ЈА КИДНАПИРАА ДЕСЕТ ГОДИШНАТА КАЛА ЗА ДА ЈА ПОСВОЈАТ - Part 02

Според Јанковска, само пет-шест деца од Бела Црква биле мобилизирани од Демократската армија на Грција (ДАГ) да се борат во нехуманата грчка граѓанска војна. Вака рече Јанковска „Нашите деца беа мобилизирани во Демократската армија на Грција да се борат во таа нехумана војна. Без да знаеме, дојде Георгиадис, Грк, и ги мобилизираше постарите деца. Ги однел во Булкеш, Војводина, населба управувана од грчки бегалци.

Мислевме дека ги зел за да ги стави на работа во Булкеш и потоа да ги врати, но погрешивме. Три од децата се убиени. Се сеќавам само на еден од нив, се викаше Стефче. Не се сеќавам на имињата на другите…“ Јанковска имала само 20 години кога во 1948 година го напуштила своето село Рудари и тргнала по патот од кој нема враќање. Нејзиниот татко и најстариот брат Васил останале да се борат во војната. Нејзината мајка исто така останала зад себе.

Со неа во Бела Црква отишле и двајцата помали браќа Ристо и Гоче. Нејзината сестра Александра исто така беше евакуирана, но со друга група деца бегалци. Таа заврши во дом за деца во Романија. По поразот на ДАГ, нејзините родители заедно со најмладиот брат Никола избегале од војната и завршиле во Полска. Набргу по пристигнувањето во Полска, нејзиниот татко починал. Тој беше сериозно повреден за време на последните битки. Тој беше погребан во Полска. Нејзиниот најстар брат Васил бил ранет четири пати. По поразот на ДАГ, Васил побегнал во Албанија и оттаму бил испратен во Ташкент.

Подоцна ги донел мајка си, братот и сестра си од Полска во Ташкент. Дури во 60-тите, семејството конечно се собра во Македонија.

САМ НА ПЛАНИНА СО ГЛАДНИ ВОЛЦИ Сакајќи да ги спасат своите деца, семејствата од Чеган оставиле магариња во клисурата да ги хранат гладните диви ѕверови Волците завиваа од сите страни кога тринаесет семејства, жени и деца, од селото Чеган се најдоа беспомошно да гледаат кон небото и да му се молат на Бога некој да дојде и да ги спаси.

Кога гладните ѕверови се приближија, некој им предложи да ги жртвуваат своите магариња за да се спасат. Веднаш ги истовариле и ги турнале во провалија. За кратко време магарињата биле нападнати и волците ги проголтале. Тоа ги купи семејствата некое време пред да пристигнат вооружените партизани и да ги избркаат волците. Оваа приказна ја раскажа Миле Бржовски, најстарото момче меѓу децата и мајките во групата. Миле заедно со мајка му, двајцата браќа и три сестри среде зима се нашле на планина.

Вака рече Бржовски „Како што се сеќавам беше 22 декември 1948 година. Беше студен зимски ден и по долго патување сите бевме уморни и исцрпени па застанавме да се одмориме.

Запаливме оган да се стоплиме и да си ја исушиме мократа облека. Околу полноќ слушнавме како завиваат волци. Кога завивањето се приближи, можевме да ги видиме волците како доаѓаат кон нас. Почнавме да викаме за помош, но немаше никој во близина да ни помогне. Потоа зедовме едно од магарињата и го турнавме во провалија. Волците тргнале по него и го раскинале. Откако завршија, почнаа да доаѓаат кон нас. Жртвувавме второ магаре, но тоа не беше доволно за да ги задоволиме. Среќа за нас некои партизани кои беа во близина ги слушнаа нашите врисоци и нѐ спасија. Пукале во волците и тие веднаш побегнале...“ Ова, сепак, не беше единствената несреќа што ја доживеа семејството Бржовски. Пред да нападнат волците, додека патувале преку планината, ја изгубиле помладата сестра на Миле, која имала само седум месеци. Вака рече Бржовски „Додека бегавме од нашиот дом зедовме две магариња натоварени со храна, облека и друго што ни требаше.

Налетавме на длабоко бавно додека ја преминувавме планината и магарињата постојано се заглавуваа. Моравме да им ископаме патека со лопати. Бидејќи бев најстар во семејството, тогаш имав петнаесет години, снегот го лопав со мајка ми. Додека им помагавме на магарињата да одат низ снегот, мајка ми ја спушти Летка на снегот. Бевме толку зафатени со лопати што не забележавме дека таа се покрива со снег што паѓа. Кога сфативме дека ја нема, во паника почнавме да ја бараме, но не можевме да ја најдеме. Имавме куче со нас. Кучето ја нашло покриено од снегот. Мајка ми истрча назад и извика: „Ене ја, жива е“...“ Имаше семејства од селата кои не сакаа да побегнат во Југославија и останаа во близина на бојните зони надевајќи се дека партизаните ќе победат во војната и дека ќе се вратат во селото. Мајката на Миле со шест од нејзините деца одлучи да не оди далеку од нејзиното село Чеган. Нејзиниот сопруг бил партизан и таа сакала да остане во негова близина. Таа и нејзините деца беа сместени во една од викендичките на планината. Вака рече Бржовски, „Кога слушнавме како доаѓаат авиони, истрчавме и се сокривме во една пештера. Еднаш бомба паднала врз куќите и три биле уништени. Среќа што заминавме на време пред да паднат бомбите. Живеевме на планина пет тешки месеци. Поголемиот дел од времето бевме гладни…“ Кога дојде пролетта, жените и постарите деца беа ставени на работа за партизаните, доставувајќи муниција во бојните зони со магариња и коњи.

Вака рече Бржовски, „Една ноќ беше дадена наредба луѓето да се подготват и да си заминат од селата. Демократската армија на Грција (ДАГ) ги губеше битките, а грчката владина армија се приближуваше. Не само што грчката владина армија имаше повеќе војници од нас, туку и помагаа Американците и Британците, кои ги снабдуваа со оружје и авиони за да не бомбардираат. Слушнавме дека ДАГ е поразена и почна да се повлекува кон Албанија, но не знаевме каде треба да одиме.

Татко ми дозна дека сè уште сме таму и една ноќ дојде во Попадија да не извлече. Бевме многу среќни што го видовме жив бидејќи многу партизани дотогаш беа убиени. Следното утро сите триесет семејства што живееја таму ја преминаа планината Кајмакчалан и заминаа во Југославија кај Мариово.

Таму бевме сместени во една мала куќа во која видов две слики висат на ѕидот. Подоцна ми кажаа дека едната слика е на Маршал Тито, а другата на Лазо Колишевски.

Од Мариово не однесоа во Браилово каде останавме два месеци. Подоцна децата биле сместени во детски домови во Бела Црква, Прилеп и Валандово, а жените биле испратени во Галичник каде ги ставале на работа со волна. Татко ми Крсте пристигна подоцна. Пред тоа бил затворен во Војводина. Тоа беше времето на Информбирото кога многу војници на ДАГ беа затворени бидејќи беа осомничени дека се приврзаници на Сталин. Кога сфатија дека татко ми не е поддржувач на Сталин, го испратија во Галичник да биде со мајка ми…“ Бржовски продолжи: „Најсреќната година во мојот живот беше 1959 година кога сите мои браќа и сестри, кои живееја во различни домови за деца, повторно се собраа во Битола каде што сите седевме на иста маса и јадевме. Се сеќавам дека еднаш мајка ми почна да плаче и рече: „Нашето страдање е зад нас сега. Срцето ми е полно што ве гледам сите живи и здрави и тука со нас“…

Чеган, родното место на Миле Бржовски, се наоѓа на другата страна на Кајмакчалан. Едно време имало 85 куќи со многудетни семејства во кои живееле 1.227 луѓе. Селото го празнуваше „Спасовден“ на кој сиот народ се собра на селскиот плоштад и пееше и играше на четите свирејќи народна музика.

Меѓутоа, во летото 1949 година, наместо да се собираат на селскиот плоштад и да играат, народот облечен во црно се собрал заедно во селската црква да оддадат почит и да се молат за душите на загинатите во битка. Немаше ниту едно семејство кое не загубило член или членови за време на Граѓанската војна во Грција. Само во битките на Грамос и Вичо загинале 50 младинци и девојки. Никој не знае каде се закопани, ниту дали се погребани. Еден нивни соселанец кој дошол по тој повод од странство имал камера и ја сликал церемонијата на Чеган.

Миле Бржовски го посети родното место во 1988 година. Ова беше првпат да се врати по војната. Еве што рече: „Кога отидов во моето село не знаев дали одам по земја или на воздух. Го најдов мојот семеен дом... Беше во урнатини... Нашата беше една од најубавите куќи во селото, но беше уништена и користена од грчката полиција на крајот на војната. Во селото сè уште има живот, но населението се намалило на околу 700 жители. Селото повеќе не е онаму каде што беше првобитно.

Откако бил уништен, луѓето од Чеган повторно ги изградиле своите домови подолу на друга локација. Кога отидов таму по втор пат во 2003 година, сликата се промени. Дојдоа богати луѓе од Атина и Солун и изградија големи вили наместо нашите стари куќи. Куќата на моето семејство повеќе не постоеше;

некој на нејзино место изградил двокатна вила. Луѓето сега скијаат во близина на селото и одат таму во текот на зимата.

Чеган стана атракција за туристите. Старото село се наоѓало на 1.190 m надморска височина и било опкружено со шуми и вода…“ Според Бржовски, неговото семејство имало голем имот во селото, за кој се грижеле неговите роднини. Неговиот дедо двапати заминал во Америка за да работи како печалбар.

Првиот пат врати две вреќи злато, а вториот пат врати три. Вака рече Бржовски „Прв пат кога дедо ми се врати од работа во Америка купи фарма. Златото што го врати вторпат го закопа некаде, кое до ден денес никој не знае каде е. Дедо ми имаше 16 деца. Многу малку луѓе веруваат дека баба ми родила 16 сина и ќерки и сите тие преживеале...“ ДОЦА ГОГАРОВСКА НЕМА СИЛА ПОВТОРНО ДА ГО ПОСЕТИ СЕСТЕВО

„Ако го посетам родното место, се плашам да не ми се скрши срцето од спомените што ќе ми се вратат“, вели Доца Гогаровска.

Судбината ги одведе Дотса и Леонидас Гогаровски во Полска каде го подигнаа своето семејство и каде се соочија со својата иднина. И така, родното место на Доца Сестево и родното место на Леонидас, Германците, станаа далечни спомени што ќе ги носат со себе додека не умрат. Доца никогаш не се вратила во Сестево, местото каде што го поминала детството, ниту на кратка посета. Таа рече дека нема доволно сила да оди таму и да се соочи со своето минато, бидејќи се плаши дека срцето може да и пукне од спомените што ќе ја преплават. Леонидас го посетил Германецот пред три години, но не го видел истото село што го знаел од детството, од пред 60 години.

Доца Гогаровска - Алексовска не знае точно колку години имала, 12 или 13 години, кога била евакуирана од Сестево бидејќи до ден денес нема документи од кога е родена.

Нејзината сестра Гила која сега живее во селото Вишини, кое се наоѓа во подножјето на планината Вичо, и кажала дека Грците им ги запалиле сите документи. Вака ни кажа Доца по телефон:

„Кога некој ќе ме праша колку години имам, му велам дека сум засекогаш млад…“ и потоа се насмеа. Но, таа се сети на точниот ден, 25 март 1948 година, кога сите деца го напуштија Сестево. Така таа рече: „Не собраа пред училиштето и на нашите мајки им рекоа: „Ако сакате да ги спасите вашите деца од смрт, мора да ги испратите во демократските земји, далеку од војната“...

Доца продолжи: „Сестра ми Гила нè натовари на нашето магаре и мене и мојот помал брат Мито нè одведе до Желево.

Поминавме покрај Малиот Камен (Литл Карпа) каде видовме огромен отпечаток од рака на карпа. Ни кажаа дека ова е раката на Марко Крале. Откако минавме низ многу села, конечно стигнавме во Желево. Таму ја поминавме ноќта. Кога се разбудивме, Гила ја немаше. Таа замина додека сè уште спиевме. Оттаму во текот на ноќта патувавме кон југословенската граница, бидејќи преку ден теренот беше патролиран со авиони и бомбардирање на се што се движеше.

Се плашевме да не бидеме убиени. Откако ја минавме границата стигнавме во близина на Преспанското Езеро. Сите бевме уморни и поспани од долгото патување и од пешачењето преку планината. На пауза, братучед ми Младо почна да вика „Гледам патот, ете го“ и истрча по ридот и влета во водата. Тој беше толку уморен што го помеша езерото за пат. Беше тажно, но смешно…“ Според Доца, тие најпрвин пристигнале во селата Долно Дупени и Лиубоино и оттаму биле однесени во Браилово, прилепско, каде со воз. Доца и нејзиниот брат биле однесени во Романија каде останале седум месеци, а потоа во Полска. Еве што рече Доца: „Беше многу убаво во домовите за деца во Полска. Во Романија беше малку потешко бидејќи земјата беше сиромашна, но тие направија се за да ни ја олеснат маката. Ни дадоа колку што имаа. Немаа многу...“ Доца дипломирала на педагошката академија во Полска и работела како учителка во следните 30 години предавајќи руски на полски, македонски и грчки деца. Таа рече дека нема сила да го посети Сестево, нејзиното родно место или кое било друго место каде го поминала своето детство, бидејќи чувствувала дека нема емоционална сила да го направи тоа. Еве што рече таа: „Нема да можам да ги контролирам емоциите и се плашам дека нешто во мене ќе се скрши. Ќе почнам да плачам затоа што секоја карпа на која сум згазнала додека бев дете, секое дрво покрај кое поминав, ќе ме врати во годините од моето детство, кои колку и да беа сиромашни, толку ми беа многу драги.

Мислам дека нема да преживеам посета на Сестево...“ Откако била евакуирана во 1948 година, Доца никогаш повеќе не ја видела својата мајка. Еве што рече: „Мајка ми Софија умре од тага. Таа се разболе откако Грците ги зедоа татко ми и двете постари сестри и ги интернираа на некои суви грчки острови. Остана сама дома чувајќи го нашиот добиток. Ми кажаа дека многу страдала. Таа не можеше да живее без нејзините деца што и го скрши срцето. Таа почина во 1952 година. За среќа, нејзината сестра штотуку се вратила од затвор и можела да ја закопа. Откако излезе од затвор, татко ми се врати во Сестево и по 17 години разделба дојде да не посети во Полска. Моите две сестри Цила и Тома сега живеат во Грција, мојот постар брат Иани живее во Чешка, а мојот помал брат Мито живее во Полска…“ Доца и Леонидас имаат две деца, син и ќерка. Синот го крстиле Крсто, а ќерката Лена. Нивниот син се оженил со Полјак и има свое семејство. Тие живеат многу добро. На своите внуци им дадоа македонски имиња - Златко и Петре. Доца ја посети Република Македонија само еднаш. Ова беше за време на првата средба за деца бегалци одржана во Скопје. Еве што рече таа, „Повторно ќе одам во Македонија на овогодинешниот состанок, овој пат со ќерка ми. Ќе биде 60-та година од нашата евакуација…“ Семејството на Доца е сè уште разделено и не седнало на маса како семејство. Доца телефонски разговара со сестрите во Грција. И двајцата се во брак со Македонци. И двајцата нивни сопрузи сега се мртви. Еве што рече Доца: „Јас не го зборувам добро грчкиот јазик, а нивните деца не зборуваат толку добро македонски. Еднаш еден од моите внуци ми се јави на телефон и ми зборуваше на грчки. Му реков дека те разбирам, но не можам да ти одговорам на грчки. Јас предложив да зборувам македонски, а тој грчки. Имавме добар разговор...“ Доца ни рече дека верува дека грчките власти и грчките политичари се одговорни за сите зла што се направени врз нас Македонците.

Таа има многу пријатели Грци.

Нејзиниот сопруг Леонидас имал 14 години кога бил евакуиран од Германија. Тој рече дека авионите цело време бомбардираат.

Неговото училиште било погодено од бомба. Го прашавме дали родителите доброволно ги испраќаат своите деца во други земји или тоа е резултат на комунистичката пропаганда. Вака рече, „Објективно немаше друг излез. Авионите беа над нас цело време и фрлаа бомби, па децата мораа да бидат испратени на безбедно место…“ Леонидас има двајца браќа и една сестра и сите биле деца бегалци. Тој и еден од браќата завршија во Романија, неговата сестра заврши во Чехословачка, а другиот брат заврши во Југославија, во Бела Црква. Разделувањето на браќата и сестрите им го отежнало повторното обединување. Леонидас не знаел зошто го направиле тоа. Тој рече дека бил спасен од мобилизацијата на Демократската армија на Грција (ДАГ), бидејќи бил низок, иако бил меѓу постарите деца. Вака рече „Децата ги избираа според висината, а не според датумот на раѓање. Тие бараа повисоки деца кои можат да носат пиштол.

Да знаеја кога сум роден, сигурно ќе ме земеа и мене...“ Леонидас имаше среќа; неговото семејство не беше толку распространето низ целиот свет како другите егејски семејства, но неговите двајца браќа и сестра одлучија да ја направат Полска свој дом. И бидејќи беа заедно, можеа да ја избегнат носталгијата да бидат далеку од Германецот, нивното родно место. Сите имаа добро образование. Вака рече Леонидас: „Од многуте Македонци што пристигнаа во Полска, само неколку останаа зад нив. Останавме само триесет луѓе во Сцечин од сите Македонци што дојдоа овде...“ Леонидас рече: „Нашата судбина беше трагична; за кои би можеле да се напишат многу книги. Кога се вратив на гости во Германија, не најдов ниту еден од нашите роднини. Запознав само еден старец кој беше Македонец. Тој не сакаше да го напушти својот дом кога сите ќе заминат. Не се сеќаваше на мене бидејќи кога живеевме таму не беше во селото. Бил мобилизиран од грчката владина војска и кога завршила војната се вратил во Германија. Но, ниту еден Македонец кој се борел за ДАГ не смеел да се врати. Можев да разговарам со него за тоа како беше Германецот пред 60 години. Го најдов германскиот јазик во тажна состојба. Пред да заминеме од Герман беше едно големо село кое издржуваше околу 3.500 луѓе. На денот на мојата посета имаше само 150 луѓе, сите Грци. Имаше и неколку Власи кои зборуваа по малку македонски...“ ЕГЕЈСКИТЕ ДЕЦА КОРИСТЕНИ ЗА ПОЛИТИЧКИ ЦЕЛИ ВО ВРЕМЕ НА СТУДЕНАТА ВОЈНА Грчката влада ги обвини комунистите дека ги „киднапирале“ децата и ги воспитувале да бидат Македонци Децата кои во пролетта 1948 година беа евакуирани од Егејска Македонија од страна на Комунистичката партија на Грција (КПГ) и од Народноослободителниот фронт (НОФ) беа користени како доказ за „киднапирање“. Грчката влада и нејзините поддржувачи го искористија овој чин во својата валкана пропаганда во обид да го убедат светот дека децата всушност биле киднапирани. Вака пишува историчарот д-р Ристо Кирјазовски: „Проблемот со децата бегалци од Егејска Македонија се појави во меѓународните организации и во јавноста на почетокот на Студената војна и стана сегмент во идеолошката, политичката и пропагандната војна меѓу грчката Ројалистичка влада и нејзините соседи. Тоа прашање беше искористено во поширок контекст за време на зголемената тензија меѓу Истокот и Западот…“ Според д-р Катерина Мирчевска, грчкиот владин печат беше моќно пропагандно оружје кое му даде две тотално различни димензии на овој настан. КПГ беше обвинета дека ги земала децата за да ги воспитува како Словени и комунисти за да ја уништи грчката нација. Вака напиша Мирчевска „Написите објавени во многу весници низ Европа, Америка и Австралија предизвикаа бура од емоции и реакции кај добротворните организации, црквите, владите како и кај обичните граѓани.

Дури и британскиот архиепископ од Кентербери даде коментар во кој ги замоли сите да се молат за грчките деца „одземени насилно од нивните домови, села и земја до непознати дестинации“.

На 28 декември 1949 година, голем број грчки женски организации се состанаа во Атина и го прогласија овој ден за „Ден на тагата“ за киднапираните деца. Грчката влада го доведе ова прашање во прашање во Обединетите нации барајќи децата да се вратат. Беше создадена посебна балканска комисија на ОН за да ја истражи ситуацијата и, на предлог на Комисијата, Генералното собрание на ОН донесе посебна резолуција со која се бараше „децата да се вратат кај нивните родители и во отсуство на родители да се вратат на нивните најблиски роднини...“ Репатријацијата требаше да се изврши преку Меѓународниот Црвен крст, но Албанија, Унгарија, Полска и Романија одбија да соработуваат. Романската влада во своето образложение рече дека списоците што и биле доставени се фалсификувани. Родителите кои биле војници во Демократската армија на Грција (ДАГ) кои имале деца во Романија повеќе не живееле во Грција. Огромното мнозинство од овие родители биле бегалци во социјалистичките земји…

За децата бегалци неколку пати се разговараше во Генералното собрание на ОН и по тие дискусии беше формирана Постојана комисија за репатријација. Од овие дискусии произлегоа многу предлози. Едната дојде од шведската фондација „Рада Барнен“

(Помош за Европа), која понуди изградба на касарни на грчките острови со сопствени средства за сместување на децата што се враќаат во татковината.

Во агресивната грчка пропаганда се вклучија и Американците.

Историчарот Лоренс С. Вотнер ја оцени евакуацијата како „една од најстрашните дејствија во физиолошката војна во грчкиот конфликт...“ Нешто слично рече и американскиот дипломат Ранкин, кој го оцени чинот како „голема физиолошка грешка“, што беше се користи во САД и во странство како „корисна антикомунистичка пропаганда“. Вака напиша Киријазовски „Како резултат на американската и грчката пропаганда што се шират низ светот, се создаде претпоставка дека децата се киднапирани…

Во декември 1948 година, њујоршкиот весник „Вол Стрит Телеграф“ напиша: „Децата умираат затоа што немаат покрив над главата и затоа што им недостига храна и облека. Дваесет и пет илјади од нив се оставени без грижа. За волја на Бога пратете помош веднаш, испратете сè што имате затоа што многумина умираат секој изминат ден...“ Меѓутоа, вистината беше поинаква. Сите деца, без разлика во која земја биле испратени, биле добро згрижени. Некои беа сместени во хотели и летувалишта, а други во дом за деца и имаше многу храна за нив и сите беа запишани на училиште.

Како резултат на непрестајната американска и грчка пропаганда, западните новинари ги посетија детските домови во Војводина каде им беше соопштена фактичката состојба.

Вака пишува „Њујорк тајмс“, „Девојките со кои разговаравме негираа дека биле киднапирани од грчките партизани и дека биле принудени да ја напуштат својата земја. Тие рекоа дека побегнале од нападите со авиони. Црвениот крст на Југославија им обезбеди храна и облека. Секое дете имаше пар добри чевли, иако некои од чевлите беа преголеми. Фустаните, панталоните, блузите и шаловите што им беа дадени беа нови или во добра состојба...“ „Њујорк тајмс“ исто така нагласи дека грчката владина авијација ги бомбардирала селата каде што живееле децата и дека истите Грци што ги избркаа и сега ги сакаа назад.

Повеќето од тие села беа целосно уништени.

Новинарите, исто така, објавија дека бруталниот третман на грчката влада ги предизвикал евакуациите и многуте воени жртви кои ги принудиле партизаните да ги евакуираат децата од Грција.

Новинарите на Асошиејтед прес, исто така, дојдоа до заклучок дека секојдневните грчка владини бомбардирања на нивните села беа тие што ги принудија децата да ги напуштат своите домови. Според Асошиетед прес, „Многу од браќата и сестрите на децата умреле од грчките бомби, гладот и зимскиот студ.

Многу од нивните родители беа убиени затоа што се бореле за отпорот...“ Новинарите на Асошиејтед прес исто така споменаа дека набљудувале деца како се подвиткуваат кога слушнале звук на авиони. „Беше изненадувачки да се видат овие деца како трчаат во канали и врескаат кога слушнаа како авион лета над главата. Дури и ја имаа истата реакција кога над нив на небото прелета орел. Овие деца беа толку исцрпени што заспаа додека си играа, но сега полека се опоравуваат во српското село во близина на границата со Романија, каде што се сместени во чиста училишна зграда. За многумина од нив ова е првиот тивок дом што некогаш го имале…“ Репортерот на „Њујорк Хералд“ напиша: „Југославија добро се грижи за децата бегалци од Грција...“ Истиот репортер ги посети детските домови во селата во близина на романската граница каде што луѓето му кажаа дека не е во ред. од Атина да ги обвинат партизаните за киднапирање на сопствените деца.

Истиот репортер со свои очи видел како се однесувале со децата. Вака напиша тој, „Западниот печат тврди дека децата кои ја напуштиле татковината во Грција насилно биле одземени од нивните родители и дека живеат во затвори и во лоши услови, но тоа не е точно. Децата се добро згрижени…“ БЕЛГРАД ГЛУВ НА РЕАКЦИИТЕ ОД СКОПЈЕ

„Информбирото го одложи македонското прашање во Грција за „подобри“ времиња“, призна Лазар Колишевски.

Според британските дипломати, југословенските Тито и Едвард Кардели биле притиснати да се откажат од македонското прашање во Грција. На почетокот се колебаа, но со текот на времето Тито и Едвард Кардели, тогашен министер за надворешни работи, молчеа особено на дискусиите за нормализирање на југословенско-грчките односи. После тоа целосно заборавија на македонското прашање во Грција.