македонија и Македонците.

Добро ни е познато таканаречениот „грчки придонес“ во западноевропската култура, но како Македонци и ние имаме свое искуство со Грција и досега не беше пријатно!

„Европизација на масовното образование и препишување на историјата Втората област каде што претставниците на ЕУ се обидоа да ја измислат Европа како категорија на мислата е образовниот сектор. Ова е најсликовито сумирано во идејата за „воведување на европската димензија“ во националните училишни програми, учебници и универзитетски наставни програми.

Централно место во процесот на конструирање на кој било нов политички поредок е мобилизацијата на историјата и меморијата. Како што нè потсетуваат Андерсон (1983), Гелнер

(1983) и Хобсбаум (1990), масовното образование - заедно со регрутирањето, оданочувањето и државното насилство - беа најважните технологии за всадување на националистичката свест кај народите од појавените национални држави. Поради оваа причина, претставниците на ЕУ сега ја нагласуваат важноста од препишување на историјата од европска перспектива за да се оспори националистичката пристрасност на традиционалните начини на настава и учење (Бругманс 1987). Но, како изгледа историјата од оваа „европска перспектива“?

Типично, историографијата на ЕУ - како и погледот на Сетон-Вотсон за европската култура - ги претставува последните 3.000 години од европската историја како еден вид морална успешна приказна: постепено здружување во облик на европската заедница и нејзините институции. Според оваа концепција, европската историја е еволутивен процес кој започнува со „праисторијата“ (каде клучните фази вклучуваат хомо еректус, мегалитска цивилизација, неолитските револуции и бронзеното доба), пред да се унапреди во ерата на класичната антика.

Резултатот е дека европскиот идентитет е прикажан како краен производ на прогресивното искачување низ историјата - иако многу селективна историја - од античка Грција и Рим, до ширењето на христијанството, научната револуција, добата на разумот, просветителството и триумф на либералната демократија. Овие клучни епизоди на тој начин стануваат палимпсести за суштинската европска културна заедница:

„јадрото на Европа“ чии заеднички врски лежат во нејзиното заедничко наследство, морална надмоќ и културен континуитет.

Изборот на ЕУ за „ЕРАЗМУС“ и „СОКРАТЕС“ како акроними за нејзините две главни програми за образовна размена е мал пример за ова. Друг е таргетирањето на Акропол и Света Гора како два најголеми проекти финансирани од ЕУ во рамките на нејзината иницијатива „Зачувување на археолошкото наследство на Европа“.

Се чини дека француските историчари дадоа особено забележлив придонес во обидите на ЕУ да ја препише историјата. На пример, во еден неодамнешен учебник по историја спонзориран од ЕУ, Анри Бругман (поранешен ректор на Колеџот на Европа) има есеј со наслов: „Европа: заедничка цивилизација, судбина, вокација“ (Бругманс 1987:11). Во истиот том, Џорџ Пфлимлин (1987:9) ги опишува последните 3.000 години од европската историја како „чудото европско“.

Слично, историчарката Хелен Арвеилер тврди дека навистина постои „суштинска Европа“: „Сите народи (Валери вели „раси“)

и сите земји кои пак биле романизирани, христијанизирани и подложени – барем ментално – на грчката дисциплина, се темелно Европски… Секаде каде што имињата на Цезар, Каиј, Трајан и Вергилиј, секаде каде што имињата на Аристотел, Платон и Евклид истовремено имале значење и авторитет, тоа е Европа“ (Ahrweiler 1999:32).

Идејата дека европското културно единство е засновано на заедничка древна цивилизација е привлечна за архитектите на политичката интеграција и јасно информира голем дел од нивната кампања. Меѓутоа, проблемот со таквиот поим е што тој ја рефицира застарената идеја за културите како фиксни, унитарни и ограничени целини што е и социолошки застарена и политички опасна. Како што вели Питерс (1951:5), „она што се рециклира како „европска култура“ е формирање на елитен империјален мит од деветнаесеттиот век“. Официјалните претставници на ЕУ и креаторите на слики, сепак, продолжуваат да се потпираат на „класичните“ слики во нивната потрага да ги идентификуваат суштинските елементи на европската култура и покажуваат мала чувствителност кон постколонијалните критики на западниот ориентализам.

Вообичаено, претставниците на ЕУ ги оправдуваат своите обиди да го промовираат препишувањето на историските книги за да ја одразат „европската перспектива“ со образложение дека тоа е неопходно за борба против хегемонијата на националистичката идеологија, која тие ја сметаат за примарна пречка за европската унија. Резултатот, сепак, е дека националистичката идеологија е едноставно заменета со новата идеологија на „европеизмот“. На пример, пишувањето во една неодамнешна брошура за „информации“ за ЕУ, Паскал Фонтен (поранешен шеф на кабинетот на Моне и директор на Информативната канцеларија на Комисијата во Париз) го прикажува напредокот на „европскиот идеал“:

„...во деветнаесеттиот век, тоа беше инспирација за поетите и романтичарите, за да биде искривено од освојувачите кои сакаа да ја оправдаат својата страст за моќ. Меѓутоа, тоа не дојде до целосно изразување во практична форма, се додека неколку храбри, визионерски државници не решија да стават крај на загубата на животи што изгледаше како неизбежен исход на конфликтите меѓу националните држави“ (Фонтејн 1991:5 )

Така, вистинските спасители на Европа не се водачите на Отпорот или сојузниците, туку Моне, Спакс, Шуман, Де Гаспари и Аденауер: овие „државници-визионери“ станаа симболични чувари и предци на „европскиот идеал“. Но, ако Европа симболизира мир и просперитет, националната држава се толкува како агент на конфликт и војна. За да го заврши овој херојски мит за себе, ЕУ, исто така, произведе серија филмови и видеа за дистрибуција до училиштата, колеџите и локалните власти. Тука спаѓаат „Жан Моне, таткото на Европа“,

„Европско патување“ (џингоистичка историја на различни фази достигнувања и иднината на европската интеграција); „Дрвото на Европа“ ([а]оригинална карактеристика што ќе ги направи сите Европејци свесни за заедничките корени на нивното минато“); и „По дваесет века“, кои истражуваат 2.000 години европска историја и ги прикажуваат „заедничките искуства на Европејците на политичко, интелектуално и културно ниво“ (Европска комисија 1991:1-5).

Том на Жан Батист Дурозел (1990), Европа, историја на нејзините народи, претставува уште поамбициозен обид за повторно конфигурирање на историјата. Овој магнум опус од 416 страници – дел учебник, дел манифест – ја отсликува историографијата имплицитна во дискурсите на ЕЗ за културата. Првото поглавје се отвора со сликата на силување на грчката божица „Европа“ и продолжува да разговара за географската сложеност и уникатноста на континентот (sic) на Европа. Третото поглавје ги опишува Келтите и Тевтоните како првите Индоевропејци. Четвртото поглавје продолжува под насловот „Класична антика: грчка мудрост, римска величественост“. Петтото поглавје („Првите четири века од нашата ера на Запад“) е посветено исклучиво на ширењето на христијанството. Седмото поглавје е долга дискусија за тоа дали империјата на Карло Велики ги означува „почетоците на Европа“. Осмото поглавје („Европа под опсада“) се отвора со живописна слика на сарацени кои веат банер на коњи -„европската цивилизација“ на тој начин недвосмислено се поистоветува со христијанскиот свет кој се брани од воскреснатите сили на исламот. Книгата продолжува на сличен начин сè до поглавјето седумнаесет (Патот до европската катастрофа“) кое се занимава со национализмот. Поглавје осумнаесет („Европа се уништува себеси“) кое го опфаќа периодот 1914-1945 година, и конечно поглавје деветнаесет, „Закрепнувањето на Европа и надежите кои повторно се креваат“, кое се фокусира на „креаторите на Европа“ и „изградбата на Европа во лицето на гализам“. Нето резултатот е дека европската историја е претставена како приказна за разумот и единството кои триумфираат над неединството и национализмот - апотеозата на проектот на просветителството, или она што Волф (1992:5) го нарекува „историјата како генеалогија на напредокот“. Тоа е секогаш селективно, санирано и типично херојско препрочитување на минатото, кое систематски ги исклучува или игнорира помалку благородните аспекти на европската модерност како што се историјата на ропството, антисемитизмот, колонијализмот или империјалното освојување. Заклучокот на авторот дека историјата на Европа е означена со „општо или запирање на растот на сочувството, хуманоста и еднаквоста“ (Duroselle 1990:413), едноставно го потврдува ова толкување. Историјата, се чини, е исто толку за „заборавање“ колку и за сеќавање и толкување на минатите настани“.

Извор:

„Европа културна конструкција и реалност“, уредено од Питер Нидермулер и Бјарне Сколунд, страници 59 до 61 По читањето на горенаведеното, дали некој сè уште мисли дека има простор во Западна Европа за Македонија? По кажаното и направеното, дали Македонците навистина мислат дека се добредојдени во Европската Унија?

Дел 18 – Асимилација Тешко е да се убедат Македонците дека Грците постојат кога повеќето „Грци“ за кои знаат дека се всушност асимилирани Македонци, некои нивни роднини. Денес има стотици илјади Македонци кои ќе сведочат дека имаат членови на семејството кои се идентификуваат како „Грци“. И јас имам членови од поширокото семејство кои се идентификуваат како „Грци“. Но, како може тие да бидат „Грци“, наводно единствена етничка група различна од мојата, кога всушност знам дека делиме заеднички прабаби и прадедовци за кои знам дека биле Македонци?

Таканаречените „Грци“ кои денес живеат во грчка окупирана Македонија се или асимилирани Македонци, како моите пошироки роднини, или други асимилирани, увезени етнички групи како Власи, Албанци, Христијански Турци, Руси итн.

Грчката влада официјално не признајте која било од „етничките групи“ кои живеат каде било во окупираната Македонија од Грција, што е грчка практика од 1912 година кога Грција заедно со нејзините партнери Србија и Бугарија ја нападнаа, окупираа и ја поделија Македонија.

Така, и покрај грчките обиди да се прикаже „гркот“ како „уникатна етничка припадност“ со корени што се протегаат уште од античките времиња, зборот „грчки“ не е ништо повеќе од збор „чадор“ што дефинира критериуми и метод со кој различни етнички групите се асимилираат и се прават „Грци“.

„Грк“ не е етнички термин и за да се биде „Грк“ по избор треба само да се напушти нивната вистинска „етничка припадност“, име и јазик и да се прифати грчко име, грчкиот јазик и да се претплатите на „Хеленскиот клуб“ да се биде потомок на старите Грци.

Во ова поглавје ќе ги испитаме грчките асимилаторски политики и практики во Македонија од 1850-тите, со цел подобро да разбереме како вештачки е создаден „грчкиот идентитет“ во Македонија.

Она што повеќето Македонци од крајот на 19 и почетокот на 20 век не го знаеле е дека „Грците“ со кои се сретнале од 1850-тите воопшто не биле „Грци“ туку асимилирани Словени, Албанци, Власи и други етнички групи. Асимилацијата на етносите во „грчкото“ јато не започна само со Македонците; добро се практикувало многу порано на Пелопонез, Епир и Тесалија со Словените, Албанците и Власите кои живееле таму.

Како што покажавме во претходните поглавја, „хеленизацијата“ била измислена во Западна Европа од страна на филхелените, а потоа првпат се применувала во раните 1800-ти во регионот на Грција денес познат како Пелопонез. Целта во тоа време беше да се истераат Османлиите, да се формира „грчка“ држава и да се воскресне таканаречената „грчка цивилизација“ која постоела во тој регион пред околу 2.500 години. Она што филхелените не успеале да го разберат или воопшто не им било грижа е дека луѓето што живееле во тој регион во тоа време не биле потомци на старите, туку потомци на словенски, албански и влашки доселеници кои мигрирале во тој регион два милениуми по античките исчезнаа.

Целта на филхелените била да ги „просветли“ овие доселеници и да ги научи да веруваат дека се потомци на древните и со всадување на јазикот и манирите на старите во нив, да ги направи нивни потомци. Изненадувачки, процесот функционираше бидејќи многу Словени, Албанци и Власи ја прифатија идејата и почнаа да се однесуваат како навистина да се потомци на старите.

За да ги натераат овие луѓе да заборават кои се и да им дадат нови идентитети, грчките власти, со помош на нивните филхелени покровители, воведоа нов јазик, антички мртов јазик и ги преименуваа сите луѓе и имињата на местата во грчки звучни имиња. Да звучат автентично и „преживеани од времето“ секаде каде што е можно современите имиња биле заменети со антички.

Од старите карти и документи знаеме дека повеќето села и други имиња на места на Пелопонез пред создавањето на грчката држава биле од словенско потекло, но до крајот на 19 век сите биле променети во грчки звучни, практика подоцна во Грција. користени во Македонија во текот на 1920-тите и 1930- тите.

Во времето кога Грција ја окупираше Македонија во 1912 година, луѓето и имињата на местата на Пелопонез, Тесалија и Епир веќе беа сменети.

Асимилацијата и процесот на елинизација во Македонија започна во раните 1850-ти години со воведувањето на Грчката патријаршија црква. Процесот беше забрзан кон крајот на 1870-тите откако Русија беше ослободена од Отоманската империја и вратена на Османлиите од страна на западните сили. Кога Грција сфати дека македонското прашање не е решено и знаеше дека има шанса да приграби македонски територии, ја забрза својата политика на „хеленизирање на Македонците“ преку воведување на повеќе Патријаршиски цркви и грчки училишта.

Бугарија го направи истото преку воведувањето на бугарската егзархиска црква и бугарските училишта.

Потоа, кога Македонија беше нападната окупирана и поделена за време на Балканските војни во 1912 и 1913 година, сите три окупаторски држави (Грција, Србија и Бугарија) започнаа процес на присилна асимилација. Првиот чекор што Грција го направи беше да ги протера сите муслимани од нејзините окупирани територии од Македонија. Вториот чекор беше протерување на сите оние кои одбија да ја напуштат Егзархиската црква во корист на Патријаршијата. На грчката армија и беше дадено слободно владеење да прави што сака и како резултат на тоа многу Македонци беа убиени, силувани, мачени, ограбени и многу села беа запалени, а стотици илјади останаа без покрив над главата.

За жал, никој од луѓето кои ги извршиле овие злосторства не е казнет и никогаш не е задоволена правда за македонскиот народ.

По завршувањето на Првата светска војна и откако Грција се етаблира во Македонија, започна политика на преименување луѓе и места. Променети се презимињата и имињата на сите народи, како и имињата на градовите, селата, езерата, реките, планините итн. Македонските лични имиња беа заменети со грчки звучни и запишани во личните карти на народот.