АТАНАС KATHE HOBCKY - FOYE БАНИЦА (ЛЕРИНСКО)

АТАНАС KATHE HOBCKY - FOYE БАНИЦА (ЛЕРИНСКО)

ВО ВИОРОТ НА ВОЈНИТЕ АТАНАС КАТИНОВСКИ - TOYE БАНИЦА - ЛЕРИНСКА ВО ВИОРОТ НА ВОЈНИТЕ Издавач:

СОЈУЗ НА МАКЕДОНЦИТЕ „МАКЕДОН“ - СКОПЈЕ За издавачот Ташко ЈОВАНОВ, претседател Уредник:

Александар ЃОРГИЕВ Лектор:

Дашела БИШКОСКА Соработник:

Ники АНТЕВСКА Рецензении:

Тодор ПЕТРОВ Јордана ТОДОРОВСКА Графичко уредување и Пооготовка за печат

„МАКФОРМ“ - Скопје Печањг:

ВЕБ ПРИНТ - Скопје Тираж:

500 примероци Изданчето ¢ финансиски потпомогнато од Министерството за култура иа Република Македонија ATAHAC KATHHOBCKH - TOYE

8. 7 | BD 4%

| 1h i be i ју | I | i ТЕН!

ГЕОГРАФСКА ПОЛОЖБА, КЛИМАТСКИ УСЛОВИ И ИМЕТО НА СЕЛОТО БАНИЦА Географска положба, климатски услови и името на селото Баница Баница е едно од најголемите села во ЛДеринскиот округ. Ce наоѓа југозападно, во подножјето на планината Кајмакчалан, однос-но југоисточно од градот Лерин и Леринското Поле. Градот Лерин е оддалечен од селото околу 21 км, кое е во близина на крстопатот ЛДерин-Солув, ЛДерин-К ожани и Битола-Солун и се наоѓа на над-морска височина од 800 до 850 м.

Пред Граѓанската војна во Грција Баница беше населба со околу 2000 жители, со повеќе од 600 куќи и над 500 македонски семејства. Меѓутоа, селото Баница пред Втората светска војна бе- ше многу поголемо, имаше преку 650 куќи, повеќе од 800 селски домаќинства-задруги со над 4500 жители и претставуваше мало гратче. Беше најголемо село во Леринскиот округ. Виорот на Вто- рата светска војна го расели во светот и денес можат да се сретнат околу 1000 семејства со над 4000 жители во Канада, 400 семејства во Австралија со околу 2000 жители, 150 семејства во Југославија со над 600 жители и околу 200 семејства со над 800 жители во другите краишта на светот.

Баница од три страни е заградено со планини, и тоа северо-источно со планината Кајмакчал.. . од која благо се спуштаат па-дините Црвена Локва и Големо Клепало, на југ со планината Божа-нија, а на запад се простира питомото и плодно Леринско Поле и Sw тебе a, FEY AP hata com

4 04 1 а еј ene EAN

[Peer warns ки иако, Ге ои, а | а ay oad A RSTRAT il re ка BI igs he a“ Em ERE ев Bh се надоврзува на рамнината Пелагонија. Подрачјето на Баница е подложно Ha влијанието на средоземноморската клима што навле-гува на југоисток преку Баничко-церовската клисура, а истовре-мено е присутно и влијанието на континенталната клима што доа-ѓа северозападно преку пелагониската рамнина.

Водите од планинските масиви, извори 1 реки истекуваат низ Леринското Поле и се влеваат во реката Црна. а оттаму во реката Вардар 1 во Егејското Море.

Прпродин убавини и богатства, растителен п животински свет Географската положба, комуникациската поврзаност и кли-матските услови му овозможуваат на селото, со неговата околина, да има посебни природни убавини, а тоа го дополнуваат и природ- ните богатства.

Две третини од селскиот атар што го зафаќа Баница запад-HO од селото се простираат во богатата рамница на Леринското Поле, а една третина е под благи падини и планини покриени со големи шумски богатства кои се простираат североисточно и јужно од селото, а тие се: Кајмакчалан, Црвена Локва, Клепалото, Црн Врв, Голем Дол, Боздовец, Синак, Малиот и Големиот Ка-мен, Голема Глава, Долгите Орници и Радош Планина на падините на планината Вичо. На овие планини се простираат и богати па-сишта за ситен и крупен добиток. Во непосредна близина на источ-ниот дел до самото село се протега планината Божанија, богата со благунова вода. Шумите се посебен украс на Баница и околината.

Падините, височините и планините се покриени со дабова, благу-нова, церова и букова шума кои имаат голема градежна вредност, а голем дел се покриени и CO прнар и ниски дрвја (белиот и црниот габер, леската, cMpekaTa, i; чот и други дрвја). Ha Кајмакчал: -виреат белиот и црниот бор и голем комплекс костени, што даваат посебна убавица.

Во подрачјето што го зафаќа Баница, како и во целиот Ле-рински округ живее посебен животински свет. Овој атар е богат со разновиден дивеч. На прво место се дивите свињи, потоа срните и елените, мечките, зајаците, лисиците и волците. Тука живеат и рисот, јЈазовецот, дивокозата, а исто така се застапени и еребиците (каме-њарката и полската) диви кокошки, фазани и други птици. Полето е богато со зајаци, а наесен покрај реките ја има и дивата гуска.

Поволните климатски услови и благите падини во околината на селото овозможуваат да бидат насадени поголеми површини со лозови садници на квалитетни десертни и вински сорти грозје.

Земјоделството во селото е особено развиено. Уште од пред Втората светска војна постоеле земјоделски машини за современа обработка на земјата: вршачки, жетварки за жито, косачки за сено и друго, а Здружението на земјоделските производители им дава секаков вид помош на селаните.

Поради намалениот број работоспособно население, во се-лото претежно се сеат и се застапени белите жита (пченицата, р"жта, јачменот и овесот) помали површини со пченка, потоа фу-ражни култури (уров, граор), бостан, зеленчук, леќа, а како меѓу-култура во пченките се сеат гравот, сланутокот, конопот и ленот.

Во повоениот период почнаа да се одгледуваат шеќерната трска, поради што беа изградени и неколку фабрики за дестилација на гликоза - пењте, потоа афионот, тутунот и некои други култури.

Баница поради богатите пасишта, поволноста на врнежите и богатството со води, извори и реки, и големите површини со при-родни ливади, како и големото производство на фуражни култури, му дава можност на населението да се занимава со сточарство, така што може да се каже дека постои развиено сточарско производство (месо, волна, млеко и млечни производи и др.). На богатите пасишта пред Втората светска војна паселе неколку илјади овци и кози, над 500 крави и неколку илјади друг крупен добиток.

Баница има развиено пчеларство и современо одгледување на пчелни семејства, Баница и името Познато е дека во античко време постоела населба северо-западно од сегашната местоположба на Баница, на оддалеченост од околу 4 км од десната страна на меѓународниот пат Солун-Лерин, односно на патот „Виа Игнатија“ во таканареченото место „Гладно поле“ кое е изгорено од непознати племиња. Постоела и друга населба југозападно од село Баница, наречена „Калето“ - ста-ра утврдена населба на оддалеченост од околу 6 км во пазувите на планината Голем Камен, а во недосредна близина на долината тече река. Спроти оваа населба од левата страна на реката во пла-нината Голема Глава се наоѓа и друга населба наречена Луман.

Постои уште една античка населба северно од селото на таканаре-ченото место Ридот. Сиве овие населби постојат и денес, но не се археолошки истражени. Многу материјали од овие антички насел-би со историска вредност се употребени од месното население како градежен материјал.

Селото Баница се спомнува Bo VI и VII век од нашата ера.

Според една легенда, Баница го добила името на следниов начин:

На денешниот локалитет во подножјето на ридот, планина-та Големо Клепало и Божанија, извирале два големи извора, а околината покрај самите извори била мочуриште, т.н. батак. За да го намали количеството на водата и да го припитоми мочурливото земјиште за џасење на својот добиток, семејството што живеело таму сиот стрик - волна од овците го ставило на самите извори: ред волна, ред камења и земја и така ја намалило водата на изворите.

Едниот извор, под падините на планината Клепало, штом бил сопрен, произведувал тапи удари неколку дена, се додека не избил голем извор на другата страна од планината, во атарот на селото Церово кога престанале и удирањата што се слушале. Така плани-ната го добила пмето „Клепало“ - удирање.

По смирувањето на изворите се создал погоден терен за пасишта за добитокот и домаќинството почнало да гради колиби за живеење, а како што се зголемувало. семејството, така се про-ширувала и населбата. Бидејќи населбата била подигната ца мо-чурливото место, ја нарекле Батакот, а потоа, пе се знае кога и од кои причини, со доселувањето Ha Словените, името е сменето BO Баница и веројатпо произлегува од зборот бап - звање.

Зачувацата мала црква „Св. Никола“, изградена во XI век, е доказ за богатиот христијански живот на ова поднебје. Сите ико-пи и иконописи во неа се Ha старословенски јазик.

По Првата светска војна и по распарчувањето на Македо-пија па три дела, оваа паселба падна под Грција.

На грчката влада И пречеа македонските имиња Ha населени-те места и воопшто сите словенски имиња, па со својата денаци-онализаторска и асимилаторска политика против македонскиот народ, во 1926 година со законот за промена на сите географски и топографски имиња, како и сите славомакедонски имиња и прези-миња па населецието ги замени со грчки имиња и тогаш селото Баница го доби новото грчко име Веви, кое и денес го носи, по за македонското население си остапува само Бапица.

БАНИЦА -- ПОЛИТИЧКИ, КУЛТУРЕН, ТРГОВСКИ И СТОПАНСКИ ЦЕНТАР bannna како самостојна општина и политички центар Баница, чисто македонско село, е самостојна општина во Леринскиот округ и политички центар. Дичи повеќе на гратче от-колку на село. Оддалечено е од градот Лерив околу 21 км, а од гра-дот Соровиќ околу 8 км.

Во рамките на општината Баница влегуваат селата: Горни-чево, Церово, Росен, Забрдени и населбата Железничка станица Баница. За време на Отоманската Империја Баница била каза која, освен споменатите села, ги опфаќала и селата Врталом и Негован.