Радовиш

Преглед

Преглед на градот

Запознајте го Радовиш.

Јасен вовед во градот, неговиот предел, луѓето, историјата и пошироката општина.

Радовиш лежи во Струмичко-радовишката Котлина, под Плачковица, на пресекот на патиштата од Вардарската Долина, Струмица и источните планини. Општината ги обединува градот, плодните полиња, рударските предели и 35 села — од пристапни рамничарски заедници до раселени планински населби.

Градот е забележан во извори од османлискиот период и се развивал како пазарно и занаетчиско средиште за околните села. Земјоделството, сточарството и регионалната трговија останале важни, а отворањето и проширувањето на рудникот за бакар Бучим во XX век му додале силен индустриски слој на локалното стопанство.

Радовиш е културно разновиден, а македонските, турските и јуручките традиции се присутни во храната, јазикот, музиката и селскиот живот. Карамановите поетски средби му оддаваат почит на младиот радовишки поет и партизан Ацо Караманов, додека пеливанството, локалните фестивали и верските празници го поврзуваат општинскиот живот со поширокиот југоисточен крај.

Современиот посетителски предел се протега надвор од градското средиште, до патеките на Плачковица, манастирот „Свети Ѓорѓи“ кај Ораовица, селската архитектура и земјоделските прехранбени традиции. Современата црква „Света Троица“ е истакнат градски белег, а општинските плански документи сè повеќе ги нагласуваат селскиот туризам, грижата за животната средина и предизвикот да се одржат малите населби.

Пописот од 2021 година забележал 14.460 жители во самиот Радовиш и 24.122 во пошироката општина; 9.662 лица живееле надвор од градската населба. Разликата меѓу урбаното јадро и околните населени места е важна за македонската демографска статистика и за разбирање на секојдневниот живот во општината.

Географија

Историја

Занимливости

1. Триесет и пет села, тринаесет ненаселени

   Општинската урбана ревизија наведува 35 села надвор од Радовиш; 22 биле населени, а 13 заведени како ненаселени, што јасно го покажува размерот на руралното иселување.

2. 24.122 жители во 2021 година

   Пописот од 2021 година изброил 24.122 жители во Општина Радовиш, од кои 14.460 живееле во градот.

3. Плачковица се издига над котлината

   Масивот Плачковица влијае врз климата, водите, биолошката разновидност и пределот за активности на отворено, создавајќи остар контраст со топлата земјоделска котлина под него.

4. Бакарот во Бучим

   Рудникот за бакар Бучим е пресуден дел од современото индустриско стопанство на Радовиш и од пределот околу селото Бучим.

5. Старо и ново кај Ораовица

   Манастирското место „Свети Ѓорѓи“ северно од Ораовица спојува остатоци поврзани со постара средновековна основа и обновен комплекс од XXI век.

6. Поезијата го памети Ацо Караманов

   Во Радовиш се одржуваат Карамановите поетски средби во спомен на локалниот поет и партизан Ацо Караманов, кој загинал на само 17 години.

Луѓе

• Позната личност Aco Karamanov Radovish-born poet and partisan whose brief body of work became an important part of twentieth-century Macedonian literature.

• Ацо Караманов Книжевност и историја

  Роден во Радовиш; градските Караманови поетски средби го носат неговото име.

  Поет и партизан чие зачувано творештво го вбројува меѓу значајните гласови на современата македонска книжевност, иако загинал на 17 години.

  Извор
• Стојан Стојков Музика

  Роден во селото Подареш, Општина Радовиш.

  Композитор и педагог познат по оркестарски, камерни, хорски и сценски дела, делумно обликувани од македонските музички традиции.

  Извор
• Борче Панов Книжевност

  Роден во Радовиш и активен во културниот живот на градот.

  Поет, есеист и културен организатор чие творештво е објавувано во превод во странство.

  Извор
• Драган Ѓорѓиев Спорт

  Роден во Радовиш.

  Професионален фудбалер кој настапувал за клубови во Северна Македонија и во странство.

  Извор
• Сибел Реџеп Музика

  Родена во Радовиш, а како дете се преселила во Шведска.

  Шведско-македонска пејачка што стекнала широка познатост преку шведските натпревари „Идол“ и „Мелодифестивален“.

  Извор
• Коста Манев Спорт

  Роден во Радовиш.

  Професионален фудбалер кој настапувал за клубови во Северна Македонија, Финска и Босна и Херцеговина.

  Извор
• Тиме Андонов Политика

  Роден во Радовиш.

  Инженер и политичар кој бил пратеник во Собранието на Република Македонија.

  Извор
• Ванчо Чифлиганец Стопанство и политика

  Роден во Радовиш и поврзан со рударскиот и деловниот живот на крајот.

  Стопанственик и поранешен пратеник во Собранието на Република Македонија.

  Извор

Села и манастири

Вклучени се 35 села и рурални населби.

• Али Коч Населено село наведено во општинската урбана ревизија. Извор
• Бучим Населено рударско село покрај комплексот за бакар Бучим. Извор
• Воиславци Населено рамничарско село западно од Радовиш. Извор
• Дамјан Населено село во западниот дел на општината, близу археолошки и рударски предели. Извор
• Злеово Населена селска населба во Општина Радовиш. Извор
• Ињево Големо населено село непосредно јужно од Радовиш. Извор
• Јаргулица Населено земјоделско село во Радовишката Котлина. Извор
• Калаузлија Населено село што ја одразува македонската и турската културна географија на општината. Извор
• Калуѓерица Населено село на источната страна од Радовишката Котлина. Извор
• Козбунар Населена селска населба во Општина Радовиш. Извор
• Коџалија Населено село во разновидниот рурален предел на општината. Извор
• Ораовица Големо населено село северно од Радовиш, близу манастирскиот комплекс „Свети Ѓорѓи“. Извор
• Подареш Големо населено село и родно место на композиторот Стојан Стојков. Извор
• Покрајчево Населено рамничарско село близу Радовиш. Извор
• Прналија Населено село со силно присуство на турската јуручка култура. Извор
• Раклиш Населено село непосредно јужно од Радовиш. Извор
• Смиланци Населено село кон Плачковица и појдовна точка кон селските предели и пешачките патеки. Извор
• Сулдурци Населено земјоделско село во Радовишката Котлина. Извор
• Супурге Населена селска населба во Општина Радовиш. Извор
• Тополница Населено село регионално познато по турските и јуручките традиции и пеливанската култура. Извор
• Шипковица Населено село во Општина Радовиш. Извор
• Штурово Населена селска населба близу Радовиш. Извор
• Али Лобаси Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Држанци Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Дурутлија Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Каралобоси Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Караџалар Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Ново Село Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија; различно е од другите македонски населби со истото име. Извор
• Папавница Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Погулево Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Саригол Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Худаверлија Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Чешме Маале Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Шаинташ Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор
• Ќоселија Заведено како ненаселено во општинската урбана ревизија. Извор

Фотогалерија (33)

• Радовиш виден од височина: покриви со црвени ќерамиди и станбени блокови во преден план, со широко зелено поле што се протега до планините.
• Поплочен плоштад во Радовиш со ниска скалеста фонтана, дуќани и станбени згради во позадина, голема ела и неколку луѓе што пешачат.
• Голема црква од светол камен во Радовиш со централна зелена купола, помали куполи и висок ѕвоник, зад ниска ограда.
• Тераса на кафуле во Радовиш под бели чадори за сонце, со грмушки во саксии, цвеќиња во глинени садови и луѓе што седат на маси во сенка.
• Радовиш одозгора: куќи со црвени покриви меѓу зелени дрвја во преден план, со широко плодно поле и далечни планини во позадина.
• Модерна двокатна зграда во Радовиш со темна стаклена фасада и натпис на покривот, со раззеленето дрво и потстрижена жива ограда напред.
• Влажна улица во Радовиш под темно бурно небо, со одраз на бели станбени блокови, есенски дрвја и улични светилки.
• Раззеленето дрво прави сенка врз низок тулен ѕид од фонтана на плоштад во Радовиш, со излози и жолти ѕидови во позадина.
• Радовиш одозгора, со покриви од црвени ќерамиди, црква со купола и станбени блокови меѓу зелени дрвја, и ридови во позадина.
• Скалеста пирамидална фонтана на плоштад во Радовиш, со варосани куќи со балкони, скали, ела и паркирани автомобили во позадина.
• Пешачка улица во Радовиш гледана одозгора, со заоблени камени скали, црвено-крем настрешница на кафуле, дрвја и луѓе што пешачат.
• Плоштад во Радовиш виден под гранки од дрвја, со украсни црни канделабри, заоблена жардиниера од тули, мал споменик и станбени згради во позадина.
• Радовиш од падина: покриви со црвени ќерамиди распослани над зелено поле, со долги сини ридови под небо со распрснати облаци.
• Пешачка улица во Радовиш со дуќани и знак за аптека, синозелен чадор, луѓе што пешачат и возат велосипеди и украсни канделабри.
• Голема спортска сала со сиво-син покрив во Радовиш, зад тревник, млади дрвја и ниска железна ограда.
• Покриви во Радовиш одблизу, црвени ќерамиди и бели куќи меѓу дрвја, со зелена планина и брановидни ридови во позадина.
• Улица во Радовиш со згради со балкони, продавница со стаклен излог, млади дрвја, паркиран автомобил и маси од кафуле на крајот.
• Пешачка улица со дрворед во Радовиш, со зелен чадор за сонце, црвени столови, светилки и луѓе што одат кон станбените блокови.
• Густа низа од покриви со црвени ќерамиди во Радовиш што се издига по падина, со станбени блокови одлево и дрвја меѓу куќите.
• Улица во Радовиш со зграда од тули одлево, затворени зелени чадори, улични светилки, велосипедист и автомобили на патот.
• Поплочениот централен плоштад во Радовиш со скалеста фонтана, ела и низа високи светли станбени блокови со излози во позадина.
• Бела модерна зграда во банкарски стил во Радовиш со темни стакла и столб на покривот, под сино небо со големи бели облаци.
• Радовиш одозгора, со станбени блокови и црвени покриви долу, долга сала со син покрив и зелено поле што се протега кон планините.
• Пешачка улица во Радовиш, со кафуле под црвен чадор, зелени настрешници на дуќани, млади дрвја и две жени што поминуваат.
• Голема црква со купола и висок ѕвоник во Радовиш, преку тревник покрај пат со црвено-жолта ограда и автомобили што поминуваат.
• Луѓе минуваат низ сончев плоштад во Радовиш крај ниска скалеста фонтана, со бели куќи со балкони и излози зад голема ела.
• Маглив поглед кон Радовиш од падина, со темни тополи и зелени дрвја пред црвените покриви на градот и сини планини во позадина.
• Покриви со црвени ќерамиди и бели згради во Радовиш на падина над широко зелено поле, со далечни сини планини под бледо небо.
• Пешачка улица во Радовиш со знак за аптека, пругаст чадор и саксии одлево, маси од кафуле напред и луѓе што се шетаат.
• Црква од светол камен во Радовиш со ѕвоник, зелени куполи и оформено украсно дрво пред неа, под сино небо со бели облаци.
• Радовиш: куќи со црвени покриви распослани под зелени ридови, гледани од шумовита падина.
• Радовиш: Радовишкиот крст, висок челичен решеткаст крст на бела основа, поставен на тревнат рид.
• Радовиш: Домот на културата „Ацо Караманов“, крем зграда со бели столбови и црвени влезни скали.